Кіріспе

Зигомикоз – зигомикоталар тобына жататын нан саңырауқұлақтарынан туындайтын инфекцияларды білдіретін жалпы термин. Алайда, зигомикоталардың полифилеттік екені анықталғандықтан және қазіргі саңырауқұлақтар жіктеу жүйелеріне енгізілмегендіктен, бұл аурулар зигомикоз деп атаудың орнына нақты атауларымен белгіленеді: мукормикоз (Mucorales тобынан), фикомикоз. Бұл сирек кездесетін, бірақ ауыр және қауіпті саңырауқұлақтық инфекциялар көбінесе бетке немесе ауыз-жұтқыншақ қуысына (мұрын мен ауызға) әсер етеді. Зигомикозға ұқсас инфекциялардың көпшілігі топырақ пен шіріген өсімдіктерде кездесетін қарапайым саңырауқұлақтардан пайда болады. Көптеген адамдар осы саңырауқұлақтармен үнемі қарым-қатынаста болып тұрады, бірақ иммундық жүйесі әлсірегендер (иммунокомпромитті) саңырауқұлақтық инфекцияға көбірек бейім. Мұндай инфекциялар табиғи апаттардан кейін де жиі кездеседі, мысалы, дауыл немесе жер сілкінісі, онда адамдардың денесіндегі жаралар топырақпен немесе өсімдік қалдықтарымен толған болады. Бұл жағдай асқазан-ішек жолына немесе теріге әсер етуі мүмкін, көбінесе мұрын мен параназальды қуыстардан басталады. Бұл адамдардағы ең жылдам таралатын саңырауқұлақтық инфекциялардың бірі. Емдеуге антигрибтік препараттарды дереу және қарқынды түрде қолдану және инфекцияланған тінді хирургиялық жолмен алып тастау кіреді.

Диагностика

Тінде калий гидроксиді (KOH) препаратын қолдану арқылы диагноз қойылады. Жарық микроскопиясында 90 градус бұрышпен тармақталатын, кең, лента тәрізді септалды гифтер көрінеді. Қара эшардың KOH ылғалды препараттары тік бұрышты тармақтанумен саңырауқұлақтың асепталды гифтерін көрсетеді. Периодты қышқыл Шифф (PAS) бояуы дерма мен кутистегі ұқсас кең гифтерді анықтайды. Саңырауқұлақ мөлшерін өсіру организмнің болуын растауға көмектеседі. Лабораториялық тесттердің жетіспеуі диагноз қоюды қиын жасайды, өлім-жітім көрсеткіші жоғары болып қалады. 2005 жылы мультиплексті ПТР-тест Rhizopus-тың бес түрін анықтады және болашақта висцеральді мукормикозды анықтауға арналған скринингтік әдіс ретінде пайдалы болуы мүмкін. Диагнозға клиникалық көзқарас радиологиялық зерттеулерді қамтиды, онда оннан астам түйіндік және плевралық эффузия өкпелік формалармен байланысты. КТ-де кері нұр белгісі байқалады. Тікелей микроскопия, гистопатология және мөлшерлеу диагноз қоюдың алтын стандарты болып табылады. Зигомикофиттар аспергиллезбен ұқсас клиникалық және радиологиялық белгілерге ие. Өкпе диагнозын растау үшін бронхоскопия және өкпе биопсиясы сияқты инвазивті процедуралар қажет болуы мүмкін, себебі растауға болатын тікелей емес тесттер жоқ. Патогеннің сарысу ДНК-сын анықтау үшін сандық полимераза тізбекті реакциясы үміт береді.

Емдеу

Бұл жағдай асқазан-ішек жолына немесе теріге әсер етуі мүмкін. Травма болмаған жағдайларда, әдетте мұрын мен мұрын қуысынан басталады және адамдарда ең жылдам таралатын саңырауқұлақтық инфекциялардың бірі болып табылады. Жиі кездесетін белгілерге тромбоз және тіндердің некрозы жатады. Организмдердің жылдам өсуі мен таралуына байланысты зигомикоз жоғары өлім-жітіммен сипатталады. Емдеуді некроздық тіндерді дебридтеумен және амфотерицин B қолданумен дереу бастау қажет. Растамаланған жағдайда, инсулинге тәуелді диабеті бар пациентте консервативті хирургиялық дренаж және тамырға енгізілген амфотерицин B синоорбитальды инфекцияға қарсы тиімді болды. Прогноз әрбір пациенттің жеке жағдайына байланысты айтарлықтай өзгереді.

Басқа жануарлар

Омикоз термині оомицеттердің инфекцияларын сипаттау үшін қолданылады. Бұл инфекциялар жануарларда, әсіресе иттер мен жылқыларда көбірек кездеседі. Олар гетероконттар, нағыз саңырауқұлақтар емес. Олардың түрлеріне питиоз (Pythium insidiosum қоздырғышынан) және лагенидиоз жатады. Мысықта зигомикоз жағдайы тіркелген, онда трахеобронхтың саңырауқұлақтық инфекциясы тыныс алу мүшелерінің ауруына алып келді, соның салдарынан эвтаназия қажет болды.