Кіріспе

Тамақ дайындауда көбінесе қолданылатын құрал. Ағаш қасық – тамақ дайындауда жиі қолданылатын құрал. Ол әдетте ағаштан жасалған үлкен қасық болады. Тамақ жасаудан басқа, ағаш қасықтар халық өнері мен мәдениетінде де қолданылады.

Тарих

Қасық сөзі үлкен бір бөліктен ойылып жасалған ағаш немесе мүйіздің кішкене бөлігін білдіретін ежелгі сөзден шыққан. Ағаш қасықтарды ойып жасау оңай болғандықтан, арзанға түскен, сондықтан олар тарих бойында кеңінен қолданылып келген. Британиядағы Темір ғасырындағы кельттер (б.з.д. 250 ж.) оларды пайдаланған. Бұл туралы Гластонбери көлінің қалашығындағы археологиялық қазбалар кезінде табылған кішкентай қалақ мысалы куәлік етеді. Лондон қаласындағы қазбалардан Рим дәуіріне жататын қасықтар табылған. Англосакстар да, викингтер де ағашпен жақсы жұмыс істеген, және Британ аралдарына қоныс аударған осы екі топ та күнделікті тұрмыста қолданылатын ағаш қасықтар жасаған.

Дастархан дайындау

Қазіргі батыс мәдениеттерінде ағаш қасықтар көбінесе тамақ пісіру немесе нан жасау үшін ингредиенттерді араластыруға қолданылатын орташа және үлкен мөлшердегі қасықтар болып табылады. Олар тегіс немесе ортасында шағын ойыс болуы мүмкін. Электр араластырғыштар кең таралғанға дейін ағаш қасықтарды май мен қантты араластырып, крем тәрізді етуге, мысалы, шортбред немесе Виктория губка торттары сияқты рецепттерде жиі пайдаланар еді. Олар әлі де көптеген түрлі тағамдар мен сусындарды, әсіресе дайындау кезінде сорпалар мен тұшпараларды араластыру үшін қолданылады, бірақ олар пияз бен сарымсақ сияқты күшті иістерді сіңіруге бейім. Ағаш қасықтардың әмбебаптығы сондықтан оларды тамақ пісіруге көбінесе артық көреді. Кейбір аспаздар ризотто дайындағанда ағаш қасықтарды пайдалануды ұсынады, себебі олар металл қасықтарға қарағанда аз жылу өткізеді. Металл қасықтардан өзгеше, оларды жабысқа қарсы қазанды сызып қалдырмай қауіпсіз пайдалануға болады. Бұл, мысалы, жұмыртқа қуыру сияқты тағамдарды дайындағанда тиімді. Ағаш қасықтарды суық сұйықтықтың сіңуінен қорғау үшін кокос немесе минералды маймен емдеуге болады. Жеміс тұқымы майы, жаңғақ майы және зығыр майы сияқты жеуге жарамды кептіру майлары, одан да берік жабын жасау үшін қолданылады. Ең жақсы нәтиже алу үшін кептіру майын жаққаннан кейін полимерлену үшін жеткілікті уақыт беру қажет. Басқа өсімдік майларын болдырмау керек, себебі олар бұзылып, пайдаланғанда тамаққа сіңіп кетуі мүмкін. Егер ағаш талшықтары қайнатқаннан немесе жуғаннан кейін көтерілсе, жеңіл-желпі сылып, кокос майын жағу қасықтың жұмсақ болуына және бактериялардың өсуіне жол бермейді.

Халықтық өнер

Ағаш қасықтар дерлік барлық елде жасалған және (күміс, қалайы немесе алтын қасықтармен салыстырғанда) қарапайым шеберлерді көрсетеді және қарапайым халықтың өмірін бейнелейді: осы – олардың "халық өнері". Әр аймақ, кейде әрбір ауыл, өзінің ерекше стилі мен қасық түрін шығарады. Африкадағы көптеген үлгілер жабайы жануарлармен өрнектелген және туристік нарыққа бағытталған; ал кейбіреулері салтанатты және көптеген символизмді қамтиды. Ресейдің Хохлома аймағында 200 жылға жуық уақыттан бері ерекше боялған қасықтар жасалып келеді, бастапқыда тұрмыстық қолдану үшін, ал соңғы кезде туристік заттар ретінде. Дәстүр бойынша, Уэльсте күрделі өрнектелген ағаш сүйіспеншілік қасығы – махаббаттың белгісі ретінде қолданылады. Әр қасық түрлі символдар арқылы әртүрлі мағынаны білдіре алады, мысалы: тізбек – мәңгі бірге болу тілегін білдіреді; алмаз – байлықты немесе сәттілікті білдіреді; крест – сенімді білдіреді; гүл – сүйіспеншілікті білдіреді; ал айдаһар – қорғаныш үшін. Теңізшілер көптеген сапарларда теңізде бос уақыттарын өткізгендіктен, қасықтарды өрнектеумен жасаған, олар қасыққа якорь немесе кеме сияқты символдарды салған. Уэльстің сүйіспеншілік қасығының ерекшеліктері болғанымен, Скандинавия және Шығыс Еуропа, әсіресе Румынияда сүйіспеншілік қасықтарының басқа стильдері де жасалған. Ботсванада ағаш қасық – міндеттерді, жауапкершілікті және білімді бөлісудің белгісі ретінде қолданылады, оны ұстаған адам жұмысқа өзінің үлесін қосады, тіпті ең кішкентай болса да, бұл топтың бір тағамға бір-бірлеп ингредиенттер қосуына ұқсайды, олар қасықпен араластырылады. Филиппинде күріш қасықтары, құдайларды немесе ата-бабалардың рухтарын (анито) бейнелейтін қасиетті өрнектермен, Ифугао халқы арасында дәстүрлі болып саналады. Анимаистік өрнектерге қарамастан, олар күріш немесе сорпа жеуге немесе шарап құюға қолданылатын күнделікті ыдыстар. Бүгінде олар көбінесе туристерге сувенир ретінде сатылады. Румынияда, Кампулунг Молдованеск қаласында Ағаш қасықтар мұражайы бар, онда Румыниядан және әлемнен келген ағаш қасықтардың жинағы және қазір қайтыс болған румындық тарих профессорының қоры көрсетілген.

Декорация

Филиппинде дәстүр бойынша үлкен ағаш қасықтар мен шанышқылар асханада ілініп тұрады, суреттерге қойылады немесе шкафтың ішіне орналастырылады. Бұл екеуі Филиппиндегі ең көп таралған дәстүрлі аспаптар жұбы болып табылады (батыс елдеріндегі пышақ пен шанышқыдан өзгеше). Соңғы тоқсанға дейін кешкі ас бейнесімен бірге, филиппиндік үйлерде кең таралған әшекейлердің бірі болып саналады. Олар жақсы денсаулықтың белгісі деп есептеледі.

Спорттық мәдениет

Кейбір аймақтарда, әсіресе Ұлттар Достастығының және АҚШ-тың британдық ықпалға түскен бөліктерінде, "ағаш қасық" – бұл жарысты соңғы орында аяқтаған командаға немесе жеке тұлғаға берілетін көңіл көтеру сыйлығы.

Дене жазасы

Ағаш қасық кейбір мәдениеттерде ата-аналар, көбінесе аналар, дене жазалау құралы ретінде қолданылған. Соңғы кезде оның қолданысы мәдени тұрғыдан жарамсыз саналғандықтан, ол ностальгияның символына айналды.