Кіріспе

АҚШ тарихи тарифі

1832 жылғы тариф (22-ші Конгресс, 1-ші сессия, 227-тарау, 14 шілде 1832 жылы қабылданған) – АҚШ-тағы қорғаушы тариф. Эндрю Джексон президенттігі кезінде қабылданған, бұл заңның көп бөлігін бұрынғы президент Джон Куинси Адамс жазған, ол Өкілдер палатасына сайланып, Өндіріс комитетінің төрағасы болып тағайындалған. Ол 1828 жылғы тариф тудырған дауды шешу үшін қолданыстағы тарифтерді төмендетті, бірақ Оңтүстік, әсіресе Оңтүстік Каролинадағылар оны әлі де қанағаттанарлықсыз деп санады. Оңтүстік Каролинаның осы тарифке және оның бұрынғысы, «Жексұрындық тарифке» қарсылығы Нуллификация дағдарысына әкеп соқты. Осы дағдарыстың салдарынан 1832 жылғы тариф 1833 жылғы келісімдік тарифімен алмастырылды.

1832 жылғы тариф

1832 жылғы 13 шілдеде қабылданған бұл тариф АҚШ-та қорғаушы тариф ретінде белгілі болды. Бұл тарифтің мақсаты 1828 жылғы тариф тудырған дауды реттеу болды. 1828 жылғы қорғаушы тариф негізінен Солтүстіктің қарқынды өсіп келе жатқан өнеркәсіптік экономикасын қорғау үшін жасалған. Осы себепті, 1828 жылғы тарифті Оңтүстік штаттары «Жамандық тарифі» деп атады, себебі үкімет Солтүстіктің экономикалық және әлеуметтік-саяси күшін қолдап, Оңтүстіктің ауыл шаруашылығына негізделген экономикасының құнын күштеп төмендетіп, Оңтүстік импорттаған тауарларға артық тарифтер салғаны әділетсіздік болып көрінді. 1832 жылғы қорғаушы тарифтің тудырған үлкен экономикалық теңсіздікпен салыстырғанда, бұл Солтүстік саясаткерлері үшін Оңтүстіктен көтерілген наразылықты басуға жеткіліксіз шара болып шықты. Бұл тарифке дейін азаматтар төлеген баж салығы кейбір өндірілген тауарлардың құнының 45%-ына дейін жететін, ал 1832 жылғы тарифтік заң оны 35%-ға дейін төмендетті. Мысалы, 1828 жылы тоннасына 60 долларға дейін көтерілген қарасораң (hemp) тарифі, солтүстік басымдығы бар федералдық конгресс сол жылы қабылдаған тарифтің нәтижесінде 1832 жылы тоннасына 40 долларға дейін төмендетілді. Дегенмен, оңтүстік тұрғындары одан да қанағаттанбады. Соңында, олардың алаңдаушылығы мен наразылығы жойылмау дағдарысына (nullification crisis) әкелді. Бұған қоса, тағы бір заң қабылданды – 1833 жылғы тариф.

1832 жылғы тариф және күшін жою дағдарысы

Оңтүстік штаттар 1832 жылғы тарифтің жоғары ставкаларына наразы болды. Осының салдарынан, 1833 жылы Эндрю Джексон президенттігі кезінде "Болудан бас тарту дағдарысы" деп аталған секциялық дағдарыс болды. Оңтүстік Каролина штатының болудан бас тарту туралы қаулысында, штаттың билігімен 1828 және 1832 жылдарғы Федералды тарифтер 1832 жылдың қараша айында конституцияға қайшы деп жарияланды. Осыған байланысты, 1832 жылғы тарифте көзделген жеңілдіктер Оңтүстік Каролина үшін жеткіліксіз болғандықтан, олар Оңтүстік Каролинаның "егеменді" шекараларында күшін жойды. 1820 жылдардағы қиын экономикалық жағдайға байланысты, Оңтүстік Каролина экономикалық төмендеудің ең ауыр соққысын алған штат болды. Осының нәтижесінде 1828 жылға қарай Оңтүстік Каролина саясаты тарифтер мәселесіне баса назар аударды. Вашингтонда президент пен вице-президент бұл мәселеде келіспеді. Вице-президент Джон Калхун кейіннен болудан бас тарту процесін қорғау үшін лауазымынан кетті. 1833 жылы президентке Оңтүстік Каролинаға қарсы әскери күш қолдануға рұқсат беретін заң алдын ала шара ретінде қабылданды. Осының нәтижесінде келіссөздер Оңтүстік Каролинаға қанағаттандырарлық тарифтің қабылдануына әкелді. Соңында, Оңтүстік Каролина 1833 жылдың 26 наурызында Болудан бас тарту туралы қаулысын жойды.