Кіріспе

XVI ғасырғы қолжазба

Пересопница Евангелиясы (Пересопницьке Євангеліє) – руси тілінде жазылған XVI ғасырғы қолжазба. Қазіргі таңда ол Украинаның Вернадский атындағы Ұлттық кітапханасында сақтаулы. 1991 жылдан бері Украинаның барлық президенттері осы Евангелияға ант беріп келеді.

Тарих

Пересопныцки евангелиесі деп аталатын қолжазба 1556 жылдың 15 тамызы мен 1561 жылдың 29 тамызы аралығында Литваның Ұлы Герцогтігіндегі Изиаславтағы Бернардиндер монастырында және (қазіргі Украинадағы) Пересопныцкидегі Құдай анасы монастырында жасалған. Жазушы – Сианик архиерейінің ұлы Михаил Василович, ол Пересопныцки монастырының архимандриті Григорийдің басшылығымен жұмыс істеген. Пересопныцки евангелиесінде Жаңа өсиеттің төрт Евангелиесі бар. Ол итальяндық Ренессанс стилінің ықпалымен жасалған кириллица әріптерімен безендірілген. Бұл – Киелі кітаптардың канондық мәтінінің русиния (ескі украин) тіліне жасалған алғашқы аудармасы. Евангелиеге Волынь православиелік ханшайымы Евдокия және оның қызы мен күйеу баласы Евдокия мен Иван Федорович Чарториски тапсырыс берген. Кітап аяқталғаннан кейін Пересопныцки монастырында сақталған. 1701 жылдың 17 сәуірінде Украина гетманы Иван Мазепа оны Переяслав соборына сыйлаған. Ғалым Осип Бодянский Переяслав семинариясында осы кітапты тауып, оның жайлы мақала жариялаған. Кейіннен ол Полтава семинариясында, Полтава тарих және өңіртану мұражайында, Киев Печерск лаврасында сақталған. 1948 жылдың 24 желтоқсанында ол Вернадский атындағы Украина Ұлттық кітапханасына қойылған.

Украина президенті ант берді

1991 жылдан бері Украинаның алты президенті де Евангелиеге ант берді: Леонид Кравчук (1991), Леонид Кучма (1994), Виктор Ющенко (2005), Виктор Янукович (2010), Петро Порошенко (2014) және Владимир Зеленский (2019). 2010 жылдың 9 қарашасында, Украина жазу және тіл күніне орай, Киевте орналасқан ADEF Украина баспасы "Пересопныцке Евангелие" басылымын таныстырды. Тектесі мен қазіргі заман. Кітапта түпнұсқа мәтіндердің кескіндерінің кішірейтілген көшірмелері, түпнұсқа мәтіннің қазіргі украин кирилл әліпбиіне транслитерациясы (шіркеу славян кирилл әліпбиінен оннан астам әріптермен толықтырылған) және Пересопныцкий Евангелиесінің қазіргі украин тіліне аудармасы бар.