Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Румын тілінде жазылған әдебиет – румын авторларының барлық шығармалары, бірақ бұл термин румын тілінде жазылған немесе Румынияда туған авторлардың барлық әдебиетін білдіру үшін де қолданылуы мүмкін.
Literature written in Romanian
Romanian literature (Literatura română) is the entirety of literature written by Romanian authors, although the term may also be used to refer to all literature written in the Romanian language or by any authors native to Romania.
Ежелгі румын әдебиеті
Румын әдебиетінің дамуы бай румын халық мұрасымен – лирикалық, эпикалық, драмалық және дидактикалық – бірге жүрді, және ол қазіргі заманға дейін жалғасып келеді. Румын ауыз әдебиетіне дойна (лирикалық әндер), балада (балладалар), хора (би әндері), колинде (рождество жырлары), басме (ертегілер), сноаве (әңгімелер), ворбе (мәтелдер) және ғыцитори (жұмбақтар) кіреді.
The development of Romanian literature has taken place in parallel with that of the rich Romanian folklore lyric, epic, dramatic and didactic which continues in modern times. Romanian oral literature includes doine (lyric songs), balade (ballads), hore (dance songs), colinde (carols), basme (fairy tales), snoave (anecdotes), vorbe (proverbs), and ghicitori (riddles).
Ортағасырлық славян әдебиеті
Ежелгі шіркеу славян жазуы қазіргі Румыния аумағында 10 ғасырда қолданыла бастады, ал ең көне сақталған қолжазбалар 12 ғасырға дейін жетеді. Славян тіліндегі ең ерте мәтіндер, түпнұсқасы Валахия және Молдавиядан шыққан, Никодим мен Филотейдің діни әндер жинағынан және Григор Țamblâc-тың агиографиялық мәтінінен тұрады, олардың барлығы 1385 және 1391 жылдар аралығында жазылған. Сонымен қатар, 15 ғасырға қарай Дунай княздықтарының көшірушілері ортағасырлық славян мәтіндерінің көптеген көшірмелерін жасады. Осы уақытта Дунай княздықтарында Александр романсы және Барлаам мен Жосафат сияқты танымал ортағасырлық романдардың көптеген славян және грек тіліне аудармалары тарады. Ерекше атауға лайық – Неаго Басарабтың ұлы Теодосияға арналған Насихаттары: 1519 және 1521 жылдар аралығында Валахия билеушісі Неаго Басарабтың мораль және саясат туралы насихаттары, Ренессанс рухында жазылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропа әдебиетінің ең көрнекті ең көне туындыларының бірі саналатын шығарма.
The Script of Old Church Slavonic began to be used in the territories of current day Romania as early as the 10th Century, with the oldest surviving manuscripts being dated as far back as the 12th Century. The earliest dated texts in Slavonic, originally from Wallachia and Moldavia, consist of a series of Religious Songs by Nicodim & Filotei and a Hagiographical text by Grigore Țamblâc, all being dated between 1385 and 1391. Also by the 15th century many copies of medieval Slavonic texts have been created by the scribes of the Danubian Principalities. In the meantime, numerous Slavonic and Greek translations of popular medieval romances were in circulation across the Danubian Principalities, like the Alexander Romance and Barlaam and Josaphat. Particularly of note is The Teachings of Neagoe Basarab to his son Theodosie: a series of teachings on morality and politics, written between 1519 and 1521, by the Wallachian Lord Neagoe Basarab, a work written in the spirit of the Renaissance and considered one of the oldest great works of Southeastern European literature.
Румын тілінде жазу мен басып шығарудың басталуы
Румын тілінде сақталған ең ерте құжат – 1521 жылы Брашовтың жудесі (“судьясы және мэрі”) Ханс Бенкнерге жазылған Неачудың хаты. Румын тіліндегі ең алғашқы кітаптар 15 ғасырда славян діни мәтіндерінен аударылған. 1482 жылғы “Шей забурлары” (Psaltirea Șcheiană) және “Воронеț кодексі” (Codicele Voronețean) – Марамуреш аймағында жазылған діни мәтіндер. Дунай княздықтарында басылған алғашқы кітап – 1508 жылы Деалу монастырында басылған славян діни кітабы. Румын тілінде басылған алғашқы кітап – 1559 жылы Филип Молдовануль баспасында жарық көрген Диакон Коресидің протестант катехизисі. Грек және славян кітаптарының басқа аудармалары 16 ғасырдың соңында басылды. Румын тілінде Библияны басып шығаруға жасалған алғашқы әрекеттер 1582 жылы Ораштия қаласында “Palia de la Orăștie” деп аталатын кітапты басып шығарумен басталды – бұл Ескі Ұстаманың алғашқы кітаптарының аудармасы. Палияны епископ Михаил Тордаш және тағы басқалар латын тілінен аударды, ал аударманың дұрыстығы мажар тіліндегі Библия аудармаларымен тексерілді. Библияның толық нұсқасы румын тілінде 17 ғасырдың соңына дейін жарық көрмеді, ол кезде Бухарест митрополиясының баспасы 1688 жылы Гречану ағайындылары жинаған “Бухарест Библиясы” (Biblia de la București) кітабын басып шығарды. Трансильванияда латын үлгісінің нақты қолданылғанына куәлік бар, алғашқы румын сөздігі – “Dictionarium Valachico Latinum” (Карансебеш, шамамен 1650 жыл), ал румын тілінің алғашқы латын тілінде жазылған грамматикасы – “Institutiones linguae Valachicae” (Кришана, шамамен 1770 жыл).
The earliest surviving document in Romanian is Neacșu's Letter written in 1521, to the jude ("judge and mayor") of Brașov, Hans Benkner. The earliest books in Romanian were translated from Slavonic religious texts in the 15th century. The "Psalter of Șchei" (Psaltirea Șcheiană) of 1482 and the "Voroneț Codex" (Codicele Voronețean) are religious texts that were written in Maramureș. The first book printed in the Danubian Principalities was a Slavonic religious book, printed in 1508 at Dealu Monastery. The first book printed in the Romanian language was a Protestant catechism of Deacon Coresi in 1559, printed by Filip Moldoveanul. Other translations from Greek and Slavonic books were printed later in the 16th century. Early efforts to publish the Bible in Romanian started with the 1582 printing in the small town of Orăștie of the so called Palia de la Orăștie – a translation of the first books of the Old Testament – by Deacon Șerban (a son of the above mentioned Deacon Coresi) and Marien Diacul (Marien the Scribe). Palia was translated from Latin by Bishop Mihail Tordaș et al., the translation being checked for accuracy using Hungarian translations of the Bible. The entire Bible was not published in Romanian until the end of the 17th century, when the Metropolitanate's Press of Bucharest printed Biblia de la București ("The Bucharest Bible") in 1688, compiled by the Greceanu Brothers. In Transylvania, there was also an attestation of the explicit use of a Latin model, with the appearance of the first Romanian dictionary, Dictionarium Valachico Latinum (Caransebeș, about 1650), while the first grammar of the Romanian language written in Latin was Institutiones linguae Valachicae (Crișana, circa 1770).
Гуманизм
Молдавия мен Валахиядағы гуманизмнің алғашқы көріністері 16 ғасырда Лука Строичи және Петру Серчель секілді тұлғалармен байланысты болды, бірақ бұл идеялардың толыққанды дамуына тағы бір ғасыр уақыт керек болды. Бұл кешігудің себебі Дунай княздықтарындағы Византия мәдениетінің сақталуы немесе Батыс Еуропамен салыстырғандағы әлеуметтік құрылымның ерекшелігі болуы мүмкін. 17 ғасырда Польша және оның иезуит мектептері арқылы, Григоре Уреке, Мирон Костин және Ион Некулче Молдавия тарихына арналған хроникалар жазды. Петро Мовиланың Киев коллегиумының үлгісімен, Матей Басараб және Василе Лупу «Schola Graeca et Latina» және Яссы коллегиумы сияқты неоклассикалық мектептер ашты. Румынияның ең көрнекті гуманисі Димитрий Кантемир болды, ол Валахия, Молдавия және Осман империясының тарихын, сондай-ақ «Divanul sau gâlceava înțeleptului cu lumea», «The Indescribable Image of Sacred Science» және «The Little Compendium of Logic» сияқты философиялық және діни трактаттар жазды. Ол сонымен қатар 1705 жылы «Иероглифтік тарих» атты көркем әңгіме де жазды.
The first appearances of humanism in Moldavia and Wallachia were in the 16th century with the likes of Luca Stroici and Petru Cercel, but it took another century for these ideas to fully flourish. This delay can be attributed to the continuation of Byzantine culture in the Danubian Principalities, or to the different social classes compared to Western Europe. During the 17th century via Poland and its Jesuit schools, having as representatives the likes of Grigore Ureche, Miron Costin, and Ion Neculce with their chronicles on the history of Moldavia. Following the example of Petro Movilă's Kyiv Colegium, the Lords Matei Basarab and Vasile Lupu established Neoclassical schools such as the Schola Graeca et Latina and the Iași Colegiu. The most significant Romanian humanist was Dimitrie Cantemir, who wrote histories of Wallachia, Moldavia and the Ottoman Empire, and philosophical and religious treaties such as Divanul sau gâlceava înțeleptului cu lumea, The Indescribable Image of Sacred Science, and The Little Compendium of Logic. He also wrote the Roman à clef A Hieroglyphic History in 1705.
Түсіндіру
18-ғасырда Трансильванияда, Иноцентью Мичу Клейннің Блаж мектептерінде латинист және ағартушылық қозғалысы аясында, Școala Ardeleană пайда болды. Ол румын тілінің романдық тегі туралы филологиялық зерттеулер жүргізді. Самуил Мичу Клейн, Георге Шинкай және Петру Майордың румын тарихы мен румын тілі туралы көптеген еңбектерінің ішінде Иоан Будай Делеанудың "Батырлық комикалық сатирикалық поэмасы" – "Țiganiada" да бар, ол демократиялық және ағартушылық идеяларды насихаттайды. Валахия мен Молдавияда ағартушылық Янку Вакареску, Косташе Коначи және Динику Голескудің өлеңдері мен прозасында көрінеді.
In 18th century Transylvania, throughout the Blaj Schools of Inocențiu Micu Klein, a Latinist and Enlightenment movement, the Școala Ardeleană emerged, producing philological studies of the Romantic origin of the Romanian language. Among the many works on Romanian history and the Romanian language by Samuil Micu Klein, Gheorghe Șincai and Petru Maior, the "Heroic comic satiric Poem" Țiganiada by Ion Budai Deleanu, can also be found, promoting democratic and enlightenment ideals. In Wallachia and Moldavia, the Enlightenment can be seen in the Poems and Prose of Iancu Văcărescu, Costache Conachi, and Dinicu Golescu.
Ұлттық ояну
1829 жылы Валахияда Ион Хелиаде Радулеску алғашқы румын тіліндегі газетті, Curierul Românesc-ті негіздеді, сондай-ақ кейін Бухарест ұлттық театрын құрған Филармониялық қоғамды бірлесіп құрды. Георге Асачи Молдавияда Curierul Românesc сияқты Albina Românească басылымын сол кезде-ақ іске қосты.
In 1829, in Wallachia, Ion Heliade Rădulescu founded the first Romanian language Newspaper, Curierul Românesc, and cofounded the Philharmonic Society which later created the National Theatre of Bucharest. Albina Românească, a similar publication to Curierul Românesc was started contemporaneously by Gheorghe Asachi in Moldavia.
Пашоптизм
XIX ғасырда Еуропада тараған ұлтшылдық идеялары Осман империясынан ұлттық тәуелсіздікке ұмтылған румындар арасында да кеңінен таралды. Осы ұлтшылдық көзқарастар 1821 және 1848 жылдардағы төңкерістерге алып келді. Бұл идеялар негізінен Михаил Когальничанудың «Dacia Literară» басылымы арқылы таратылды, ол француз романтизмін румын жазуына бейімдеп, түпнұсқа ұлттық әдебиет құруды мақсат етті. Кейіннен «Пашоптистер» деп аталған (1848 жылғы төңкерістен кейін) осы жазушылардың туындыларында романтизм ғана емес, неоклассицизм мен реализм сипаттары да бар екені анықталды. Сонымен қатар, тарихтан шабыт алып, Константин Негруцци 1840 жылы «Александру Лэпушнеанул» повесін жазды. Басқа пашоптист жазушылардың қатарында Василе Кэрлова, Григоре Александреску, Антон Панн және Алеку Доничи болды. «Юнимеа» қоғамымен байланысы арқылы әдеби сыншы Титу Майореску румын әдебиетін басқа еуропалық әдеби бағыттармен және румын халық мұрасымен үйлестіру жолын көрсетті. Көптеген көрнекті румын жазушылары, оның ішінде Джордже Кошбук және Барбу Штефэнеску Делавранча өздерінің еңбектерін «Convorbiri Literare» журналында жариялады. Бұл дәуірдің тағы бір белгілі авторлары Николае Бэлческу, Димитрие Болинтинеану, Алеку Руссо, Николае Филимон, Богдан Петричейку Хасдеу, Александру Одобеску, Григоре Александреску және Петре Испиреску.
In the 1800s, the revolutionary ideas of nationalism spreading in Europe were also circulating among Romanians who desired national independence from the Ottoman Empire. These nationalistic attitudes led to the revolutions of 1821 and 1848. These ideas were mainly propagated by Mihail Kogălniceanu's publication, Dacia Literară, which was adapting French Romanticism to Romanian writing with the purpose of creating an original national literature. The works of these writers, later dubbed Pașoptists (after the Revolution of 1848), have been shown not only to contain Romantic but also Neoclassical and Realist traits. Also, taking inspiration from history, Constantin Negruzzi wrote the novella Alexandru Lăpușneanul (1840). Other Pașoptist writers include Vasile Cârlova, Grigore Alexandrescu, Anton Pann, and Alecu Donici. Through his links with Junimea, literary critic Titu Maiorescu set the direction of synchronizing Romanian literature both with other European literary movements and with Romanian folklore. Many outstanding Romanian writers, including George Coșbuc and Barbu Ştefănescu Delavrancea, published their works in Convorbiri Literare. Other notable authors of this era are Nicolae Bălcescu, Dimitrie Bolintineanu, Alecu Russo, Nicolae Filimon, Bogdan Petriceicu Hasdeu, Alexandru Odobescu, Grigore Alexandrescu and Petre Ispirescu.
Үлкен классикалар
Юнимеяның көптеген жазушыларының төртеуі румын әдебиетінің ұлы классиктері саналады: ақын Михай Эминеску, сатирик Ион Лука Караджале, Иоан Славичи және Ион Креанга. Көптеген сыншылар Михай Эминескуді ең маңызды және ықпалды румын ақыны деп санайды. Оның лирикалық поэзиясы румын фольклорының, Кант және Шопенгауэр философиясының, буддалық космологияның бірігіп кеткен тамырынан туындаған. Оның ең ұлы өлеңдерінің қатарында романтикалық «Floare Albastră» (1872) және «Luceafărul», сондай-ақ «Хаттар» (1881–1890) деп аталатын бес философиялық өлеңдер циклы бар. Иоан Славичи – ең танымал румын повесть жазушыларының бірі. Оның туындыларын реалистік тәрбиелік роман деп санауға болады. Олардың көп бөлігі Трансильванияда өтеді және моральдық-психологиялық мәнге ие. Оның ең белгілі туындылары – «Moara cu noroc» және «Popa Tanda» повестьтері, «Mara» романы. Ион Лука Караджале румын комедияларының, этюдтерінің және фарстарының ең үздік үлгілерін жазды. Оның ең танымал пьесалары: «O Noapte Furtunoasă» (1879), «O Scrisoare Pierdută» (1884) және «D ale Carnavalului» (1885). Ион Креанга фольклорлық ертегілерді жеке стильде қайта жазды, олардың ішіндегі ең танымалдары – «Povestea lui Harap Alb» (1877), «Păcală» (1880) және «Făt Frumos fiul Iepei» (1877). Оның «Amintiri din copilărie» атты автобиографиялық естеліктері де ерекше назар аударуға лайық. Бұл қозғалыс дәстүрлі құндылықтарды сақтауға және ауылдық өмірді идеализациялауға бағытталған, Эминескудің романтизмін жалғастырды.
Among the many writers of Junimea, four are considered to be the Great Classics of Romanian Literature: the poet Mihai Eminescu, the satirist Ion Luca Caragiale, Ioan Slavici, and Ion Creangă. Mihai Eminescu is considered by many critics to be the most important and influential Romanian poet. His lyrical poetry has its roots in Romanian folklore intertwined with Kantian and Schopenhauer's philosophy and Buddhist cosmology. Among his greatest poems are the romantic poems Floare Albastră (1872) and Luceafărul, as well as the series of five philosophical poems called Letters (1881–1890). Ioan Slavici is one of the best known Romanian novella writers. His works can be categorized as Realist Bildungsromans. They are mainly set in Transylvania and have Moralistic psychological undertones. His most famous works are the novellas Moara cu noroc and Popa Tanda, and the novel Mara. Ion Luca Caragiale, wrote some of the best Romanian comedies, sketches and farces. Among his best known plays are O Noapte Furtunoasă (1879), O Scrisoare Pierdută (1884), and D ale Carnavalului (1885). Ion Creangă wrote personalized retellings of folkloric tales, of which some of the best known are Povestea lui Harap Alb (1877), Păcală (1880), and Făt Frumos fiul Iepei (1877). Of further note are his autobiographical memoirs from Amintiri din copilarie. A movement concentrated on preserving traditional values and idealising rural life, a continuation Eminescu's Romanticism.
Соғыс аралығы әдебиеті
1918 жылы ұлттық бірлікке қол жеткізгеннен кейін румын әдебиеті алтын ғасыр деп аталатын кезеңге енді, оны дәстүршілдік және модернизм сияқты екі қарама-қарсы әдеби бағыт пен румын романының дамуы сипаттайды. Дәстүрлі қоғам мен соңғы саяси оқиғалар Ливиу Ребреанудың «Răscoala» («Қозғалыс», 1932) романына, ол 1907 жылғы румын шаруаларының көтерілісінен шабыттанды, және 1922 жылы жарық көрген «Pădurea Spânzuraților» («Асылғандар орманы») романына, ол Румынияның Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуымен байланысты болды, әсер етті. Қазіргі заманғы романның бастауын Хортензия Пападат Бенгескудің «Concert din muzică de Bach» («Бах концертi»), Камил Петрескудің «Ultima noapte de dragoste, întâia noapte de război» («Сүйіспеншіліктің соңғы түні, соғыстың алғашқы түні») және Матею Карагияледің «Craii de Curtea Veche» («Ескі сарайдың еркектері») романдарынан көруге болады. Георге Кэлинеску – румын әдебиетінің күрделі тұлғасы: романист, драматург, ақын, әдеби сыншы, тарихшы, эссеші, журналист. Ол Эминеску және Креанга туралы маңызды монографиялар мен румын әдебиетінің бастауынан оның өміріне дейінгі (1941) монументалды (шамамен 1000 беттік кварто) тарихын жариялады. Реализмді ұстанған маңызды жазушы – Михаил Садовеану, ол негізінен Молдова тарихының әртүрлі кезеңдерінде орын алатын романдар жазды. Бірақ ең маңызды жазушылар – Тюдор Аргези, Лучиан Блага және Мирча Элиаде болды. Аргези Эминескудан кейін 50 жыл өткен соң румын поэзиясын революциялады, қазіргі румын поэзиясының жаңа тіректерін құрды. Елдің ең маңызды көркем тұлғаларының бірі Блага өз жазбалары арқылы бүгінге дейін толық түсінілмеген күрделі философиялық жүйені дамытты. Элиаде қазіргі таңда діндер тарихындағы ең ірі ғалым деп есептеледі. Оның романдары заманауи румын өнеріне жол ашатын мистикалық, христиандық символизмді көрсетеді. Румынияда туған ақын және эссеші Тристан Цара – Дада қозғалысының негізін қалаушы, өнердегі нигилистік революциялық қозғалыс, және оның атына жауапты болуы мүмкін («Иә, иә» сөзі румын тілінде осылай айтылады). Кейіннен ол нигилизмді тастап, сюрреализм мен марксизмге бет бұрды. Румын мәдениеті тарихында алғаш рет Батыс мәдениетімен толық байланысқа түсті, ал дадаизм – халықаралық аренада танылған румындық көркемдік және әдеби қозғалыс. Дадаизм мен сюрреализм – авангардтың құрамдас бөлігі, модернизмнің ең революциялық түрі. Румын авангардын Ион Минулеску, Герасим Лука, Урмуз, Перпессициус, Тристан Цара, Григоре Куглер, Гео Богза, Барбу Фундояну, Геллу Наум, Иларие Воронка және Ион Винеа көрсетеді. Макс Блехер – денсаулық мәселесі салдарынан өмірі қысқарған романист. Джордже Баковиа – символистік ақын. Ол бастапқыда жергілікті символистік қозғалысқа жатса да, оның поэзиясы румын модернизмінің алғабасшысы ретінде қарастырылды. Бұл кезеңдегі маңызды әдеби тұлғалар басқа да салаларда белсенді болды. Василе Войкулеску – румын ақыны, әңгімеші, драматург және дәрігер. Ион Барбу – ақын, сонымен қатар маңызды математик. Сезар Петреску – журналист, романист және балалар жазушысы. Ол әсіресе «Fram, ursul polar» («Фрам, ақ аю») балалар кітабымен есте қалды (цирк жануарларының кейіпкері Фридтйоф Нансен экспедицияларында қолданған «Фрам» кемесінің атымен аталған). Елена Фараго – балалар жазушысы және ақын. Ион Агэрбичеану – жазушы, сонымен қатар саясаткер, теолог және грек-католик діни қызметкері. Гала Галакцион – Шығыс православие діни қызметкері және теолог. Осы дәуірдің басқа әдеби тұлғаларына Михаил Себастиан, Ионель Теодореану, Панайт Истрати, Гиб Михайеску, Отилия Казимир және Джордже Топирчану жатады.
After achieving national unity in 1918, Romanian literature entered what can be called a golden age, characterized by two opposite literary movements, Traditionalism and Modernism, and by the development of the Romanian novel. Traditional society and recent political events influenced works such as Liviu Rebreanu's Răscoala ("The Uprising", 1932), which was inspired by the 1907 Romanian Peasants' Revolt, and Pădurea Spânzuraților ("Forest of the Hanged"), published in 1922 and inspired by Romanian participation in World War I. The dawn of the modern novel can be seen in Hortensia Papadat Bengescu's Concert din muzică de Bach ("A Bach Concert"), Camil Petrescu's Ultima noapte de dragoste, întâia noapte de război ("The Last Night of Love, the First Night of War") and Mateiu Caragiale’s Craii de Curtea Veche (“The Rakes of Old Court”). George Călinescu is another complex personality of Romanian literature: novelist, playwright, poet, literary critic and historian, essayist, journalist. He published authoritative monographs about Eminescu and Creangă, and a monumental (almost 1,000 pages in quarto) history of Romanian literature from its origin to the time of his writing (1941). An important realist writer was Mihail Sadoveanu, who wrote mainly novels which took place at various times in the history of Moldova. But probably the most important writers were Tudor Arghezi, Lucian Blaga, and Mircea Eliade. Arghezi revolutionized Romanian poetry 50 years after Eminescu, creating new pillars for the modern Romanian poem. Blaga, one of the country's most important artistic personalities, developed through his writings a complex system of philosophy, still not perfectly understood today. Eliade is today considered the greatest historian in the field of religions. His novels reveal a mystical, pre Christian symbolism paving the way for contemporary Romanian art. Born in Romania, Tristan Tzara, a poet and essayist, is the main founder of Dada, a nihilistic revolutionary movement in the arts, and may have been responsible for its name (Romanian for "Yes yes"). Later he abandoned nihilism for Surrealism and Marxism. For the first time in its history, Romanian culture was fully connected to Western culture, while Dadaism is the first Romanian artistic and literary movement to become international. Dadaism and Surrealism are fundamental parts of the avant garde, the most revolutionary form of modernism. The Romanian avant garde is very well represented by Ion Minulescu, Gherasim Luca, Urmuz, Perpessicius, Tristan Tzara, Grigore Cugler, Geo Bogza, Barbu Fundoianu, Gellu Naum, Ilarie Voronca, and Ion Vinea. Max Blecher was a novelist whose life was cut short by health problems. George Bacovia was a symbolist poet. While he initially belonged to the local Symbolist movement, his poetry came to be seen as a precursor of Romanian Modernism. Some important literary figures of this period were also active in other domains. Vasile Voiculescu was a Romanian poet, short story writer, playwright, and physician. Ion Barbu was a poet, as well as an important mathematician. Cezar Petrescu was a journalist, novelist, and children's writer. He is especially remembered for his children's book Fram, ursul polar ("Fram, the polar bear"; the circus animal character was named after Fram, the ship used by Fridtjof Nansen on his expeditions). Elena Farago was also a children's writer and poet. Ion Agârbiceanu was a writer, as well as a politician, theologian and Greek Catholic priest. Gala Galaction was another writer, who was also an Eastern Orthodox clergyman and theologian. Other literary figures of this era include Mihail Sebastian, Ionel Teodoreanu, Panait Istrati, Gib Mihăescu, Otilia Cazimir, and George Topîrceanu.
Соғыстан кейінгі әдебиет
Мариан Преда екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Румынияның ең маңызды романистерінің бірі саналады. Оның "Моромети" романы соғысқа дейінгі Румыниядағы қарапайым шаруа отбасының өмірі мен қиындықтарын, сондай-ақ Румынияда коммунизмнің орнауы кезеңіндегі жағдайларын көрсетеді. Оның ең маңызды кітабы – "Cel mai iubit dintre pământeni" ("Жер бетіндегі ең жақсы көрілген адам"), ол коммунистік қоғамның қатыгез суретін салады. Захария Станку өзінің тұңғыш маңызды романы "Desculț" ("Жалаңаяқ") атты туындысын 1948 жылы жариялады. Ең белгілі ақындардың қатарында Ничита Станеску, Марин Сореску, Ана Бландиана, Леонид Димов және Штефан Августин Дойнаш бар. Бұл дәуірдегі маңызды романистердің бірі – Раду Тюдоран. Румыниядан тыс жерлерде Эжен Ионеско мен Эмиль Чиран ұлттық мәдениеттің ең жоғары деңгейдегі өкілдері болды. Ионеско – абсурд театрының көрнекті драматургтерінің бірі. Оның пьесалары тек ең қарапайым жағдайларды паш етумен ғана шектелмейді, сонымен қатар адамның жалғыздығы мен өмірдің мәнсіздігін айқын көрсетеді. Чиран – жазушы және философ.
Marin Preda is often considered the most important post World War II Romanian novelist. His novel, Moromeții ("The Moromete Family"), describes the life and difficulties of an ordinary peasant family in pre war Romania, and later during the advent of Communism in Romania. His most important book remains Cel mai iubit dintre pământeni ("The Most Beloved of Earthlings"), a cruel description of communist society. Zaharia Stancu published his first important novel, Desculț (Barefoot), in 1948. Some of the most important poets are Nichita Stănescu, Marin Sorescu, Ana Blandiana, Leonid Dimov, and Ștefan Augustin Doinaș. An important novelist of this era was Radu Tudoran. Outside Romania, Eugène Ionesco and Emil Cioran represented the national spirit at the highest level. Ionesco is one of the foremost playwrights of the Theatre of the Absurd. Beyond ridiculing the most banal situations, Ionesco's plays depict in a tangible way the solitude of humans and the insignificance of one's existence. Cioran was a writer and philosopher.