Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық сарбаз
Australian soldier
Сержант Эдвард Дэвид "Тед" Смут ОАМ (5 қаңтар 1898 – 22 маусым 2004) – Бірінші дүниежүзілік соғыстағы австралиялық сарбаз. Ол Австралияның Бірінші дүниежүзілік соғысының соңғы алтыншы тірі қатысушысы болды. Смут әскерде санитар болып қызмет етті. Ол есімді Манфред фон Рихтхофен, Қызыл барон, атып түсірілген кезде оқиға орнына жеткендердің бірі болды және оның соңғы сөздерін көрді. Сондай-ақ ол Рихтхофеннің өлімінің соңғы тірі куәсі еді.
Sergeant Edward David "Ted" Smout OAM (5 January 1898 – 22 June 2004) was an Australian soldier in the First World War. He was Australia's 6th last surviving World War I veteran. Smout served in the army as a stretcher bearer. He was notably one of the first on the scene upon the landing of Manfred von Richthofen, the Red Baron, after he had been shot down and was witness to his final words. He was also the last surviving witness of Richthofen's death.
Өмірбаян
Смут 1898 жылы Квинсленд штатының Брисбен қаласында дүниеге келген. 1915 жылдың қыркүйегінде 17 жасында Австралия армиясының медициналық корпусына қосылды, жасын 18 жас 8 ай деп көрсеткен. Францияға келген соң, ол Австралия армиясының медициналық корпусының 3-санитарлық бөліміне бағынып, салғышты тасушы болып қызмет етті. 1918 жылдың 21 сәуірінде Сомма өзені маңындағы шайқаста Смут әйгілі неміс ұшқышы Манфред фон Рихтхофеннің ("Қызыл барон") өмірі мен мансабының соңғы сәттерінің куәсі болды. Рихтхофеннің қаза болмас бұрын айтқан соңғы сөзі "капут" ("бітті") екенін Смут хабарлады. Өмірінің соңында Смут "Қызыл баронның" аяқ киімдерін және Темір крестін естелік ретінде алуға құмар болғанын, бірақ қарсылық көрсеткенін айтты. 1919 жылдың 8 қыркүйегінде запасқа шығарылды. 1922 жылы Тед сақтандыру фирмасында жұмысқа орналасып, 1958 жылы зейнетке шыққанға дейін сәтті мансап құрды. 1998 жылы Францияның ең жоғары наградасы – Құрмет Легионының кавалері (рыцарі) атағымен марапатталды, сондай-ақ қоғамға қызмет еткені үшін Австралия орденінің медалін алды. Anzac Day шерулеріне тұрақты қатысушы Смут Квинслендтегі ең танымал соғыс ардагерлерінің біріне айналды, Австралияның Бірінші дүниежүзілік соғыстан аман қалған соңғы ардагерлерінің бірі ретінде. Ол 106 жасында қайтыс болды, одан 69 жыл бұрын әйелі Элла Энни Грейс Стивенс (1900 жылдың 1 қарашасы – 1992 жылдың 7 наурызы) дүние салды. Оның үш баласы, 12 немересі және 23 шөбересі бар. Ұлы, доктор Весталл Дэвид "Вести" Смут (1924 жылдың 11 маусымы – 2020 жылдың 27 наурызы) өзі Екінші дүниежүзілік соғыстың "Бомбалаушы навигаторы" ардагері болған. 1950 жылдың 14 шілдесінде Уэсти доктор Рут А. Йоланда Силентоға (1925 жылдың 30 шілдесі – 2016 жылдың 18 сәуірі), докторлар сэр Рафаэль Силенто мен Филис МакГлевтің екінші қызына үйленді. Тарихи журналист Джонатан Кингтің айтуынша, "Тед Смуттың мұрасы – оның туралы жазылған жүздеген газет мақалалары, оның "Үш ғасыр" атты кітабы, австралиялықтарға Ирак немесе Ауғанстан сияқты қақтығыстарға араласпауды үйрететін сағаттаған видеожазбаларында. Оның басты ойы – соғысты дәріптемеу керек еді. Австралияға қатысы жоқ алыс шайқаста соғысу қателік болды, және ол елден ешқашан мұндай қателік қайталамауын өтінді". Ол "Халық ғасыры" телесериалының "Қырғын далалары" эпизодында Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы естеліктерін бөлісті. Рихтхофеннің өліміне куә болғандықтан, ол бұқаралық ақпарат құралдарында жиі пайда болды. Оның соңғы түсірілген кадрларының бірі – 2002 жылы (шамамен 104 жасында) Discovery Channel арнасының "Қызыл баронның" өлімі туралы детективтік деректі фильміне берген сұхбаты болды. Ол Австралияның республика болуын қолдады және Австралиялық Республика қозғалысының мүшесі болды.
Smout was born in Brisbane, Queensland in 1898. He joined the Australian Army Medical Corps in September 1915 at the age of 17, giving his age as 18 years 8 months. Upon arrival in France, he was posted to the 3rd Sanitary Section of the Australian Army Medical Corps where he served as a stretcher bearer. During an engagement near the Somme River on 21 April 1918, Smout was an eyewitness to the final moments in the life and career of the famous German flying ace Manfred von Richthofen (aka the "Red Baron"), whose aeroplane had landed nearby after he was fatally shot. Smout reported that Richthofen's last word was "kaputt" ("finished") just before he died. Smout said later in life that he resisted the temptation to souvenir the Red Baron's boots and Iron Cross. He was discharged on 8 September 1919. In 1922, Ted joined an insurance firm, beginning a successful career that would last till his retirement in 1958. He was awarded France's highest honour, being made a Chevalier (Knight) of the Legion d'Honneur in 1998 and also received the Medal of the Order of Australia for service to the community. A regular participant in Anzac Day marches, Smout became one of the most celebrated war veterans in Queensland as one of Australia's last surviving WWI veterans. He died at 106 years old, predeceased by his wife of 69 years, Ella Annie Grace Stevens (November 1, 1900 – March 7, 1992). He is survived by his three children, 12 grandchildren and 23 great grandchildren. His son, Dr. Westall David "Westy" Smout (June 11, 1924 – March 27, 2020), himself a Second World War "Bomber Navigator" veteran. On July 14, 1950, Westy married Dr. Ruth A. Yolanda Cilento (July 30, 1925 – April 18, 2016), the second daughter of doctors Sir Raphael Cilento and Phyllis McGlew. According to historical journalist Jonathan King, "Ted Smout's legacy is in the hundreds of newspaper articles written about him, the book he wrote Three Centuries Spanned, hours and hours of video footage instructing Australians not to get involved in conflicts like Iraq or Afghanistan. His main message always was we should not glorify war. It was a mistake to fight in a far flung battle that had nothing to do with Australia, and he pleaded with the nation never to do it again." He appeared in the series People's Century discussing his recollections of the First World War in the episode "Killing Fields". Because of his eyewitness account of Richthofen's death, he also often appeared in the media. Some of his last known footage was talking in 2002 (aged about 104) for the Discovery Channel detective documentary film about the Red Baron's death. He was a supporter of Australian becoming a republic and was a member of the Australian Republic Movement.
Өлім
Ол 2004 жылы 106 жасында қайтыс болды. Ол кезде ол соғыстан тірі қалған ең қарт ветеран еді.
He died in 2004, aged 106. At the time, he was the oldest surviving veteran of the war.