Кіріспе

Ересектерге арналған мазмұны бар фильмдерге беріледі

18 куәлігін Британдық кино жіктеуіш кеңесі (BBFC) выдает, бұл оның пікірінше фильм, бейнежазба немесе ойын 18 және одан жоғары жастағы адамдарға ғана қолайлы екенін көрсетеді. Ол 18 жасқа толмағандарды кинотеатрда 18 куәлігі бар фильмдерді көруге жібермеуді және 18 жасқа толмағандарға 18 куәлігі бар бейнежазбаларды сатуды немесе жалға беруді ұсынады. Басқа британдық кино куәліктері сияқты, 18 куәлігі теориялық тұрғыдан тек қоғамдық кинотеатрларда көрсетілетін фильмдерге кеңес беру өкілеттігіне ие, ал соңғы шешім жергілікті билік органдарына тиесілі. Іс жүзінде жергілікті билік органдары бірнеше ерекше жағдайларды қоспағанда, BBFC шешімдерін тұрақты түрде орындайды. Видео және ойын сатуда BBFC шешімдері заңдық күшке ие, себебі 1984 жылғы Видеожазбалар туралы заңға сәйкес, Ұлыбританияда сатылатын немесе таратылатын барлық видеожазбалар BBFC арқылы жіктелуі керек, егер олар босатылған санатардың біріне жатпаса. Жіктемеден өтпеген жазбаларды мазмұнына қарамастан заңды түрде сатуға болмайды. 18 куәлігін Ирландияның кино жіктеу кеңсесі де выдает.

Тарих

18 сертификаты 1982 жылы бұрынғы X сертификатының ізбасары ретінде құрылды, ал ол өз кезегінде H сертификатының ізбасары болды (H – "қорқыныш" дегенді білдіреді). Фильмдерді 18 жас санатымен шектеудің типолық себептері қатал есірткі қолдану, табиғаттан тыс қорқыныш, ашық сексуалдық көріністер, графиктік зорлық-зомбылық, садистік зорлық-зомбылық және сексуалдық зорлық-зомбылық болды – соңғы екеуі бұрын фильмге сертификат берілмей, нәтижесінде Ұлыбританияда көрсетілуіне тыйым салынуына әкеп соқты. 21-ші ғасырдың басында ғана цензура 18 сертификаты (және көп жылдар бойы қолданылып келген R18 сертификаты) болғанына қарамастан, ашық ("қатты") сексуалдық актілерді бейнелейтін фильмдерге рұқсат берді.

Жыныстық қатынас және 18 куәлік

Кейінгі уақытқа дейін 18 жасқа дейінгі туындыларда нақты жыныстық актілерді бейнелеуге болмайтын, бірақ соңғы кезде мұндай бейнелер тек R18 сертификаты бар фильмдерде ғана көріне алатын. (1982 жылы құрылған кезде R18 сертификатымен тек симуляциялық актілер көрсетілуі мүмкін еді, бірақ 2000 жылы заңдық шағымдардан кейін бұл талап жеңілдетілді). BBFC 18 сертификаты бар фильмдерде симуляцияланған жыныстық көріністерге рұқсат бергенімен, 1999 жылға дейін нақты жыныстық актілерді көрсетуге тыйым салынған. Бұл прецедент BBFC-нің Кэтрин Брейлаттың «Романс» (1999) және Патрис Шероның «Интимность» (2001) фильмдеріне, оларда қысқа ғана нақты жыныстық көріністер болған, 18 сертификат берген кезде қалыптасқан сияқты. 2004 жылдың қазанында BBFC Майкл Винтерботтомның «9 ән» фильміне 18 сертификат берген кезде жаңа прецедент орнатылған сияқты, онда ұзақ және ашық жыныстық қатынассыз көріністер көптеп болды. Бұдан кейін «Shortbus» және «Destricted» фильмдеріне де сертификаттар берілді. Соңғы шешімді негіздеген мәлімдемеде, дәлелді деп танылған бейнелер санына шектеу жоқ екені айтылды. 2004 жылы бірнеше порнографиялық бейне таратушылар кеңеске басқа жағдайда R18 болып саналатын материалға 18 сертификат беруді талап етті. Бұл R18 сертификатының маңыздылығын азайтуы мүмкін еді, бірақ нәтижеге жетпеді. Бұл туындының порнографиялық емес екенін және көріністердің «контекстпен толық негізделгенін» растауды талап ететін көркемдік сапаны бағалау жүйесі сақталды. 2009 жылғы есебінде (веб-сайтында қолжетімді), BBFC стандарттарын жаңартып, былай деді: «Ересектерге арналған фильмдерде жыныстық қатынас туралы сөз болғанда, кеңестің саясаты бойынша нақты жыныстық актілерді бейнелеу «R18» санатына шектелуі керек, егер мұндай бейнелерді олардың мән-жайымен негіздеуге болмаса. Алайда, егер туындының негізгі мақсаты жыныстық қызығушылықты тудыру немесе ынталандыру болса (яғни секс жұмысы), контексттік негіздеме маңызды емес. Жаңа нұсқауларға сәйкес, «18» санатындағы нақты жыныстық актілерді бейнелеуге енді «ерекше» негіздеме қажет емес». Бұл жаңа саясаттың бұрынғы жылдардағы саясаттан басты айырмашылығы – 18 жасқа дейінгі туындыда нақты жыныстық актілерді бейнелеуге енді «ерекше» контексттік негіздеме қажет емес. 2010 жылғы есебінде (веб-сайтында қолжетімді), BBFC стандарттарын тағы да жаңартып, былай деді: «Бұрынғы жылдардағыдай, кеңестің саясаты нақты жыныстық актілерді бейнелеу «R18» санатына шектелуі керек, егер мұндай бейнелерді олардың мән-жайымен негіздеуге болмаса. Алайда, егер туындының негізгі мақсаты жыныстық қызығушылықты тудыру немесе ынталандыру болса (яғни секс жұмысы), контексттік негіздемеге аз мән беріледі». Бұл жаңа саясаттың бұрынғы жылдардағы саясаттан басты айырмашылығы – егер туындының негізгі мақсаты жыныстық қызығушылықты тудыру немесе ынталандыру болса, нақты жыныстық актілерді бейнелеуге контексттік негіздеме енді маңызды емес; оның орнына ол тек контексттің бере алатын негіздеменің мөлшерін азайтады. Секс жұмысында кез келген нысанмен жасалған вагинальдық немесе анальдық енудің ашық және жасырын бейнеленуі; еріндер немесе тілдің жыныс мүшелерімен немесе анальдық аймақпен тікелей жанасуы; және эякуляция көбінесе R18 сертификатын қажет етеді. Спермаға ұқсайтын сұйықтықтың бейнеленуі де көбінесе R18 санатына жатады, тіпті эякуляция көрінбесе де: сұйықтықтың бетке, кеудеге шашырауы немесе жұтылуы туралы кадрлар 18 сертификаты бар фильмдерден алынып тасталған. R18 нұсқаларында бұл кадрлар өзгертілмеген. Фильмді R18 санатына жатқызудың қосымша себептері: күшті және/немесе кеңінен жыныстық қатынас (18 жасқа дейінгі фильмдерде қысқа уақытқа дейін жыныстық қатынас бейнеленуі мүмкін), үштік жыныстық қатынас, әйел жыныс мүшелерінің немесе анус аймағының жақыннан түсірілген кадрлары (эрекция енді 18 санатында рұқсат етіледі), сондай-ақ кейбір фетиштік материалдар, әсіресе зәр шығару және қауіпті садомазохистік әрекеттер. Алайда, 2010 жылғы жаңа нұсқаулықтарға сәйкес, секс жұмыстарында нақты жыныстық актілерді бейнелеуге болады, егер оларға ерекше негіздеме болса.

Зорлық-зомбылық, қорқыныш және 18 куәлік

Бұрын фильмге 18 жас шектеуі қойылғанда, зорлық-зомбылықтың болуы ең маңызды мәселелердің бірі болды, ол сексуалдық сипатта болсын немесе қиял арқылы көрсетілген болсын. Қорқыныш фильмдері көбінесе зорлық-зомбылықты көрсетумен айқын болды, бұл тексерушілердің сынына ұшырады. Атап айтқанда, фильмге рұхсат бермес бұрын, аса зорлық-зомбылық көріністерін алып тастау қажет болды. Үйдегі бейне таспалардың пайда болуымен, кинотеатрларда қысқартылған фильмдер цензураланбаған түрінде шығарыла бастады. Бұл «жағымсыз бейне таспалар» деген моральдық паникаға әкелді, бұл атауды таблоидтар берді. Үкімет 1984 жылғы Бейнежазбалар заңын қабылдады, ол сатуға ұсынылған барлық бейне таспаларға Ішкі істер министрлігі белгілеген орган – BBFC келісетін жас санатын беруді міндеттейді. Осының нәтижесінде, бұрын кинотеатрларда қысқартылған көптеген фильмдер (мысалы, «Evil Dead» және «Dawn of the Dead») бейне таспаларда заңды түрде шығару үшін одан әрі қысқартуға түсті. Соңғы уақыттарда BBFC қиял арқылы көрсетілген зорлық-зомбылыққа көбірек төзе алады, сондықтан бұрынғы «жағымсыз бейне таспалар» цензураланбаған күйінде шығарылды. Қазіргі алаңдаушылықтарға «қызметті насихаттайтын зұлым немесе қауіпті әрекеттердің егжей-тегжейлі бейнеленуі» және сексуалдық зорлық-зомбылық жатады. BBFC сондай-ақ, көріністер сексуалдық шабуылды әдемілеуге бағытталған ба екенін ескереді. 2002 жылы кеңес Gaspar Noé-нің «Irreversible» фильмін қысқартусыз қабылдады. Фильмде бейнеленген зорлауда ешқандай ашық сексуалдық кадрлар жоқ және ол қызықтыру үшін жасалмаған. Бір айдан кейін Такаши Миике-нің «Ichi the Killer» фильмі сексуалдық зорлық-зомбылық салдарынан үш минут жиырма бес секундқа қысқартуға түсті. Бұл жағдайда, көріністер шабуылды әдемілеуге мүмкіндік береді деп саналды. Сексуалдық зорлық-зомбылық және балаларды қорғау мәселелеріне байланысты кесудің тағы бір мысалы – зейнеткер порножұлдызының қайтадан өнерге оралуы туралы қорқыныш фильмі «A Serbian Film». Төрт минуттан астам кесулер қажет болды, негізінен сексуалдық және сексуалдық зорлық-зомбылыққа қатысты балаларды қамтитын материалды алып тастау үшін. Бастапқыда тыйым салынған 1980 жылғы итальяндық фильм «Cannibal Holocaust» 2001 жылы алғаш рет ұсынылған кезде сексуалдық зорлық-зомбылық және жануарларға қатыгездік жасау көріністеріне бес минут қырық төрт секундтық кесулер болды, ол 2011 жылы үш секундтық бір кесуге дейін қысқартылды. Ауырсыну немесе жарақаттануға баса назар аударатын зорлық-зомбылық BBFC-нің пікірінше, 15 жас санатындағы фильмдерге қарағанда қабылдауға болатыннан асып түседі және 18 жас санатын алуы мүмкін. Ең күшті зорлық-зомбылық та 18 жас санатына ғана шектелген. Жастар оңай еліктей алатын, суицид немесе қауіпті трюктер туралы сөздер немесе көріністер DVD-ге 18 жас санатын беруіне әкелуі мүмкін. «Paranoia Agent» анимесінің 3-томы (әдетте 12 немесе 15 жас санатында болады) суицидтік ойлар мен зорлық-зомбылықты еске салғандықтан 18 жас санатында бағаланды, әсіресе «Happy Family Planning» эпизодында, ол суицидті жеңілдетіп көрсетті және біреудің өзін асып өлтіруін сомдаған көрініс болды, бұл көрініс BBFC редакциялады. Сериал 2021 жылы Blu-ray форматында цензураланбаған күйінде шыққанша. «House» сериалының «Under My Skin» атты эпизоды нақты өмірде оңай еліктеуге болатын суицидтік әдісті бейнелейтін көріністеріне байланысты 18 жас санатымен өткен алғашқы және жалғыз эпизод болды. «Jackass» фильмдерінің көпшілігіне де қауіпті және еліктеуге болатын трюктарға байланысты 18 жас санаты беріледі. Қорқыныш фильмдерін таратушылар 18 жас санатын 15 жас санатынан артық деп санайды, өйткені бұл рейтинг фильмнің мазмұнының күшін көрсетеді.