Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1940 жылғы Намсос әскери науқаны, Норвегия
1940 military campaign in Namsos, Norway
Норвегияның Намсос қаласында және оның төңірегінде 1940 жылдың сәуірі мен мамыр айының басында ағылшын-француз және норвегиялық әскери-теңіз және құрлық әскерлері мен неміс әскери, әскери-теңіз және әуе күштері арасында қызу шайқастар болды. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыста британдық және француздық құрлық әскерлерінің неміс әскерімен алғашқы маңызды шайқасы болды.
The Namsos campaign, in Namsos, Norway, and its surrounding area involved heavy fighting between Anglo French and Norwegian naval and military forces on the one hand, and German military, naval and air forces on the other in April and early May 1940. It was one of the first significant occasions during the Second World War when British and French land forces fought the German Army.
Өмірбаян
1939 жылғы қыркүйекте Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Норвегия Еуропаны қайтадан қамтыған соғыстан қалыс қалу үмітімен, Бірінші дүниежүзілік соғыста сәтті қолданған бейтараптық саясатын ұстанды. 1940 жылғы сәуірде Норвегияда бейбітшілік орнаған еді, сол кезде нацистік Германияның әскери, әскери-теңіз және әуе күштері күтпеген шабуыл жасады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан өзгеше, Норвегия әскері толыққанды жұмылдырылмады, Норвегия Корольдік теңіз флоты мен жағалау артиллериясы минималды құраммен жасақталды. Норвегия армиясы Финляндияға қарсы кеңестік қиыстыру операциясына байланысты Солтүстік Норвегияда бірнеше батальонды (соның ішінде Альта батальоны) сақтық шарасы ретінде белсендірді. Норвегия үкіметі 1930 жылдардың екінші жартысында әскерді қарқынды түрде жаңғыртуға ұмтылғанмен, қарулы күштер әлі де нашар жағдайда болды. 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басындағы бейбітшіл саясат кезінде жасалған бюджеттік кесімдердің салдары әлі де көзге көрініп тұрды. 1940 жылы Норвегияның қарулы күштері Еуропадағы ең әлсіздердің қатарында болды. Германияның шабуылына бірнеше себеп болды. Олардың бірі – Швецияның солтүстігіндегі Кируна кен орындарынан Германияның соғыс өнеркәсібіне темір кенін қамтамасыз ету қажеттігі. Балтық теңізінің солтүстік бөлігі, Ботния шығанағы, жазда кен тасымалданатын Люлеа портына ие Швецияның маңызды порты болды. Қыста ол қатып, сондықтан шведтер жылдың көп бөлігінде темір кенін Норвегияның солтүстігіндегі мұзсыз Нарвик порты арқылы теміржолмен тасымалдады. Әдеттегі жағдайда, темір кеннің 80% Нарвик арқылы экспортталды. Қыстағы жалғыз балама – Балтық теңізіндегі Стокгольмнен оңтүстікке қарай мұзға тоймайтын Окслесундқа дейінгі ұзақ теміржол сапары еді. Алайда, британдық ақпарат Окслесунд Германияға қажетті көлемнің бес бөлігін ғана жеткізе алатынын көрсетті. Егер шведтік темір кені Нарвик арқылы жеткізілмеген болса, неміс әскери өнеркәсібі сонша танк, қару, суасты қайықтары және басқа да қару-жарақтар өндіре алмас еді. Британдық Әскери-теңіз министрлігі 1940 жылдың көктемінде Балтық теңізіне Корольдік теңіз флотын енгізу мүмкіндігін қарастырды (Катерина операциясы), жаз айларында осы ішкі теңізде неміс теңіз саудасын тоқтату үшін. Алайда, Нарвик жолы ашық болса, бұл тиімді болмас еді. Бірақ жағдай Балтық жоспарынан озып кетті. Немістер британдықтардың неміс кен тасымалдау кемелері пайдаланатын Норвегияның жағалау суларын миналауды жоспарлап отырғанын дұрыс сезді. Британдық жоспарлар Адмиралтействоның бірінші лорды Уинстон Черчилль басшылығымен дамып жатқан еді, бірақ немістер Норвегияға бірінші болып келді.
When the Second World War broke out in September 1939, Norway followed a policy of neutrality, as it had successfully done during the First World War, hoping to stay out of the war once again engulfing Europe. So Norway was at peace in April 1940 when it was suddenly attacked by naval, air and military forces from Nazi Germany. Unlike in the First World War, the Norwegian military was only partially mobilised, with the Royal Norwegian Navy and the coastal artillery being set up with skeleton crews. The Norwegian Army activated only a few battalions in North Norway (amongst others the Alta Battalion) as a precaution in connection with the Soviet Winter War invasion of Finland. Although the Norwegian Government had carried out a hurried modernisation of the military in the second half of the 1930s, the armed forces were still in a shambles. Effects of the wide ranging budget reductions carried out during the pacifist policies of the late 1920s and early 1930s were still apparent. In 1940, the Norwegian armed forces were among the weakest in Europe. There were several reasons for the German attack. Not least was a desire to secure the flow of iron ore from mines at Kiruna in the north of Sweden to Germany's war industries. The northern part of the Baltic Sea, called the Gulf of Bothnia, had a principal Swedish port called Luleå from where in the summer a quantity of ore was shipped. It was frozen in winter, so for several months each year the Swedes shipped most of their iron ore by rail through the ice free port of Narvik in the far north of Norway. In a normal year, 80% of the iron ore was exported through Narvik. The only alternative in winter was a long rail journey to Oxelösund on the Baltic, south of Stockholm, which was not obstructed by ice. But, British information suggested that Oxelösund could ship only one fifth the amount Germany required. Without the Swedish steel shipments through Narvik, the German war industry could not have produced as many tanks, guns, submarines and other weapons. The British Admiralty was investigating the possibility of introducing a Royal Navy fleet into the Baltic Sea in the spring of 1940 (Operation Catherine) to interdict German seaborne trade during the summer months in that inland sea. This, however, would have been ineffective if the Narvik route remained open. But events overtook the Baltic scheme. The Germans rightly suspected that the British were planning to mine the Norwegian coastal waters used by German ore ships. British plans were well under way, spearheaded by the First Lord of the Admiralty, Winston Churchill, but the Germans got to Norway first.
Достасқандардың қарсы шабуыл жасау жоспарлары
Нарвик, Тронхейм, Осло, Берген және басқа да ірі норвегиялық қалалар науқанның бірінші күні күтпеген шабуылмен басып алынды. Норвегия армиясының бөлімдері Ослодан солтүстікке қарай немістермен шайқасты. Британдық және француз премьер-министрлері мен олардың әскери кеңесшілері Тронхеймді қайтарып алу, норвегиялықтармен байланыс орнату және немістердің солтүстікке қарай жылжуын тоқтатуға бірауызды келісті. Бұл одақтастарға Германияның темір кенін ұстауға мүмкіндік берер еді. Сонымен қатар, Солтүстік Норвегияда әуе және теңіз базаларын алуға болар еді. Тронхеймде Норвегия тарылып, немістерді тоқтату оңтүстікке қарағанда оңайырақ болар еді. Германия бұл жағдайды өзгерту үшін Швеция арқылы шабуыл жасап, осылайша Швецияны одақтастар тарапына соғысқа тартуға тиіс еді. Флот адмиралы, отставкадағы сэр Роджер Кейс, Чёрчилльді қажет болған жағдайда ескірген соғыс кемелерін пайдалана отырып, немістерден Тронхеймді басып алуға бірнеше рет шақырды және шабуылға жетекшілік етуді ұсынды. Trondheimsfjord-қа кіруді соғыс кемелерімен, жақында немістер басып алған Норвегияның жағалау артиллериялық бекіністерін жою жоспарланған. Содан кейін қалаға десант түсірілетін еді. Фьордтың солтүстігінде және оңтүстігінде қалаға шабуыл үшін күштерді түсіру де жоспарланды. Бұл шешімдерге қарулы күштер штабының басшылары – Корольдік теңіз күштерінің адмиралы сэр Дадли Паунд, Британ армиясының генералы сэр Эдмунд Айронсайд және Корольдік әуе күштерінің авиация маршалы сэр Сирил Ньюолл жауапты болды. Бірақ британдық әскери басшылар тартынды. Фьордтың тар жеріндегі шабуыл демонстрацияға дейін төмендетілді, ал басты күш екі қапшықтан шабуыл жасауға бағытталды. Бұл RAF-тың Тронхейм әуежайларын дереу пайдалану мүмкіндігін жойды. Сондай-ақ, әскери күштер фьордта неміс теңіз күштерімен және әуеде Люфтваффе бөлімшелерімен бетпе-бет келер еді. Чёрчилль мұнан қатты көңіл көшірді, бірақ теңіз кеңесшілерінің, сондай-ақ армия мен әуе күштері басшыларының біріккен қарсылығына тап болды. Ол мойынсұнуға мәжбүр болды. Кейс ашуға ішін тыйып, осы оқиға оны Норвегия науқанының соңында үкіметке шабуыл жасауға көндірді. Толық мәліметтер үшін «Норвегиялық пікірталас» қараңыз. 3615 тұрғыны бар Намсос қаласы солтүстік қапшыққа тағайындалған әскерлерді түсіру үшін логистикалық жағынан қолайлы орын деп есептелді, себебі оның орналасуы мен инфрақұрылымы осыған мүмкіндік берді. Намсос порты мен оған жақын су жолдары жыл бойы мұзсыз болады. 1940 жылға қарай, ағаш саудасының арқасында Намсос порты үш жақсы тұрақпен (біреуі тастан салынған) жабдықталды, олардың тереңдігі 18-30 фут, ал ұзындығы 320-770 фут болатын. Бұл кішігірім соғыс кемелері мен көлік кемелеріне портқа кіріп, Тронхеймді қайтарып алу үшін әскерлер мен жабдықтарды түсіруге қолайлы болды. Сонымен қатар, Намсос Нордланд желісіне қосылатын тармақ желісінде орналасқан. Трондхаймге дейін 130 шақырымдай қиыршық тас жол салынған.
Narvik, Trondheim, Oslo, Bergen and other major Norwegian towns were seized on the first day of the campaign in a surprise attack. Elements of the Norwegian army were fighting the Germans north of Oslo. Both the British and French prime ministers and their military advisers were of one mind in deciding to retake Trondheim, link up with the Norwegians and block a German advance north. This would enable the Allies to interdict much of Germany's iron ore supplies. A bonus would be air and naval bases in northern Norway. It is at Trondheim that Norway becomes narrow, making it easier to block the Germans than further south. To turn the position, Germany would have to attack through Sweden, bringing that nation into the war on the Allied side. Retired Admiral of the Fleet Sir Roger Keyes, MP, repeatedly urged Churchill to seize Trondheim from the Germans, using obsolete battleships if necessary, and offered to lead the attack. It was planned to force the entrance to Trondheimsfjord with battleships knocking out the Norwegian coastal artillery forts at the entrance, recently captured by the Germans. Then an amphibious landing would take the city. It was also decided to land forces north and south of the fjord for a pincer attack on the city. The military officers responsible for these decisions were the chiefs of staff of the armed forces, Sir Dudley Pound of the Royal Navy, General Sir Edmund Ironside of the British Army and Air Chief Marshal Sir Cyril Newall of the Royal Air Force. But the chiefs of staff of the British armed forces got cold feet. The forcing of the narrows was reduced to a demonstration, with the main thrust being the two pincers. This eliminated the immediate use of the Trondheim airfields by the RAF. It also meant that the military forces would face German naval units in the fjord as well as Luftwaffe units in the air. Churchill was very disappointed, but faced the combined opposition of his naval advisers as well as the heads of the army and air force. He had to back down. Keyes was apoplectic, and this event, more than any, convinced him to join in an attack on the Government at the end of the Norwegian campaign. See the Norway Debate for particulars. Namsos, then a town of 3,615 people, was felt to be the logical spot to land the troops assigned to the northern pincer, because of its location and facilities. The harbour and approaches to Namsos are ice free all year. Because of the trade in lumber, by 1940 Namsos port was furnished with three good wharves (one of stone) with a depth alongside of 18 to 30 feet and lengths from 320 to 770 feet. This made it suitable for smaller warships and transports to dock and to land troops and supplies for the recapture of Trondheim. In addition, Namsos was on a branch line connecting to the Nordland Line. A gravel road led some 130 miles south to Trondheim.
Скринингтік күш
1940 жылғы 14 сәуірде капитан Фрэнк Пеграм басқаратын крейсер, сондай-ақ бір крейсер мен он эсминец Намсосқа корольдік теңіз жаяу әскерінің шағын тобын қондырды. Қондыру тобы капитан Эддстің басқаруымен қала сыртындағы төбелерде қорғаныс позицияларын алды. Олар көп ұзамай неміс әуе күштерінің назарына ілікті. Келесі күні әскер командирі, генерал-лейтенант сэр Адриан Картон Де Виарт, V.C., келді және оның Short Sunderland ұшағы неміс әуе күштерімен атқыланғанда болатын жағдайдың алдын сезді. Оның көмекшісі жараланып, Ұлыбританияға қайта оралуға мәжбүр болды. Де Виарт – белсенді және қабілетті командир болды, ол әуе шабуылы кезінде көрсеткен батырлығымен әскерін шабыттандырды. Бірақ Намсос үстінде Люфтваффеге қарсы қорғаныс үшін одақтас әуе күштері болған жоқ. Де Виарт қарсыластың қарсылықсыз әуе шабуылдарына байланысты өзінің үлкен, баяу және осал әскер тасымалдау кемелерін 100 миль солтүстікке қарай, Неснадағы Лильесонаға бұруға шешім қабылдады, онда олар эсминецтерге түсіріліп, Намсосқа жылдам жеткізілетін болады. Ол өзі 16 сәуірде транзит тасымалын қадағалау үшін келді. Процесс басталғалы бір сағаттан соң неміс бомбалаушылары келді, және британдық теңіз командирі эсминецтерге әскер мен жабдықтарын алып, тездетіп жүзуге бұйрық берді. "Нюбиан", "Матабеле", "Машона" және "Сикх" 36 офицер мен 1208 сарбазбен бірге Де Виартты алып, Намсосқа бет алды. Сапар барысында бірнеше рет шабуылға ұшырағандарына қарамастан, олар зардап шекпестен, бірақ демалмаған күйінде 16 сәуірде сағат 21:00 шамасында Намсосқа жетті.
Captain Frank Pegram of the cruiser , accompanied by the cruiser and ten destroyers, landed a small party of Royal Marines in Namsos on 14 April 1940. The landing party was under the command of Captain Edds and took up blocking positions in the hills outside town. They soon attracted German aircraft. Lieutenant General Sir Adrian Carton De Wiart, V. C., designated force commander, flew in the next day and had a foretaste of what was to come when his Short Sunderland flying boat was machine gunned by German aircraft as it landed. His aide was wounded and had to return to the United Kingdom. De Wiart was an energetic and competent commander who inspired his troops by his bravery during air attacks. But no Allied aircraft were available over Namsos to provide protection against the Luftwaffe. De Wiart made the decision, because of unopposed enemy air activity, to divert his large, slow and vulnerable troopships 100 miles northwards to Lillesjona in Nesna, where they would be offloaded to destroyers for a fast run into Namsos. He himself arrived there on 16 April to supervise the trans shipment. Less than an hour into the process, German bombers arrived, and the British naval commander ordered the destroyers to sail with the troops and equipment they had on board. , Nubian, Matabele, Mashona and Sikh got under way for Namsos carrying De Wiart with 36 officers and 1,208 other ranks. Though repeatedly attacked during their voyage, they arrived unscathed, if not rested, and got into Namsos about 9 pm on 16 April.
Жағалау мен оңтүстікке
Картон Де Виарт сәуір айының соңында Намсостағы бес сағаттық қараңғылықта әскерлерді және жабдықтарды кемелерден түсіріп, оларды төбелерге жеткізу үшін қону мен таратуды басқаруда айтарлықтай белсенділік танытты. Бірнеше рет неміс барлау ұшақтары өткен түні қону жүргенін білмеді. Ол дереу Намсоста штаб-пәтер құрып, оңтүстікке қарай екі жолдың бірі үшін маңызды Намсосфьордтағы ұзын көпірге күзетшілерді жіберді, ал басқаларын оңтүстікке қарай Бангсунд ауылын басып алуға жіберді. Сонымен қатар, ол екінші, тікелей емес бағытпен шығысқа қарай 300 әскерді Гронгқа жіберді, онда олар полковник Оле Гетц басқаратын норвегиялық әскерлердің шағын тобымен қосылды. Кішігірім топтар Бангсундтан оңтүстікке қарай Тронхеймсфьордтың басындағы Бейтстадфьорденге жету үшін жіберілді. Де Виарт күштерін оңтүстікке қаншалықты жылдам жеткізсе, немістерден Тронхеймді алу мүмкіндігі соншалықты артатынын түсінді. Оның пікірінше, бірінші кезекте немістер Тронхеймнен келгенге дейін екі оңтүстік жолдың қиылысқан жері – Штенкьерге жету қажет еді. Осы уақытта теңіз күштерінің командирі, адмирал Лейтон, эсминецтерін Намсосқа кіргізудің тым қауіпті екенін шешті. Ол әскерлер мен жабдықтарды поляк тасымалдағыш кемесі MS Chrobry арқылы жіберді. Лильешонадағы қалған әскерлердің көп бөлігі «Австралияның императрицасы» кемесінде болғандықтан, тасымалдауға көп уақыт кетіп, Chrobry 17 сәуірде күн шығар алдында Намсосқа жетті. Неміс бомбалаушылары келгенге дейін асығыс түрде кетуге тырысқан солдаттар көптеген жабдықтарынсыз қонды. Бірақ Де Виарт барлау ұшағы келгенге дейін әскерлерді таратуға қол жеткізді. Осы кезде Картон Де Виарт Тронхеймсфьордқа тікелей шабуыл тоқтатылғанын білмеді. Намсоста болған уақытында ол Норвегиядағы басқа оқиғалардан толыққанды хабардар болған жоқ.
Carton De Wiart showed considerable vigour in managing the landing and dispersal of troops and supplies in such a way as to get them off the ships and into the hills during the five hours of darkness prevailing in Namsos in late April. On several occasions, German reconnaissance aircraft were unaware that landings had occurred the previous night. He wasted no time in setting up a headquarters in Namsos and sent out guards to the long bridge over Namsosfjord, essential to one of the two roads south, and moved others to occupy the village of Bangsund further south. He also sent 300 troops due east along the second, less direct, route south to Grong, where they linked up with small numbers of Norwegian troops under Colonel Ole Getz. Smaller groups were sent south of Bangsund in an attempt to reach Beitstadfjorden, at the head of Trondheimsfjord. De Wiart realised that the quicker he got his forces south, the better were his chances of taking Trondheim from the Germans. The first priority, he felt, was to reach Steinkjer, where the two roads south met, before the Germans got there from Trondheim. In the meantime, the naval commander, Admiral Layton, decided that taking his destroyers into Namsos was too risky. He would send troops and supplies in on the Polish transport MS Chrobry. Since most of the remaining troops at Lillesjona were aboard the Empress of Australia, much time was wasted with further trans shipping, and the Chrobry, accompanied by got into Namsos just before sunrise on 17 April. In the mad hurry to get away before the German bombers arrived, the soldiers landed without much of their kit. But De Wiart succeeded in getting the troops dispersed before a reconnaissance aircraft arrived. At this time, Carton De Wiart was not aware that the attack directly into Trondheimsfjord had been called off. Throughout his time at Namsos, he was left completely uninformed of what was happening elsewhere in Norway.
Француздар келді
19 сәуірде француз альпілік әскерлерінің екі батальоны қарқынды әуе шабуылына ұшырады. Француздарды тасымалдаған бір көлік портқа кіруге тым үлкен болды және көптеген француздық жабдықтарын түсірмей Ұлыбританияға қайтып келді, осылайша әскерлер шаңғыларына немесе тасымалдауға қолданған қашырларына арналған белбеулерсіз қалды. Француздар Намсоста бекініп, қорғаныс мүмкіндіктері шектеулі болғандықтан, әуе шабуылына төтеп берді. Француз крейсері «Эмиль Бертин» кеме түсіру кезінде бомбалаудан зақымдалды (зардап шеккендер болған жоқ) және оның орнына «Монкальм» келді. Барлығы шамамен 6000 одақтас әскері жағаға шығарылды. Француз әскерлері көбінесе жабдықтардың жетіспеуіне байланысты қысқа науқанда қолданылмады. Науқан соңына қарай, одақтас әскерлер Намсосқа шегінген кезде, эвакуацияға дайындық үшін олар белсенді қатысты.
Two battalions of French Alpine troops landed on 19 April under heavy air attack. One of the transports conveying the French was too long to enter the harbour and returned to the United Kingdom without landing many of the French supplies, leaving the troops without straps for their skis or the mules they used for transport. The French stayed put in Namsos, enduring air bombardment against which they had little protection. The French cruiser Emile Bertin was damaged by bombing during the disembarkation (no casualties) and was replaced by the Montcalm. In total, some 6,000 Allied troops were put ashore. The French troops, for the most part, were not used in the short campaign because of a lack of supplies. Towards the end, they were engaged somewhat as the Allied troops fell back on Namsos, preparatory to evacuation.
Оңтүстік аймақтағы қақтығыс
21 сәуірде британдық әскерлер жылдам ілгерілеп, Вердал ауылына жетті, онда жол және теміржол көпірлері Инна өзенінен өтіп, Тронхеймс-фьордтан бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан. Бұл орын Тронхейм мен Намсос аралығының шамамен ортасында, фьордтың бойымен бірнеше шақырым тереңде жатыр. Олар фьордта бір неміс канонерлік кемесін, екі қаруланған траулер мен эсминецті көрді, олардың жағаға десант түсіруге және оларға тікелей оқ жаудыруға мүмкіндігі бар еді, бірақ оларға қарсы тұруға шамалары жетпеді. Де Виарт 15 сәуірде Намсосқа қонғанда, немістердің Тронхейм аймағында 1800-ге жуық әскері болды, олардың бір бөлігі қалада, ал қалғаны Швецияға қарай теміржол бойында орналасқан. Олардың Вэрнес әуежайын басып алуы күн сайын қосымша әскерлерді жеткізуге мүмкіндік берді, 18 сәуірде аймақта 3500, ал келесі күні 5000 әскері болды. Олар көбінесе жақсы жабдықталған, бірақ артиллериясы жеткіліксіз болды. Кейбір неміс әскерлері Хеграға ауыстырылды, онда 251 норвегиялық сарбаздан тұратын жедел жасақ ескі шекаралық бекіністе бекінген. Олар фьорд бойымен ілгеріледі, ал 16 сәуірде алдыңғы барлаушылар Вердалға жетті. Вердал көпірін шамамен 80 норвегиялық сарбаз қорғады, олар Краг-Йоргенсен мылтықтарымен және Colt M/29 ауыр пулеметтерімен қаруланған. 21 сәуірде таңертең немістер шабуыл жасағанда, норвегиялықтарға сол аймақта болған Корольдік инженерлердің бір бөлімі көмектесті. Олар бір жарым сағат бойы неміс шабуылын тойтарды. Британдық әскерлердің көп бөлігі сәл артта орналасқан. Бірақ немістер олардың артына бірнеше жерде десант түсіріп, оларды қоршауға тырысты, соның салдарынан британдық әскерлердің назарын аударды. Норвегиялықтар мен Корольдік инженерлер қоршауға түсуден қорқып, кері шегінді. Содан соң шайқас басталды. Немістердің артықшылығы болды, олар қарға батуға арналған аяқкиімдермен, шаңғымен, ауыр минометтермен және жеңіл далалық артиллериясымен жабдықталған. Олар 35 шақырым қашықтықтағы әуежайдан әуе көмегін алды және теңізден оқ жаудырды. Британдық және норвегиялық әскерлер арасында үрей болған жоқ, олар немістердің алғашқы қимылдарына қарсы тұруға тырысты. Шағын Вист ауылының маңында қызу шайқастар болды. Бастапқы шабуылдар сәтсіз аяқталды, бірақ немістер британдықтардың позицияларын айналып өтіп, терең қардың ішінде шаңғымен жүріп шабуылдады. Люфтваффе 21 сәуірде Штенкьердегі британдық алдыңғы базаға шабуыл жасап, оны қиратты, көптеген жабдықтарын жойды, 242 үйді қиратты және 1800-нен астам норвегиялық азаматты үйсіз қалдырды. Шабуыл кезінде қаланың 80%-ы қирағанмен, бомбалаудан ешкім қаза болған жоқ.
By 21 April, British forces had advanced quickly as far south as the hamlet of Verdal, where both road and railway bridges crossed the River Inna, a few miles inland from Trondheimsfjord. This was about halfway between Trondheim and Namsos, some miles down the fjord. They spotted a German gunboat, two armed trawlers and a destroyer in the fjord, on their flanks, well able to land troops behind them and direct fire at them, to which they lacked the means to respond. When De Wiart landed at Namsos on 15 April, the Germans had about 1,800 troops in the Trondheim area, some in the city and some along the railway to Sweden. Their possession of the Værnes airfield enabled them to fly extra troops in daily, and by 18 April, they had 3,500 men in the area, the next day 5,000. They were generally well equipped, but lacking in field artillery. Some German troops were diverted to Hegra, where an improvised force of 251 Norwegians was holding out in an old border fort. They began pushing up the fjord, and forward patrols reached Verdal on 16 April. The Verdal bridge was defended by some 80 Norwegian soldiers, armed with Krag Jørgensen rifles and Colt M/29 heavy machine guns. When the Germans attacked on the morning of 21 April, the Norwegians were supported by a section of Royal Engineers who happened to be in the area. For an hour and a half, this force held the German attack off. The majority of the British forces were a little further back. But the Germans landed forces at several points behind them in an attempt to outflank them, drawing the attention of the main British forces. Fearing being cut off, the Norwegians and Royal Engineers withdrew. A battle developed. The advantage was with the Germans, who were equipped with snowshoes and skis, sledge mounted heavy mortars, and light field guns. They possessed air support from an airfield 35 miles away and had supporting naval gunfire. There was no panic among the British and Norwegian forces, and they succeeded in countering the first moves of the Germans. Heavy fighting occurred around the small village of Vist. The initial attacks were repelled, but the Germans outflanked the British positions by going around them on skis through the deep snow. The Luftwaffe attacked and destroyed the British forward base at Steinkjer on 21 April, causing the loss of much of their supplies and destroying 242 houses, leaving over 1,800 Norwegian civilians homeless. Although 80% of the town was destroyed in the attack, there were no deaths in the bombing.
Әуе шабуылы
Неміс бомбалаушылары 20 сәуірде Намсос қалашығының ағаштан салынған көп бөлігін қиратты. Шабуылдар күні бойына созылды, нәтижесінде ағаш үйлердің көпшілігі, сондай-ақ теміржол терминалы, шіркеу, француз штабы және екі ағаш пирс өртенді. Тас пирс зақымдалды. Норвегиялықтар одақтастардың келген көмегі үшін қымбат баға төледі. Шабуыл кезінде портта тек бір одақтас кемесі болды. Он төрт неміс бомбалаушысы шағын суастына қарсы траулер HMT Rutlandshire-ге шабуыл жасап, Намсос шығанағында оны қиратты. Кеме жағаға тірелді, ал аман қалғандар суға автоматтан оқ жауып тасталды. Ешкім қаза болған жоқ, тек екеуі ғана жарақат алды. Кейін оларды HMS Afridi-ге ұқсас эсминец құтқарып алды. Намсосқа жасалған әуе шабуылдары кампания бойына жалғасты. Британдықтар Намсосқа кіретін және шығатын кемелерін суасты шабуылдарынан қорғау қажеттігін сезінді. Әуе қорғанысы болмағандықтан, кішкентай, баяу суастына қарсы шлюптер мен траулерлер әуе шабуылына өте осал болды. 30 сәуірде шлюп Намсос маңында Junkers Ju 87 пикировщик бомбалаушыларынан батып кетті. 1 мамырда Namsfjord шығанағының кіреберісіндегі үш британдық суастына қарсы траулер – HMS Gaul, HMS St. Goran және HMS Aston Villa ұшақтармен жойылды, соңғысы Намсосқа қайтып оралып, онда өртенді. HMT Arab St. Goran экипажын эвакуациялады. 28 сәуірден 2 мамырға дейін Arab 31 әуе шабуылына ұшырады; оның капитаны Ричард Бин Станнард, Корольдік теңіз күштерінің резерві, сол бес күндегі іс-қимылдары үшін Виктория кресімен марапатталды. Норвегия армиясының әуе күштері мен Норвегия корольдік теңіз күштерінің әуе күштері аймақта бөлімшелері болған жоқ. Люфтваффеге қарсы тұру үшін одақтастардың әуе күштері тек алғашқы британдық десант кезінде ғана қолданылды. Бірнеше ескірген екі қанатты истребительдер, Gloster Gladiators, әуе кемесінен ұзақ емес аралықта патрульдеуге шықты. Олар үш неміс ұшағын түсіргендерін мәлімдеді. Он сегіз Gladiator ұшағы Glorious кемесінен ұшып, Лесяскогтағы мұздаған Лесяскогсватнет көлінен қысқа мерзімге жұмыс істеді, бірақ олар Намсосқа көмектесу үшін оңтүстікке тым алыс болды.
German bombers destroyed much of the wood constructed town of Namsos on 20 April. Attacks lasted throughout the day, and most of the wood houses, as well as the railway terminal, a church, the French headquarters and the two wooden wharves were burned. The stone wharf was damaged. The Norwegians paid dearly for the help the Allies had brought. Only one Allied ship was present in the harbour when the attack occurred. Fourteen German bombers went after the tiny anti submarine trawler HMT Rutlandshire and badly damaged it just down the bay from Namsos. The ship was beached, and the survivors machine gunned in the water. None were killed and only two injured. They were later rescued by the destroyer , sister ship of HMS Afridi. Air attacks on Namsos continued throughout the campaign. The British felt the need to provide protection from submarine attack for their ships entering and leaving Namsos. Lacking air cover, the small, slow anti submarine sloops and trawlers used were very vulnerable to air attack. On 30 April, the sloop was sunk by Junkers Ju 87 dive bombers off Namsos. On 1 May, three British anti submarine trawlers at the entrance to the Namsfjord, HMS Gaul, HMS St. Goran and HMS Aston Villa were destroyed by aircraft, the latter managing to make it back to Namsos, where she burned. HMT Arab evacuated the crew of St. Goran. From 28 April to 2 May, Arab endured 31 air attacks; her captain, Richard Been Stannard, Royal Naval Reserve, received the Victoria Cross for his actions during those five days. The Norwegian Army Air Service and Royal Norwegian Navy Air Service had no units in the vicinity. The only Allied air presence to counter the Luftwaffe was during the first British landings. A brief patrol was mounted well offshore by several obsolete biplane fighters, Gloster Gladiators, operating from the aircraft carrier They claimed three German planes shot down. Some eighteen Gladiators were flown off the Glorious and briefly operated from the frozen Lake Lesjaskogsvatnet at Lesjaskog, but these were too far south to help Namsos.
Эвакуациялау
28 сәуірде генерал Де Виарт Намсостан эвакуация жасау туралы бұйрық алды, ал 29 сәуірде үш британдық және бір француз эсминецінің эвакуациялық конвойы Лорд Луи Маунтбеттеннің басшылығымен Шотландиядағы Скапа-Флоудан кетті. Оларды неміс әскери кемелерінің шабуылынан қорғау үшін алыстан үлкен теңіз күштері ілесіп келді. Олар 1 мамырда Солтүстік теңізден өтіп бара жатқанда бомбаға ұшырады. Сол күні кешке олар Намсостан теңіз арқылы 40 миль қашықтықтағы Кия маяғынан 40 миль қашықтықта орналасқан кездесу нүктесіне жақындағанда қалың тұманға тап болды. Сол түні эвакуациялау жоспарлары тоқтатылды. Осы уақытта неміс әскерлері Намсос сыртындағы төбелердегі артқы қатарға жақындады, ал конвой кемелері күндіз тұман көтерілген жағдайда әуе шабуылына ұшырауы мүмкін еді. Кешке дейін күтудің орнына Маунтбеттен кемелерін 2 мамырда тұманды жағалаудан тұманды жағалауға көшіріп алды. Бұл - жартасты жағалаудағы өте қауіпті кәсіп еді. Тұманға қарамастан, кемелер бомбаға ұшырады. Кемелердің мачталары тұманнан шығып тұрды, бұл неміс бомбалаушыларына мақсатқа жақын нүкте берді. Олар Намсосқа жеткенде, тұман көтеріліп, өртеніп жатқан қала мен неміс бомбалаушыларының үйірін көрсетті. Мұндай жағдайда ағылшын кемелері өз-өздеріне қол жұмсауды ойлағандықтан, тұманға тығылып, шығанаққа қайта оралды. Келесі күні, 3 мамырда, эвакуациялаудың соңғы мүмкіндігі бұрынғыдай тұманды болды. Аймақтағы теңіз күштерінің жалпы қолбасшысы адмирал Джон Х. Д. Каннингэм Кия маяғында екі крейсер мен төрт эсминецті эвакуациялық конвоймен сүйемелдеді және крейсерді, бес эсминецті және үш көлікті жіберді. Маунтбеттен күн батқанда 26 түйін жылдамдықпен HMS Kelly кемесімен алға шықты. Олар фьордтың соңғы бұрылысын айналып өткенде, Намсос өртеніп жатқанын көрді. Осы кезде Маунтбеттен немістердің қалаға ие болғанын білмеді. "Астон Вилла" атты өртеніп жатқан су астына қарсы траулер алда жатыр екен. Ол кемежайларға жақындағанда, Маунтбеттен барлық жерде өрт жанып жатқанын көрді. Бірақ Картон де Виарт 5500 сарбазымен бірге қатарға тұрды, олар эвакуацияға дайын күтіп тұрды. Эвакуация сағат 22:30-да басталды. Екі көлік зақымдалған кемежайға жетіп, әскерлерді алып шықты. Эсминецтер қалған әскерлерді алып, оларды Йорк пен үшінші көліктік кемеге жеткізіп, соңынан соңғы жүкті өздері алып кетті. Осы уақытта артқы қатар немістермен эвакуацияны қамтамасыз ету үшін шайқасты. Ақырында, соңғы кемеге шабуыл жасалды, кемежайда қалған жабдықтарды жоюға уақыт болмады, сондықтан "Африди" Намсостан қашып бара жатқанда жабдықтарды атып тастады. Бұл 4 мамыр күні таңғы сағат 2:20 болды. Олар таңертең неміс бомбалаушыларының өздерін іздеп келетінін білді. Таңғы сағат 4:30-да британдық конвойдың артқы жағын неміс барлау ұшақтары көріп, бомбалаушылар көп ұзамай соңынан ерді. Конвой кешке дейін үнемі шабуылға ұшырады. Үшінші шабуыл кезінде француз эсминшісі "Бисон" алдыңғы бөлігіне соққы алып, жарылып, 136 адам қаза тапты. Басқа эсминецтер суға түсіп, автоматпен атылып жатқан аман қалғандарды алу үшін кері бұрылды. "Африди" француз теңізшілері мен одақтас сарбаздардың бір бөлігін алып кеткеннен кейін, екі ауыр бомбаға ұшырап, жүзден астам адам, соның ішінде артқы қатардың бір бөлігі мен "Бисоннан" жаралылар қаза тапты. Британдық авиацияға қарсы от бірнеше неміс ұшағын жойды. Конвой 5 мамырда Скапа-Флоуға жетті, Картон Де Виарттың 60 жылдық мерейтойында.
General De Wiart received orders on 28 April to evacuate Namsos, and on 29 April, an evacuation convoy of destroyers, three British and one French, left Scapa Flow in Scotland under the command of Lord Louis Mountbatten. A larger naval force followed at a distance to protect them against attack by German warships. They were bombed on 1 May as they crossed the North Sea. That evening, they encountered thick fog 40 miles short of their rendezvous point at Kya Lighthouse, which was 40 miles by sea from Namsos. Plans to evacuate that night had to be cancelled. Meanwhile, German troops were closing in on the rearguard in the hills outside Namsos, and the convoy ships were vulnerable to air attack if the fog lifted in daylight. Rather than wait for the evening, Mountbatten took his ships in on 2 May, moving from fog bank to fog bank. This was a very dangerous enterprise on a rocky coast. Despite the fog, the ships were bombed. The ships' masts were sticking out above the fog, giving the German bombers an approximate target. When they reached Namsos, the fog lifted, revealing a burning town and swarms of German bombers. Since it would have been suicidal to enter in these conditions, the British ships ducked back into the fog and returned down the bay. The next day, 3 May, the last possible for evacuation, dawned as foggy as before. Admiral John H. D. Cunningham, in overall command of naval forces in the area, screened the evacuation convoy with two cruisers and four destroyers at Kya Light and sent cruiser , five destroyers and three transports in. Mountbatten led in HMS Kelly at 26 knots as the sun was going down. When they rounded the last bend of the fjord, they saw Namsos on fire. Mountbatten at this point did not know if the Germans were in possession of the town. A burning anti submarine trawler, HMS Aston Villa, lay just ahead. As he closed the wharves, Mountbatten could see that everything was ablaze. But Carton De Wiart was there with 5,500 troops lined up in good order, waiting to get off. Evacuation began at 10:30 pm. Two of the transports were able to get alongside the damaged quay and embark troops. The destroyers took off the other men and ferried them to York and the third transport, before taking a last load themselves. Meanwhile, the rearguard was engaging the Germans to cover the evacuation. A tricky disengagement followed and a rush for the last ship, There was no time to destroy supplies left on the wharves, so Afridi shelled the equipment as she pulled away from Namsos. It was 2:20 am, 4 May. They knew to expect trouble when day broke and the German bombers sought them out. At 4:30 am the rear of the British convoy was sighted by German reconnaissance aircraft and bombers soon followed. The force was attacked continuously until late afternoon. During the third attack of the day, the French destroyer French destroyer Bison was hit in the forward magazine and exploded with 136 killed. The other destroyers turned back to pick up survivors who were being machine gunned in the water. After the Afridi had picked up some of the French sailors and Allied soldiers, she was hit by two heavy bombs and capsized with the loss of a hundred men, including some of the rearguard and the wounded from the Bison. British anti aircraft fire destroyed a number of German aircraft. The convoy reached Scapa Flow on 5 May, Carton De Wiart's 60th birthday.