Арманьяк графының тарихы және Жан V-нің өмірі

Кіріспе

Француз графы Жан V Арманьяк (Fr. : Жан V, граф д’Арманьяк) (1420 – 6 наурыз 1473) – Арманьяк графтарының ескі тармағының соңғыдан екінші графы. Ол Арманьяк графы Жан IV пен Наварра королевасы Изабелланың ұлы болған.

Өмір

Әкесі тірі болғанда Виконт де Ломань атанған Джон, ол қайтыс болған соң (1450 жылдың 5 қарашасы) Арманьяк графы болды; көп ұзамай ол өзінен он жас кіші әпкесі Изабелламен (Төрт Аңғардың (Dame des Quatre Vallées) мырзасы) қарым-қатынас бастады, оны тарихшы Маттьё д’Эскуши Францияның ең сұлу әйелдерінің бірі деп санады және оның Англияның VI Генриіне күйеуге берілуі қарастырылып жатқан еді. Лектур қамалында екі ұлдың (Джон мен Энтони) дүниеге келгені хабарланған соң, олар осы инцестуалды мінез-құлқынан бас тартатынын уәделеді. Бірақ бірнеше айдан кейін, үшінші баласы, Роза (немесе Маскароза) туғаннан кейін, Джон Рим Папасы III Калликсттан паптық рұқсат алғанын мәлімдеп, олардың одағын ресми түрде бекітті. Басқа да ауыр бұзушылықтар болды: Джон патша мен Папа мақұлдаған Ауш епископын тағайындаудан бас тартып, оның орнына өзінің заңды емес туған інісін отырғызды. Оқиғалар 1455 жылдың мамыр айында шиеленістің шыңына жетті. Бір тергеу жүргізілгеннен кейін, Джонның Рим сотының судьясы, Камбрей епископы Антуан д’Алеттен жалған рұқсатты күштеп алғаны анықталды. 1460 жылы VII Карлдың Парламенті алдында ол сотталды және мемлекетке опасыздық, бүлік және инцест жасағаны үшін кінәлі деп танылды. Оны ұстау үшін әскер жіберілді, бірақ ол Арагонға туыстарына қашып, жазадан құтылды. Римде өз ісін қорғағанмен, жұбайлар ажырастырылды, ал ұлдары заңды емес деп жарияланып, мұрадан айырылды. Бірнеше жылдан кейін Францияның жаңа королі XI Людовик Джонды оның иеліктеріне қайта орналастырды, онда Джон әкесінің істерін ойсыздықпен өзгертіп, уәделерін бұзды. Людовикке опасыздық жасаған Арманьяк өзін «Жақсылық үшін» (Bien public) деп атаған лиганың құрамына кірді және 6 мың атты әскермен Парижге қауіп төндірді. 1469 жылы Людовик Джонның Англия елшілерімен келісім жасағаны туралы сылтаумен оған жауап берді және Антуан де Шабан басқаруымен оны жеңу үшін әскер жіберді. Джон Испанияға қашып кетті, бірақ 1471 жылы патшаның бүлікші інісі, Гвиен герцогінің тобымен қайта пайда болды. Людовик Джонды Лектур бекінісінде қоршауға алды. Джон 1473 жылдың 5 наурызында қала қақпаларын ашты, бірақ келесі күні қарулы адамдардың шабуылынан қаза тапты. Арманьяк графының титулы бірінші болып оның кіші інісі I Карлға, ал 1497 жылы оның туысы Арманьяк-Немурға берілді.

Styled Viscount de Lomagne while his father lived, John succeeded him as Count of Armagnac when he died (5 November 1450); soon after, he started a relationship with his sister Isabelle, Lady of the Four Valleys (Dame des Quatre Vallées), ten years his junior, whom the chronicler Mathieu d'Escouchy accounted one of the great beauties of France and whose betrothal to Henry VI of England had been under consideration. When word got out that two boys (John and Anthony) had been born in the castle of Lectoure, the couple promised to reform their incestuous behavior. But within a few months, John solemnized the union between the two by claiming to have obtained a papal dispensation from Pope Callixtus III, shortly after their third child, a daughter called Rose (or Mascarose), was born. Other serious breaches ensued: John refused to seat a bishop of Auch selected by the King and assented to by the Pope, installing an illegitimate half brother of his in the seat. Events came to a head in May 1455. Authorities were alerted, and a brief was issued for John's arrest, when an investigation revealed that he had forced a forged dispensation out of Antoine d'Alet, Bishop of Cambrai, a magistrate in the court of Rome. Tried in absentia in 1460 before a parlement of Charles VII, he was convicted of lese majeste, rebellion and incest. Forces were sent to capture him but he escaped punishment by fleeing to his cousins in Aragon. Though he pleaded his case in Rome, the couple were separated and the sons declared bastards and barred from inheritance. Within a few years a new King of France, Louis XI, reinstated John in his domains, where John rashly undid his father's acts and broke faith with his promises. Betraying Louis, Armagnac was part of the league that called themselves Bien public and threatened Paris at the head of 6,000 mounted men. In 1469, Louis responded, under the pretense that John was treating with ambassadors from England, and sent an army under Antoine de Chabannes to rout him. John fled to Spain, only to reappear in 1471 in the train of the king's rebellious brother, the duc de Guyenne. Louis had John besieged in his stronghold of Lectoure. John opened the gates of the city on 5 March 1473 but he died the next day, stabbed by men at arms. The title of Count of Armagnac passed, first fruitlessly to his younger brother Charles I, Count of Armagnac, and in 1497 to his cousin of the cadet branch, Armagnac Nemours.

Неке және мұрагерлер

Арманьяк әпкесі Изабелламен (т. 1430 ж., Кастельнау, 4 тамыз 1476 ж.) үш бала туды: Жан Арманьяк (қайт. 1516 ж.), Камбуланың сеньоры, 1507 жылы Жанна де Ла Турмен үйленді. Балалары жоқ. Антоний Арманьяк (шамамен 1516 ж. қайт.), "Арманьяк балағаты" деп аталды. Үйленбеген, бала-шағасы жоқ. Роза (немесе Маскароза) Арманьяк (1526 ж. қайт.), 1498 жылы Монбрунның сеньоры Гаспар II де Виллемрмен үйленді. Балалары болды. 1469 жылдың 19 тамызында Лектурде Джон Джоаннаға (т. 1454 жылдан кейін, қайт. Пау, 10 ақпан 1476 жылдан кейін) үйленді, ол Фуа графы Гастон IV және Наварра королевасы Элеонораның қызы, кейін Наварра монархы болды. Күйеуінің қайтыс болған кезде жүкті болған Жанна Бузет-сюр-Тарн қаласына апарылды және бірнеше жыл өмір сүрді, бұл Пэр Ансельмнің оны бір ішімдік ішуге мәжбүрлегеннен кейін қайтыс болды деген пікіріне қайшы келеді, нәтижесінде ол шамамен 1473 жылдың сәуір айында өлі туған бала тауып, "графтың әулетінің жолы бітті" (il ne restât aucun de la race du comte) деген мақсатқа жетті.