Солтүстік Африка жұлдызы: Ханс-Йоахим Марсельдің өмірі мен ерлігі

Кіріспе

Неміс ұшқышы (1919–1942)

Ханс Йоахим Марсель (13 желтоқсан 1919 – 30 қыркүйек 1942) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі неміс Люфтваффесінің ұшқыш-эйджи және аса табысты ұшқыш. Ол Солтүстік Африка кампаниясындағы әуе шайқастарымен және богемдік өмір салтымен танымал. Ең сәтті ұшқыштардың бірі ретінде, ол "Африка жұлдызы" атанды. Марсель Солтүстік Африкадағы Ұлыбритания Достастығының Шөл әуе күштеріне қарсы 158 жеңістің тек жетісін ғана қалдырды, өзінің барлық жауынгерлік мансабында Messerschmitt Bf 109 истребителін ұшырды. Марсельге қарағанда Батыс Одақтастарының ұшақтарын атып түсірген басқа ешбір ұшқыш жоқ. Француз гугеноттарының ұрпағы Марсель 1938 жылы Люфтваффеге қосылды. 20 жасында ол Люфтваффе ұшқыштарының мектебінің бірін бітірді, бірақ Ұлыбритания шайқасына қатысуы көзге түспеді. Ұнамды мінезімен, ол түнгі өмірі соншалықты қарбалас болғандықтан, кейде таңертең ұшуға шаршап, мүмкіндік алмайтын. Тәртіпсіздігі салдарынан, ол 1941 жылдың сәуірінде Солтүстік Африкаға көшірілген 27-ші жауынгерлік эскадрильяға (JG 27) ауыстырылды. Жаңа командирінің басшылығымен, ол жас офицердегі жасырын әлеуетті танып, Марсель ұшқыш ретіндегі қабілеттерін жылдам дамытты. 1942 жылдың 1 қыркүйегінде ол ұшқыш мансабының шыңына жетті, үш жауынгерлік тапсырма барысында 17 жау ұшағын атып түсірді, осының нәтижесінде ол Эйхенлаб, Швертерн және Бриллиантармен (Емен жапырақтары, қылыштар және алмастармен) Риттеркрейцпен марапатталды. Бар болғаны 29 күннен кейін Марсель ұшақ апатында қаза тапты, қозғалтқыштың бұзылуына байланысты ұшағын тастауға мәжбүр болды. Пилот кабинасынан шыққаннан кейін Марсельдің кеудесі ұшақтың вертикальді стабилизаторына тиді. Соққы оны бірден өлтірді немесе парашютін ашуға мүмкіндік бермей, жарақаттады.

Ерте өмір және мансап

Ханс Йоахим "Йохен" Вальтер Рудольф Зигфрид Марсель 1919 жылғы 13 желтоқсанда Берлин-Шарлоттенбургте Шарлотта (қыздығы: Шарлотта Мария Иоганна Паулина Гертруда Ример) мен гауптман Зигфрид Георг Мартин Марсель отбасында дүниеге келді, олардың әкесі тарапынан француз тегі болған. Бала кезінде ол денесі әлсіз болды және қауіпті тұмаудан жартылай қайтыс болды. Оның әкесі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери офицер болған, кейін қарулы күштерден шығып, Берлин полициясына қосылған. Марсель кішкентай болғанда ата-анасы ажырасып, анасы кейіннен Рейтер есімді полиция қызметкеріне тұрмысқа шықты. Марсель бастапқыда мектепте өгей әкесінің атын қабылдады (оның қабылдауы қиын болды), бірақ ересек болғаннан кейін әкесінің Марсель есімін қайта қолданды. Марсельдің табиғи әкесімен қарым-қатынасы қиын болды, ол ажырасқаннан кейін біраз уақыт бойы Гамбургқа барудан бас тартты. Соңында ол әкесімен татуласуға тырысты, ол кейіннен оны әуе күштеріндегі алғашқы жылдары әскери мансабына кедергі келтірген түнгі өмірмен таныстырды. Алайда, әкесімен арадағы жақындық ұзаққа созылмады және ол оны қайта көрмеді. Ханс Йоахимның Ингеборг есімді үлкен әпкесі де болды. 1941 жылдың желтоқсан айының соңында Афинада ауру күтімінде болғанда, ол анасынан Берлинге телеграмма арқылы шақырылды. Үйге келген соң, ол әпкесінің Венада тұрғанда қызғанышпен толған сүйіктісінің қолынан қаза тапқанын білді. Ханс Йоахим бұл қайғыдан ешқашан қалпына келмеді. Марсель 1926-1930 жылдар аралығында Берлиндегі халық мектебінде оқыды, ал 10 жасынан бастап 1930-1938 жылдар аралығында Берлин-Шенебергтегі Принц Генрихс гимназиясында, университеттегі жоғары білімге дайындалатын орта мектепте оқыды. 1938 жылдың сәуір және қыркүйек айлары аралығында ол Рейх еңбек қызметінде болды. Марсель 1938 жылдың 7 қарашасында офицерлік үміткер ретінде Люфтваффеге қосылды және Харц аймағындағы Кведлинбургте негізгі дайындығын алды. Оның тәртіпсіздігі оған бүлікшіл деген репутация әкелді, бұл оның Люфтваффе мансабының басында мазалады. 1939 жылдың 1 наурызында Марсель Фюрстенфельдбрук маңындағы Luftkriegsschule 4 (LKS 4 – әуе соғысы мектебі) -не ауыстырылды. Оның сыныптастарының арасында Вернер Шрёер де болды. Марсель Венадағы ұшқыштар мектебінде оқуын аяқтады, онда ол 1939 жылдың 1 қарашасында тағайындалды. Оның оқытушыларының бірі – Австро-Венгрияның Бірінші дүниежүзілік соғыстағы асыл ұшқышы Юлиус Ариги болды. Марсель 1940 жылдың 18 шілдесінде үздік бағамен бітіріп, Мерсебургтегі батыс әуежайында орналасқан Ergänzungsjagdgruppe Merseburg-ке тағайындалды. Марсельдің бөлімі соғыс басталғаннан бастап Францияның құлауына дейін Леуна зауытының үстіндегі әуе қорғанысына тағайындалды. 1940 жылдың 10 тамызында ол Кале-Маркта орналасқан 2-оқу эскадрильясына тағайындалды. Ол тағы да ерекше баға алды, бұл жолы командир Герберт Илефельдтен.

Hans Joachim "Jochen" Walter Rudolf Siegfried Marseille was born to Charlotte (maiden name: Charlotte Marie Johanna Pauline Gertrud Riemer) and Hauptmann Siegfried Georg Martin Marseille, a family with paternal French ancestry, in Berlin Charlottenburg on 13 December 1919. As a child, he was physically weak, and he nearly died from a serious case of influenza. His father was an Army officer during World War I, and later left the armed forces to join the Berlin police force. When Marseille was still a young child his parents divorced and his mother subsequently married a police official named Reuter. Marseille initially assumed the name of his stepfather at school (a matter he had a difficult time accepting) but reverted to using his father's name of Marseille in adulthood. Marseille had a difficult relationship with his natural father, whom he refused to visit in Hamburg for some time after the divorce. Eventually, he attempted a reconciliation with his father, who subsequently introduced him to the nightlife that initially hampered his military career during his early years in the Luftwaffe. However, the rapprochement with his father did not last and he did not see him again. Hans Joachim also had an older sister, Ingeborg. While on sick leave in Athens at the end of December 1941, he was summoned to Berlin by a telegram from his mother. Upon arriving home, he learned his sister had been killed by a jealous lover while living in Vienna. Hans Joachim reportedly never recovered emotionally from this blow. Marseille attended a Volksschule in Berlin (1926–1930), and from the age of 10, the Prinz Heinrichs Gymnasium [de], a secondary school that prepares students for higher education at a university, in Berlin Schöneberg (1930–1938). Between April and September 1938, he served in the Reich Labour Service. Marseille joined the Luftwaffe on 7 November 1938 as an officer candidate and received his basic training in Quedlinburg in the Harz region. His lack of discipline gave him a reputation as a rebel, which plagued him early on in his Luftwaffe career. On 1 March 1939 Marseille was transferred to the Luftkriegsschule 4 (LKS 4—air war school) near Fürstenfeldbruck. Among his classmates was Werner Schröer. Marseille completed his training at a Fighter Pilot School in Vienna to which he was posted on 1 November 1939. One of his instructors was the Austro Hungarian World War I ace Julius Arigi. Marseille graduated with an outstanding evaluation on 18 July 1940 and was assigned to Ergänzungsjagdgruppe Merseburg, stationed at the airport in Merseburg West. Marseille's unit was assigned to air defence duty over the Leuna plant from the outbreak of war until the fall of France. On 10 August 1940 he was assigned to the Instructional Squadron 2, based in Calais Marck, to begin operations against Britain. He again received an outstanding evaluation, this time by commander Herbert Ihlefeld.

Британия шайқасы

1940 жылғы 24 тамызда Англия үстіндегі алғашқы шайқасында Марсель Messerschmitt Bf 109 E 3 Werknummer 3579 ұшағымен ұшып келе, тәжірибелі қарсыласпен төрт минутқа созылған шайқасқа түсті. Ол қарсыласын биіктіктен артықшылық алып, тар шанаққа көтеріліп, содан кейін суға батып атып жеңді. Британдық ұшақ қозғалтқышына тиген зақымнан кейін Англия арнасына құлап түсті; бұл Марсельдің алғашқы жеңісі болды. Содан кейін Марсельге одақтас ұшақтарынан жоғарыдан шабуыл жасалды. Ұшағын тік құлауға жіберіп, содан кейін судан бірнеше метр жоғары көтеріліп, Марсель қарсыластарының пулемет оқтарынан құтылды: «Толқындардың үстімен секіріп, мен қашып құтылдым. Ешкім мені қуған жоқ, мен Кале маңындағы базама қайттым [sic—Марсель Лиуварденде емес, Кале маңында орналасқан].» Оның бұл әрекеті бөлімшесімен мақталған жоқ. Марсель қарсыласын тастап кеткені анықталған соң, ол сөгіс алды, өйткені ол жалғыз өзі қарсыласқа шабуыл жасаған және эскадрильясын тастап кеткен еді. Осылайша Марсель әуе шайқасының негізгі ережесін бұзды. Марсель бұл жеңіске қуанбаған және әуе шайқасының қатал шындығын қабылдау қиын болған. 1940 жылғы 23 қыркүйекте Bf 109 E 7 Werknummer 5094 ұшағымен бомбалаушыларды сүйемелдеу миссиясынан оралғанда, Доверден келген жауынгерлік зақымнан кейін Кап Грис Незден қозғалтқышы істен шықты. 41-ші эскадрильяның пилоты Джордж Беннионс Марсельді атып түсірген болуы мүмкін. Басқа дереккөзге сәйкес, Werknummer 5094 ұшағын сол жерге дейін Bf 109 ұшағын қуып келген Роберт Стэнфорд Так жойған. Оның ұшқышын Heinkel He 59 теңіз ұшағы құтқарып алған. Марсель – сол күні және сол жерде He 59 құтқарып алған жалғыз неміс ұшқышы. Тактың ресми мәлімдемесі 09:45-те Cap Gris Nez маңында құлаған Bf 109 ұшағы туралы болды – бұл жерде мәлімдеме жасаған жалғыз ұшқыш. Марсель өзінің орнын радио арқылы хабарлауға тырысқанмен, ол теңізге құлап түсті. Ол үш сағат бойы суда жүзіп, кейін Шеллингвудтегі гидроұшақпен құтқарылды. Шаршап, суық тиген ол ауруханаға жеткізілді. Қызметке оралғанда, командирі Герберт Илефельд оны қатал сөгіске алды. Беннионс немесе Такпен шайқасқанда Марсель жетекшісі, штаф капитаны Адольф Булды тастап кеткен, ол атып түсіріліп қаза тапқан. Сөгісінде командирі Марсельдің ұшу бағаларын жыртып тастады. Басқа ұшқыштар да Марсельге наразылық білдірді. Басқа ұшқыштардан алшақтап, менмен және кешірімсіз болғаны үшін Илефельд Марсельді LG 2-ден босатты. Басқа бір деректе Марсельдің екі есеге жеңілген кезде шайқастан кері бұрылу бұйрығын орындамағаны, бірақ одақтастардың ұшағы оның қанатын қорғап ұшып келе жатқан жетекшісіне жақындағанын көріп, Марсель құрамын бұзып, шабуылдаушы ұшақты атып түсіргені еске алынды. Қонып келгенде мақтау күткен ол, командирі оның әрекетін сынады, ал Марсель бұйрықты орындамағаны үшін үш күнге қамауға алынды. Бірнеше күннен кейін Марсель жоғарылаудан өтіп, қазір Geschwader-дегі жалғыз Fähnrich болды. Бұл оның қабілеттерін кемсітуі салдарынан, эскадрилья басшылары әуедегі барлық даңқты өздеріне алғысы келгендіктен оған жасалған әрекет деп күдіктенді. Көп ұзамай, 1940 жылдың қазан айының басында, ол әуеде жеті жеңіске жетіп, олардың барлығы I. (Jagd)/LG 2 құрамында ұшқанда, Марсель 4. Staffel, Jagdgeschwader 52-ге ауыстырылды, онда Йоханнес Штейнхофф пен Герхард Баркхорн сияқтылармен бірге ұшты. Осы кезеңде ол төрт ұшақты жойды. 9 желтоқсанда Oberleutnant Rudolf Resch Марсельді «дусслиге соу» (dußlige Sau) деп атағаны үшін бес күнге бөлмесіне қамап қойды. «Тәртіпсіздік» үшін – америкалық джаз музыкасына құштарлығы, әйелдерге әуес болуы және ашық «плейбой» өмір салты – және қанаттас ретінде ұша алмауы үшін Штейнхофф 1940 жылғы 24 желтоқсанда Марсельді Jagdgeschwader 27-ге ауыстырды. Штейнхофф кейінірек еске алды: «Марсель өте әдемі еді. Ол өте дарынды ұшқыш еді, бірақ оған сенім артпау керек еді. Оның барлық жерде достары болды, олар оны соншалықты жұмыспен қамтыды, кейде ол қатты шаршады, сондықтан ол үйде тұруға мәжбүр болды. Оның кейде өз міндеттерін жауапкершіліксіз орындауы мен оны жұмыстан шығаруымның басты себебі болды. Бірақ оның айтарлықтай сүйкімділігі бар еді». Оның жаңа Gruppenkommandeur, Эдуард Нойман кейінірек еске алды: «Оның шашы тым ұзын болды және ол өзімен бірге сіздің қолыңыздай ұзын тәртіптік жазалар тізімін әкелді. Ол дауылшыл, ашулы және бағынбайтын адам еді. Отыз жылдан кейін оны плейбой деп атайтын болар еді». Дегенмен, Нойман Марсельдің ұшқыш ретіндегі әлеуетін тез мойындады. Ол сұхбатында: «Марсельдің екі нәрсенің бірі болуы мүмкін, немесе тәртіпсіздік тудыратын, немесе керемет жауынгер ұшқыш». Jagdgeschwader 27 жақын арада Солтүстік Африкаға көшірілді.

In his first dogfight over England on 24 August 1940, Marseille engaged in a four minute battle with a skilled opponent while flying Messerschmitt Bf 109 E 3 Werknummer 3579. He defeated his opponent by pulling up into a tight chandelle to gain an altitude advantage before diving and firing. The British fighter was struck in the engine, pitched over and dived into the English Channel; this was Marseille's first victory. Marseille was then engaged from above by more Allied fighters. By pushing his aircraft into a steep dive, then pulling up metres above the water, Marseille escaped from the machine gun fire of his opponents: "skipping away over the waves, I made a clean break. No one followed me and I returned to Leeuwarden [sic—Marseille was based near Calais, not Leeuwarden]." The act was not praised by his unit. Marseille was reprimanded when it emerged he had abandoned his wingman, and Staffel to engage the opponent alone. In so doing, Marseille had violated a basic rule of air combat. Reportedly, Marseille did not take any pleasure in this victory and found it difficult to accept the realities of aerial combat. While returning from a bomber escort mission on 23 September 1940 flying Bf 109 E 7 Werknummer 5094, his engine failed off Cap Gris Nez after combat damage sustained over Dover. Pilot Officer George Bennions from 41 Squadron may have shot Marseille down. According to another source, Werknummer 5094 was destroyed in this engagement by Robert Stanford Tuck, who had pursued a Bf 109 to that location and whose pilot was rescued by a Heinkel He 59 naval aircraft. Marseille is the only German airman known to have been rescued by a He 59 on that day and in that location. Tuck's official claim was for a Bf 109 destroyed off Cap Gris Nez at 09:45—the only pilot to submit a claim in that location. Although Marseille tried to radio his position, he bailed out over the sea. He paddled around in the water for three hours before being rescued by the float plane based at Schellingwoude. Exhausted and suffering from exposure, he was sent to a field hospital. When he returned to duty, he received a stern rebuke from his commander, Herbert Ihlefeld. In engaging Bennions, or Tuck, Marseille had abandoned his leader Staffelkapitän Adolf Buhl, who was shot down and killed. During his rebuke, his commander tore up Marseille's flight evaluations. Other pilots also voiced their dissatisfaction concerning Marseille. Because of his alienation of other pilots and his arrogant and unapologetic nature, Ihlefeld eventually dismissed Marseille from LG 2. A different account recalled how Marseille once ignored an order to turn back from a fight when outnumbered by two to one, but seeing an Allied aircraft closing on his wing leader, Marseille broke formation and shot the attacking aircraft down. Expecting congratulations when he landed, his commander was critical of his actions, and Marseille received three days of confinement for failing to carry out an order. Days later, Marseille was passed over for promotion and was now the sole Fähnrich in the Geschwader. This was a humiliation for him, suspecting that his abilities were being suppressed so the squadron leaders could take all the glory in the air. Shortly afterwards, in early October 1940, after having claimed seven aerial victories all of them while flying with I. (Jagd)/LG 2 Marseille was transferred to 4. Staffel of Jagdgeschwader 52, flying alongside the likes of Johannes Steinhoff and Gerhard Barkhorn. He wrote off four aircraft as a result of operations during this period. On 9 December, Oberleutnant Rudolf Resch confined Marseille to his room for five days for calling a fellow pilot a "goofy pig" (dußlige Sau). As punishment for "insubordination"—rumoured to be his penchant for American jazz music, womanising and an overt "playboy" lifestyle—and inability to fly as a wingman, Steinhoff transferred Marseille to Jagdgeschwader 27 on 24 December 1940. Steinhoff later recalled:
"Marseille was extremely handsome. He was a very gifted pilot, but he was unreliable. He had girlfriends everywhere, and they kept him so busy that he was sometimes so worn out that he had to be grounded. His sometime irresponsible way of conducting his duties was the main reason I fired him. But he had irresistible charm." His new Gruppenkommandeur, Eduard Neumann, later recalled, "His hair was too long and he brought with him a list of disciplinary punishments as long as your arm. He was tempestuous, temperamental and unruly. Thirty years later, he would have been called a playboy." Nevertheless, Neumann quickly recognised Marseille's potential as a pilot. He stated in an interview: "Marseille could only be one of two, either a disciplinary problem or a great fighter pilot." Jagdgeschwader 27 was soon relocated to North Africa.

Солтүстік Африкаға келу

Марсельдің бөлімі Югославияға шабуыл кезінде қысқа уақытқа қатысты, 1941 жылдың 10 сәуірінде Африкаға ауысудан бұрын Загребке жөнелтілді. 20 сәуірде Триполиден алдыңғы әуежайға ұшып бара жатқанда Марсельдің Bf 109 E 7 (Werknummer 1259) ұшағының қозғалтқышында ақау пайда болды және ол мақсатына жетпей шөлге мәжбүрлі түрде қонуға мәжбүр болды. Оның эскадрильясы оның қауіпсіз қонғанын қамтамасыз еткеннен кейін оқиға орнынан кетіп қалды. Марсель сапарын жалғастырды, біріншіде итальяндық жүк көлігіне мінген, содан кейін бұл тым баяу болғандықтан, әуежайда бақытын сынады, бірақ сәттілік келмеді. Соңында ол майданға баратын басты жолдағы жабдық қоймасының басшысы генералға барып, ертеңгі күні операцияға қатыса алатынын сендірді. Марсельдің мінезі генералды қызықтырды және ол оған жеке "Опель адмиралын" және шоферін берді. "Маған 50 жеңіс алып, есесін қайтара аласың, Марсель!" – деп қоштасты ол. 21 сәуірде ол эскадрильясына қосылды. Марсель 23 және 28 сәуірде тағы екі жеңіске жетті, бұл Солтүстік Африка кампаниясындағы оның алғашқы жеңісі болды. Алайда, 23 сәуірде Марсельдің өзі сол күні үшінші рет ұшу кезінде No. 73 эскадрилья RAF (8,5 жеңіс) ұшқышы Джеймс Денистің Hawker Hurricane ұшағынан атылып түсірілді. Марсельдің Bf 109 E 7 (Werknummer 5160) ұшағының кабинасы 30-ға жуық оққа түсті, ал үш-төрт оғы кабинаның шынысын қиратты. Марсель алға еңкейгендіктен, оқтар одан бірнеше сантиметр қашықтықта өтті. Марсель өз ұшағын Тобрук маңында құлатты. Жазбаларда Джеймс Денистің Марсельді бір айдан кейін, 1941 жылдың 21 мамырында қайтадан атып түсіргені көрсетілген. Марсель Дениске қарсы шабуыл жасады, бірақ нысананы асып кетті. Ұрыс кезінде Денис тағы да Марсельді жеңді. Оның Bf 109 E 7 (Werknummer 1567) ұшағы Тобрук маңында неміс желілерінің артына құлады. Соғыстан кейінгі естеліктерінде Денис Марсельдің оған жақындауын күткенін, ал ол бейжай болып жүрді, содан кейін жылдам неміс ұшқышын асып кетуіне мәжбүр етіп, жанында сырғыды [жанында жылғады]. Марсель сәттілікке жетті, өйткені оқтар оның бетінің алдынан да, басының артынан да өтті. Марсель ұшағы құлағаннан кейін 30 оқ тіркелді. Дениспен болған шайқастар арасында Марсель 28 сәуірде Bristol Blenheim ұшағын атып түсірді. No. 45 эскадрилья ұшқышы Б.С. де Г. Аллан басқарған Blenheim T2429 ұшағы апатқа ұшырап, ішіндегі бес адам қаза тапты. Польша армиясының сарбазы Ян Индрих шабуылға куә болды: "Бленхейм біздің басымыздан шамамен 50 метр биіктікте күркіреп төмен түскенде, автоматтан жасалған қорқынышты оқ жауылдары болды және алдымен мен Бленхейм қателік жасап, бізге оқ атып жатыр немесе қаруларын тазалау үшін ыңғайсыз жерді таңдады деп ойладым. Оқтар біздің төңірегімізде сызылып өтті, сондықтан біз қақпаға тығылып кірдік. Бленхеймнің құйрығынан қуып келген Мессершмитт оқ-дәрілерге жауапты болды. Бленхейм "Мессершмиттен" қашып құтылу үшін "Вади" өзенінен теңізге қарай жылдамдады, бірақ "Мессершмитт" тым жақын болды. "Бленхейм" көктен құлап, теңізге құлады. Ұшақ мүлдем із қалдырмай жоғалып кетті. "Мессершмитт" бұрылып қайтадан ішкі аймаққа ұшып кетті". Нейман (1942 жылдың 10 маусымынан бастап Geschwaderkommodore) Марсельге өз қабілеттерін жақсарту үшін өзін-өзі жаттықтыруды ұсынды. Осы уақытқа дейін ол тағы төрт Bf 109 E ұшағын апатқа ұшыратқан немесе зақымдаған, оның ішінде 1941 жылдың 23 сәуірінде тасымалдап бара жатқан ұшақ та болды. Марсельдің жеңіске жеткен көрсеткіші төмен болды және ол маусымнан тамызға дейін жеңіске жете алмады. Ол екі рет зақымдануға байланысты жерге қонуға мәжбүр болғаннан кейін одан әрі ашуланды: бірде 1941 жылдың 14 маусымында, екінші рет Тобрук үстінде жер бетінен атылғаннан кейін соқыр жерге қонуға мәжбүр болды. Оның қарсыласқа шабуыл жасау тактикасы оны барлық бағыттан атыс астында қалдырды, нәтижесінде оның ұшағы жиі жөндеуге келмейтіндей зақымданатын; Соның салдарынан Нейман оған шыдамсыздық танытты. Марсель табандылық танытып, өзіне тән ерекше физикалық және тактикалық жаттығу бағдарламасын жасады, нәтижесінде ол жағдайды жақсы біліп, ұшақты сенімді басқарумен қатар, ұшақты жоғары бұрышта бұрып, нысананың алдына қарай соққы беруді ұнататын ерекше шабуылдық тактиканы пайдаланды. Марсель бұл тактиканы жолдастарымен бірге миссиядан қайтып келе жатқанда жиі қолданды және бұрылыспен атудың шебері ретінде танымал болды. Марсель одақтас ұшақтарды үнемі атып түсіре бастаған кезде, ол ұшқыштар мен басқа да одақтас ұшқыштардың әл-ауқатын жеке өзі қадағалап, оларды құтқару үшін алыс апат орындарына баратын. 1941 жылдың 13 қыркүйегінде Марсель Австралия Корольдік әуе күштерінің (RAAF) No. 451 эскадрильясының ұшқышы Пэт Байерсті атып түсірді. Марсель Байерстің әуежайына ұшып барып, оның жағдайы мен емделуі туралы хабарламаны тастап кетті. Ол Байерстің қайтысы туралы хабарламамен бірінші хабарламаны күшейту үшін бірнеше күннен кейін қайта келді. Марсель бұл рейстерді Нейманның Гёринг осы сияқты рейстерге тыйым салғанын ескерткеннен кейін де қайталап жасады. Соғыстан кейін Марсельдің JG 27 әріптесі Вернер Шрёер Марсель осы әрекеттерді "топтың ұшақтарды атып түсіруді ұнатқан, бірақ адамды өлтірмейтін" үшін "құдайға жалыну" ретінде жасады деді; "біз екеуін ажыратуға тырыстық. Марсель бізге осы құтылуға мүмкіндік берді, менің ойымша, біздің құдайға жалынуымыз". Соңында, 1941 жылдың 24 қыркүйегінде оның өзін-өзі жаттықтыруы жемісін берді, ол алғашқы көп жеңіс алған рейсінде Оңтүстік Африка Әуе күштерінің (SAAF) No. 1 эскадрильясының төрт Hurricane ұшағын атып түсірді. Бұл жеңістер оның 19-шыдан 23-ші жеңісін білдірді. Қазан айының соңында I. Gruppe Bf 109 F 4/trop ұшақтарымен қайта жабдықталды. Операциялық мәртебесін сақтау үшін 1. және 3. Staffel 22 қазан күні Солтүстік Африкадан кетіп, 2. Staffel қалды. Италияда олар Bf 109 E түрлерін тапсырып, пойызбен үйге қайтты. Ұшқыштар желтоқсан айының басында Айн-эль-Газалаға оралудан бұрын қысқа демалысқа жіберілді. Желтоқсан айының ортасында ол 25 жеңіске жетті және Германияның Алтын Крестімен (Deutsches Kreuz in Gold) марапатталды. Марсель әріптестері арасында бір ретте бірнеше жау ұшақтарын атып түсіру немесе зақымдаумен белгілі болды.

Marseille's unit briefly saw action during the invasion of Yugoslavia, deployed to Zagreb on 10 April 1941, before transferring to Africa. On 20 April on his flight from Tripoli to his front airstrip, Marseille's Bf 109 E 7 (Werknummer 1259) developed engine trouble and he had to make a forced landing in the desert short of his destination. His squadron departed the scene after they had ensured that he had got down safely. Marseille continued his journey, first hitchhiking on an Italian truck, then, finding this too slow, he tried his luck at an airstrip, but in vain. Finally, he made his way to the General in charge of a supply depot on the main route to the front and convinced him that he should be available for operations the next day. Marseille's character appealed to the General and he put at his disposal his own Opel Admiral, complete with chauffeur. "You can pay me back by getting fifty victories, Marseille!" were his parting words. He caught up with his squadron on 21 April. Marseille scored two more victories on 23 and 28 April, his first in the North African Campaign. However, on 23 April, Marseille himself was shot down during his third sortie of that day by Sous Lieutenant James Denis, a Free French pilot with No. 73 Squadron RAF (8.5 victories), flying a Hawker Hurricane. Marseille's Bf 109 E 7 (Werknummer 5160) received almost 30 hits in the cockpit area, and three or four shattered the canopy. Since Marseille was leaning forward, the rounds missed him by inches. Marseille managed to crash land his fighter near Tobruk. Records show that James Denis shot down Marseille again just a month later, on 21 May 1941. Marseille engaged Denis, but overshot his target. A dogfight ensued, in which Denis once again bested Marseille. His Bf 109 E 7 (Werknummer 1567) came down in the vicinity of Tobruk behind German lines. In a postwar account, Denis wrote that he waited for Marseille to close on him while he feigned ignorance, then skidded [side slipped], forcing the faster German to overshoot. Marseille was lucky, as bullets passed both in front of his face and behind his head. 30 hits were counted after Marseille crash landed. In between the battles with Denis, Marseille downed a Bristol Blenheim on 28 April. Blenheim T2429, from No. 45 Squadron RAF, piloted by Pilot Officer B. C. de G. Allan, crashed killing all five men aboard. Jan Yindrich, a Polish Army soldier, witnessed the attack: "when a Blenheim came roaring down over our heads at about 50 feet, there was a terrific rattle of machine gun fire and at first I thought the Blenheim had made a mistake and was firing at us or choosing an awkward spot to clear his guns. Bullets whistled around, so we dived into the slit trench. A Messerschmitt, hot on the tail of the Blenheim, was responsible for the bullets. The Blenheim roared down the wadi, out to sea, trying to escape from the Messerschmitt, but the Messerschmitt was too close. The Blenheim fell out of the sky and crashed into the sea. The plane disappeared completely not leaving a trace. The Messerschmitt banked and flew inland again." Neumann (Geschwaderkommodore as of 10 June 1942) encouraged Marseille to self train to improve his abilities. By this time, he had crashed or damaged another four Bf 109 E aircraft, including an aircraft he was ferrying on 23 April 1941. Marseille's kill rate was low, and he went from June to August without a victory. He was further frustrated after damage forced him to land on two occasions: once on 14 June 1941 and again after he was hit by ground fire over Tobruk and was forced to land blind. His tactic of diving into opposing formations often found him under fire from all directions, resulting in his aircraft frequently being damaged beyond repair; consequently, Neumann grew impatient with him. Marseille persisted, and created a unique self training programme for himself, both physical and tactical, which resulted not only in outstanding situational awareness, marksmanship and confident control of the aircraft, but also in a unique attack tactic that preferred a high angle deflection shooting attack and shooting at the target's front from the side, instead of the common method of chasing an aircraft and shooting at it directly from behind. Marseille often practised these tactics on the way back from missions with his comrades and became known as a master of deflection shooting. As Marseille began to claim Allied aircraft regularly, on occasion he personally looked after the welfare of the pilot and other Allied airmen he had downed, driving out to remote crash sites to rescue them. On 13 September 1941, Marseille shot down Pat Byers of the Royal Australian Air Force (RAAF) No. 451 Squadron. Marseille flew to Byers' airfield and dropped a note informing the Australians of his condition and treatment. He returned several days later to second the first note with news of Byers' death. Marseille repeated these sorties after being warned by Neumann that Göring had forbidden any more flights of this kind. After the war, Marseille's JG 27 comrade Werner Schröer stated that Marseille attempted these gestures as "penance" for a group that "loved shooting down aircraft" but not killing a man; "we tried to separate the two. Marseille allowed us that escape, our penance I suppose." Finally, on 24 September 1941, his self training came to fruition, with his first multiple victory sortie, claiming four Hurricanes of No. 1 Squadron, South African Air Force (SAAF). These victories represented his 19th through 23rd victory. In late October, I. Gruppe was reequipped with the Bf 109 F 4/trop. To retain operation status, 1. and 3. Staffel left North Africa on 22 October while 2. Staffel stayed. In Italy they handed over their Bf 109 E variants and continued the journey back home by train. The pilots were sent on a short home leave before returning to Ayn al Ġazāla in early December. By mid December, he had reached 25 victories and was awarded the German Cross in Gold (Deutsches Kreuz in Gold). Marseille became known amongst his peers for downing or damaging multiple enemy aircraft in a sortie.

"Африка жұлдызы"

Марсель әрқашан өзінің қабілеттерін жетілдіруге тырысты. Ол аяқ-қолдарын және іш бұлшық еттерін күшейту үшін жұмыс істеді, бұл оған әуе шайқасының үлкен күштеріне төтеп беруге көмектесті. Марсель сондай-ақ сүтті тым көп ішіп, күн көзілдірігін кимеді, өйткені бұл оның көру қабілетін жақсартады деп сенді. Неміс шабуылшы ұшақтарына қарсы тұру үшін одақтас ұшқыштар "Луфбери шеңберлерін" қолданды, онда әр ұшақтың құйрығын артындағы достық ұшақтар қорғады. Бұл тактика тиімді болды, себебі осы формацияға шабуыл жасаған жау ұшқышы қарсылас ұшқыштардың нысанында тұра берді. Дегенмен, Марсель көбінесе жоғары жылдамдықпен осы қорғаныс формацияларының ортасына жоғарыдан немесе төменнен сүңгіп, тар бұрылыс жасап, жау ұшағын жою үшін екі секундтық бұрылыспен оқ атты. Марсельдің табыстары 1942 жылдың басында айқын көріне бастады. Ол 1942 жылдың 8 ақпанында 37-ден 40-қа дейінгі жеңістерін, ал төрт күннен кейін 41-ден 44-ке дейінгі жеңістерін оді, соның нәтижесінде сол айда 46 жеңісі үшін Темір крестің рыцарьдық орденін (Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes) алды. Марсель көптеген адамдар үшін қолайсыз жағдайларда шабуыл жасады, бірақ оның ату шеберлігі нысананың екі жағындағы ұшақтардың жауап атуынан қашуға жеткілікті жылдамдықпен жақындауға мүмкіндік берді. Марсельдің керемет көру қабілеті оған қарсыласын ертерек байқауға мүмкіндік берді, бұл оған тиісті әрекет жасап, шабуылға дайындалуға көмектесті. Ол сондай-ақ жағдайды жақсы сезіну қабілетімен де көзге түсті. Шайқаста Марсельдің дәстүрден тыс әдістері оны кішкентай жетекші/эскорт ұшағынан тұратын топта жұмыс істеуге итерді, ол Солтүстік Африка аспанының жақсы көріну жағдайында күресудің ең қауіпсіз және тиімді жолы деп сенді. Марсель шайқаста жалғыз жұмыс істеді, эскорт ұшағын қауіпсіз қашықтықта ұстады, оның қателікпен оқ атуына немесе соқтығысуына жол бермеді. Ауа шайқасында, әсіресе Lufbery шеңберінде одақтас ұшақтарына шабуыл жасағанда, Марсель көбінесе газды күрт азайтып, тіпті жылдамдықты төмендету және бұрылыс радиусын қысқарту үшін қақпақтарды түсіретін, стандартты процедурадан өзгеше тактиканы қолданды. Эмиль Клейд басқа ұшқыштардың ешқайсысы мұны тиімді жасай алмайтынын, олар жылдамдықпен қарсыластарға сүңгіп, жағдай нашарлаған жағдайда қашуға тырысатынын айтты. Клейд Марсельдің тактикасы туралы былай деді: Марсель өзінің ерекше тактикасын әзірледі, ол көптеген басқа ұшқыштардың әдістерінен едәуір ерекшеленді. (Lufbery шеңберіне шабуыл жасағанда) ол өте баяу ұшуға тиіс болды. Ол тіпті құлап кетпеу үшін қону қақпақтарын ашуға дейін барды, себебі ол жоғары қорғаныс шеңберінен гөрі қисықты (бұрылыстарды) тығыз орындауға тиіс болды. Ол және оның ұшағы біртұтас болды, және ол осы ұшақты басқа ешкім сияқты тиянақты басқара алды. Фридрих Кёрнер (36 жеңіс) де бұл ерекшелік екенін мойындады: "Қисықпен ату (ауысу ату) - ұшқыш жасай алатын ең қиын нәрсе. Жау қорғаныс шеңберінде ұшады, яғни ол бұрылыста жатыр, ал шабуылдаушы ұшқыш осы қорғаныс шеңберіне ұшып өтуі керек. Ұшақты толық айналдырғанда, оның қисық радиусы кішірек болуы керек, бірақ егер ол солай жасаса, оның нысанасы көбінесе қанатының астында жоғалады. Сондықтан ол оны көре алмайды және тек инстинкт бойынша әрекет етуі керек". 2019 жылы доктор Эберхард Бирк пен Хайнер Мёльерс "Люфтваффе және оның дәстүрлері: Неміс Люфтваффе тарихы туралы жазбалар" атты кітап жариялады. "Дәстүр ме, әлде жою керек пе?" деген тарауда "Дер Ягдфлигер Ханс Йоахим Марсель" – Аппендегі "Марсель казармасының" атының иесі [Бұл әлі дәстүр ме, әлде одан бас тарту керек пе? Аппендегі Марсель казармасының атымен аталатын Ханс Йоахим Марсель, шабуылшы ұшқышы] тарихшылар Марсель және оның мінез-құлқы туралы талқылайды. Бұл тарауда Марсель туралы айтылатын әңгімелер соғыс уақытындағы [нацистік] үгіт-насихатқа негізделгендігі айтылады. Олар Марсельдің беделіне қарамастан, оның қазіргі Германия әскері үшін үлгі бола алатынына күмән келтіреді. Алайда, Вернер Мёльдерс сияқты, Марсель саяси солдат емес, саяси көзқарасы жоқ, Үшінші Рейхтегі саяси ахуалға қарамастан, деп мәлімдейді.

Marseille always strove to improve his abilities. He worked to strengthen his legs and abdominal muscles to help him tolerate the extreme g forces of air combat. Marseille also drank an abnormal amount of milk and shunned sunglasses, in the belief that doing so would improve his eyesight. To counter German fighter attacks, the Allied pilots flew "Lufbery circles", in which each aircraft's tail was covered by the friendly aircraft behind. The tactic was effective, as an enemy pilot attacking this formation could find himself constantly in the sights of opposing pilots. Marseille nonetheless often dived at high speed into the middle of these defensive formations from either above or below, executing a tight turn and firing a two second deflection shot to destroy an enemy aircraft. Marseille's successes had begun to become readily apparent by early 1942. He claimed his 37th through 40th victories on 8 February 1942 and 41st through 44th victories four days later, which earned him the Knight's Cross of the Iron Cross (Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes) that same month for 46 victories. Marseille attacked under conditions many considered unfavourable, but his marksmanship allowed him to make an approach fast enough to escape the return fire of the two aircraft flying on either flank of the target. Marseille's excellent eyesight made it possible for him to spot the opponent before he was spotted, allowing him to take the appropriate action and manoeuvre into position for an attack. He was also credited with outstanding situational awareness. In combat, Marseille's unorthodox methods led him to operate in a small leader/wingman unit, which he believed to be the safest and most effective way of fighting in the high visibility conditions of the North African skies. Marseille worked alone in combat, keeping his wingman at a safe distance so he would not fire on him in error or collide with him. In a dogfight, particularly when attacking Allied aircraft in a Lufbery circle, Marseille would often favour dramatically reducing the throttle and even lowering the flaps to reduce speed and shorten his turn radius, rather than the standard procedure of using full throttle throughout. Emil Clade said that none of the other pilots could do this effectively, preferring instead to dive on single opponents at speed so as to escape if anything went wrong. Clade said of Marseille's tactics:
Marseille developed his own special tactics, which differed significantly from the methods of most other pilots. (When attacking a Lufbery circle) he had to fly very slowly. He even took it to the point where he had to operate his landing flaps as not to fall down, because, of course he had to fly his curve (turns) more tightly than the upper defensive circle. He and his fighter were one unit, and he was in command of that aircraft like no one else. Friedrich Körner (36 victories) also recognised this as unique: "Shooting in a curve (deflection shooting) is the most difficult thing a pilot can do. The enemy flies in a defensive circle, that means they are already lying in a curve and the attacking fighter has to fly into this defensive circle. By pulling his aircraft right around, his curve radius must be smaller, but if he does that, his target disappears in most cases below his wings. So he cannot see it anymore and has to proceed simply by instinct." In 2019, Dr Eberhard Birk and Heiner Möllers published Die Luftwaffe und ihre Traditionen: Schriften zur Geschichte der Deutschen Luftwaffe. In the chapter Ist das noch Tradition oder muss das weg? Der Jagdflieger Hans Joachim Marseille Namensgeber der "Marseille Kaserne" in Appen [Is this still tradition, or must it go? The fighter pilot Hans Joachim Marseille, namesake of the Marseille Barracks in Appen] the historians discuss Marseille and his character. The chapter asserts that the stories told about Marseille are rooted in wartime [Nazi] propaganda. They doubt whether Marseille's reputation is sufficient to allow him to act as a role model in the modern German military. However, they assert, like Werner Mölders, that Marseille was not a political soldier, but apolitical, despite the prevailing political situation in the Third Reich.

Өмірбаяндары

Ханс Йоахим Марсельдің бірнеше өмірбаянында оның билікке және жалпы ұлттық-социалистік (нацистік) қозғалысқа деген наразылығы сипатталған. Кейбір зерттеушілер, мысалы Колин Хитон, оны "нацистерге ашық қарсы" деп сипаттайды. 1942 жылы Марсель алғаш рет Гитлермен кездескенде, ол оң әсер қалдырмады. Африкаға оралғаннан кейін Эдуард Нойман еске алды: "Гитлермен алғашқы кездесуінен кейін Марсель қайтып келіп, "Фюрер өте қызық адам" деп ойлағанын айтты". Сонымен қатар, Марсельдің Гитлер мен нацистік партия туралы жағымсыз пікірлері де болған. Бірнеше жоғары шенді офицерлер, соның ішінде Адольф Галланд пен Николаус фон Белоу, оның марапаттау рәсімінде айтқан сөздерін естіді. Фон Белоу Марсельден нацистік партияға қосыла ма деп сұрады, ал Марсель басқалардың естігенінше: "Егер ол қосылуға тұрған партияны көрсе, ол оны қарастырар еді, бірақ онда тартымды әйелдер көп болуы керек" деп жауап берді. Бұл сөздер Гитлерді қатты ренжітті, ол Марсельдің мінез-құлқына түсініксіз қалды. Вилли Мессершмитттің үйінде, Мессершмитт Bf 109 ұшағының конструкторы және өндірушісі, Марсель Мессершмитттің фортепианосында Адольф Гитлер, партия төрағасы Мартин Борман, Гитлердің орынбасары және Люфтваффе бас қолбасшысы Герман Геринг, СС басшысы Генрих Гиммлер және Рейхтің пропаганда министрі Жозеф Геббельс алдында американдық джаз орындады. Гитлер бөлмені тастап кетті. Магда Геббельс бұл әзілді қызықты деп тапты, ал Артур Аксманн фюрердің алдында орындалған "рэгтайм" музыкасын естігенде "қанның қалай тоңғанын" еске алды. Сол айдың соңында Марсель бұрынғы әрекетіне қарамастан, тағы бір партиялық шараға шақырылды. Рейхсфюрер СС-тің жеке штабының обергруппенфюреры Карл Вольф сапары барысында Марсель еврейлерге және басқа халықтарға қарсы қылмыстар туралы әңгіме естігенін растады. Ол: "Глобочник пен мен Рейнхард операциясы туралы сөйлестік, ол Гейдрихтің өлтірілуінен кейін толыққанды жүзеге асырылды, сондай-ақ Собибор мен Треблинканың құрылысы туралы да әңгімелестік. Мен одан сол жерде тұрған Хес туралы сұрадым, оны Химмлер логистикалық мәселелер бойынша немесе жаңа лагерьге (Аушвиц) қатысты бір нәрсеге шақырған еді. Содан кейін Глобочник маған және Кальтенбруннерге Лидице тазартылғанын, барлық еврейлер мен чехтармен жұмыс бітірілгенін айтты. Мен осы жас ұшқыштың, кейін Марсель екенін білгенімде, бұл әңгімені естігенін байқадым, мен оған бірдеңе айту керек пе, жоқ па деп ойладым. Мен одан бас тарттым. Марсель бөлімшесіне оралғанда, ол достары Францискеттен, Клейдтен және Шрёерден еврейлерге не болып жатқанын естіген бе деп сұрады, мүмкін олар білмейтін бірдеңе болып жатқан ба деп те сұрады. Францискет естеріне түсіргендей, ол еврейлердің шығыстағы жаңа аймақтарға көшіріліп жатқанын естіген, бірақ одан артығын естімеген. Марсель өзінің туған жерінен жоғалған еврейлер туралы, оның ішінде оны туған кезде босандырған дәрігер туралы сұрақтар қоюға тырысқанын айтты. Батырлығына қарамастан, ол өзіне жақындаған адамдармен кез келген әңгімеде бұл тақырыпты көтергенде, оның сұрақтарына ыңғайсыз үнсіздікпен жауап берілді, адамдар тақырыпты өзгертіп, тіпті бет бұратын. Францискет Марсельдің өз елінің мүддесіне деген көзқарасының өзгергенін байқады. Ол бұл туралы жолдастарымен ешқашан айтпады. Марсельдің асырап алған көмекшісімен достығы да оның нацистерге қарсы екенін көрсетуге пайдаланылды. 1942 жылы Марсель Оңтүстік Африка армиясының әскери тұтқыны, Матиас лақап атымен белгілі қара түсті капрал Мэтью Летукумен дос болды. Марсель оны Еуропадағы әскери тұтқын лагеріне жібермей, жеке көмекшісі ретінде алды. Уақыт өте келе Марсель мен Матиас ажырамас дос болып қалды. Марсель Матиасқа Вермахттың басқа бөлімшелері қалай қарайтынынан алаңдады және бірде "Мен қайда барсам, Матиас та сонда барады" деп айтқан. Марсель өзінің жоғары командирі Нойманнан егер өзіне бірдеңе болса, Матиасты бөлімде қалдыруын сұрады. Матиас соғыстың соңына дейін 27-ші JG-де болды және 1984 жылы қайтыс болғанға дейін соғыстан кейінгі кездесулерге қатысты. Зерттеуші Роберт Тейт өз зерттеуінде одан да тереңірек үңілді. Зерттеу барысында ол Колби колледжінің тарих бөлімінің меңгерушісі профессор Рафаэль Шекке хабарласты. Шек 1940 жылы "Гитлердің африкалық құрбандары: неміс армиясының қара француз сарбаздарын қырғынға ұшыратқаны" атты еңбегін жариялады және ол нәсілдік теория және нацистік Германия бойынша сарапшы. Марсельмен таныс болмастан, Шек оның капрал Мэтью П. Летукумен достығының нацистік талаптарға қайшы екенін айтты. Летуку, JG 27-дегілердің барлығына Матиас есіммен белгілі, 1941 жылдың 21 маусымында Тобрук бекінісінде неміс әскерімен тұтқынға алынған Оңтүстік Африка сарбазы болды. Матиас бастапқыда 3. Staffel-де ерікті жүргізуші болып жұмыс істеді, содан кейін Марсельмен дос болып, Африкада оның үй шаруашылық көмекшісі болды. Шек Марсельдің Матиасты "алғанына" және оның Марсельдің "жанындағы адамы" рөліне күмән келтірді. Шек: "Мен Маутхаузен концлагерінің комендантының қара адамды жеке қызметкер ретінде ұстағанын білемін. Бұл оның наразылығынан болды, бірақ мен Марсельге қатысты осы мәселенің маңызды емес деп ойлаймын". Марсельдің мінез-құлқы туралы сұраққа Шек: "Мен бұл қызық емес деп ойламаймын, өйткені үшінші рейхтің немістері арасында көптеген нюанстарды көруге дағдыландым. Бірақ оның мінез-құлқы басқа зерттеушілерге де таң қалдыруы мүмкін". Тейт Марсельдің Эрнесто Лекуонаның кубин румбасы, джаз және свингке деген құштарлығын да атап өтті, бұл оның нацистік идеалдарға қарсы тұруының тағы бір жолы деп санайды.

Several biographies of Hans Joachim Marseille have described his disdain for authority and for the National Socialist (Nazi) movement in general. Some biographers, such as Colin Heaton, describe him as "openly anti Nazi". When Marseille first met Hitler in 1942, he did not form a positive impression. After returning to Africa, Eduard Neumann recalled, "After his first visit with Hitler, Marseille returned and said that he thought 'the Führer was a rather odd sort'." On the visit, Marseille also said some unflattering things about Hitler and the Nazi Party. Several senior officers, which included Adolf Galland and Nicolaus von Below, overheard his remarks during one of the award ceremonies. Von Below asked Marseille whether he would join the Nazi Party and Marseille responded, within earshot of others, "that if he saw a party worth joining, he would consider it, but there would have to be plenty of attractive women in it." The remarks visibly upset Hitler, who was left "puzzled" by Marseille's behaviour. At the home of Willy Messerschmitt, industrialist and designer of the Messerschmitt Bf 109 fighter, Marseille played American Jazz on Messerschmitt's piano in front of Adolf Hitler, party chairman Martin Bormann, Hitler's deputy and Commander in Chief of the Luftwaffe, Hermann Göring, head of the SS, Heinrich Himmler and Reich Minister of Propaganda Joseph Goebbels. Hitler allegedly left the room. Magda Goebbels found the prank amusing and Artur Axmann recalled how his "blood froze" when he heard this "Ragtime" music being played in front of the Führer. Later that month Marseille was invited to another party function, despite his earlier stunt. Obergruppenführer Karl Wolff, of Personal Staff Reichsführer SS, confirmed that during his visit Marseille overheard a conversation which mentioned crimes against the Jews and other people. He stated:

Globocnik and I were talking about Operation Reinhard, which was in full effect following Heydrich's murder, and also the construction of Sobibor and Treblinka. I know I asked him about Höss, who was also standing there and had been summoned by Himmler regarding logistics or something regarding the new camp (Auschwitz). Then Globocnik mentioned to me and Kaltenbrunner that Lidice had been cleared, and all the Jews and Czechs had been dealt with. I noticed that this young pilot, who I later learned was Marseille, must have overheard, and I debated whether I should go over and say something to him. I decided against it. When Marseille returned to his unit, he reportedly asked his friends Franzisket, Clade and Schröer whether they had heard what was happening to Jews and if perhaps something was underway that they did not know about. Franszisket recalled that he had heard Jews were being relocated to territory gained in the East but no more. Marseille recounted how he had attempted to ask questions about Jews who had vanished from his own neighbourhood, including the family doctor who had delivered him at birth. Regardless of his hero status, when he attempted to bring the subject into any conversation with people who approached him, his enquiries were either met with awkward silences, people changed the subject, or even turned away. Franzisket noticed a change in Marseille's attitude toward his nation's cause. He never spoke of this with his comrades again. Marseille's friendship with his adopted helper also is used to show his anti Nazi character. In 1942, Marseille befriended a black South African Army prisoner of war, Corporal Mathew Letuku, nicknamed Mathias. Marseille took him as a personal helper rather than allow him to be sent to a prisoner of war camp in Europe. Over time, Marseille and Mathias became inseparable. Marseille was concerned about how Mathias would be treated by other units of the Wehrmacht and once remarked "Where I go, Mathias goes." Marseille secured promises from his senior commander, Neumann, that if anything should happen to him [Marseille] Mathias was to be kept with the unit. Mathias duly remained with JG 27 until the end of the war and attended post war reunions until his death in 1984. Biographer Robert Tate went further in his examination. During his research, he contacted Professor Rafael Scheck, head of History at Colby College. Scheck published Hitler's African Victims: The German Army Massacres of Black French Soldiers in 1940 and is an acknowledged expert on racial theory and in Nazi Germany. Without being familiar with Marseille, Scheck identified his friendship with Corporal Mathew P. Letuku as being in direct contradiction to the Nazi mandate. Letuku, alias Mathias to everyone in JG 27, was a black South African soldier taken prisoner of war by German troops on the morning of 21 June 1941 at Tobruk fortress. Mathias initially worked as a volunteer driver with 3. Staffel then befriended Marseille and became his domestic helper in Africa. Scheck doubted that Marseille's "acquisition" of Mathias and his role as Marseille's "batman" was done out of disrespect. Scheck said, "I know of the camp commandant of the concentration camp of Mauthausen, who held a black man as his personal servant. This was done out of disrespect, however. I do not think that aspect was relevant for Marseille." When questioned on Marseille's behaviour, Scheck said: "I do not find it odd because I am accustomed to seeing many nuances among the Germans of the Third Reich. But his behaviour would probably be startling for many other researchers." Tate also noted Marseille's penchant for Cuban rumba by Ernesto Lecuona, jazz, and swing, which he believes was another way Marseille resisted Nazi ideals.

Ескерткіштер

Марсельдің құлаған жерінде итальяндық инженерлер соғыс кезінде пирамида салды, бірақ уақыт өте келе ол қирады. 1989 жылғы 22 қазанда бейнелеуші суретші Хеба Амин Марсель пирамидасын Zentrum für verfolgte Künste (Қудаланған өнер орталығы) мұражайында қайта салды, бұл мұражай Солинген қаласында нацистер тарапынан «бұзық өнер» деп қуғындалған өнер мен суретшілерді еске алады. Бұл реплика оның «Сатурн жемісі» атты көрмесінің бөлігі болды және Гитлердің Африкадағы жорығы кезінде еуропалық идеологияның қалдықтарының символы ретінде көрінді. Марсельдің қазасынан кейін бірнеше апта өткен соң 3./JG 27 эскадрильясы «Марсель эскадрильясы» деп аталды (фотосуреттерде «Марсель штабы» деп көрсетілген). Оның қабірінде бір ғана сөз жазылған: «Жеңілмеген». Марсельдің денесі Дернадан әкелініп, Тобруктағы неміс әскери зиратына қайта жерленгені хабарланды. Қазір олар 4133 нөмірі бар кішкентай саз саркофагта сақталған. Оның екінші соңғы Messerschmitt Bf 109 F 4/trop (Werknummer 8673) ұшағының құйрық рулі, қазір 158 жеңіс белгісімен, Берлин Гатовтағы Luftwaffenmuseum der Bundeswehr мұражайында қойылған. Бұл алғашқыда Герман Геринг оның отбасына сыйлық ретінде берген, кейін мұражайға тапсырылған.

Әуедегі жеңіске деген сенім

Марсель 1940 жылғы 10 тамызда, жексенбі күні Кале Маркте орналасқан (Jagd)/Lehrgeschwader 2 құрамындағы алғашқы жауынгерлік міндетіне жіберілді. Екі күннен кейін, 1940 жылғы 12 тамызда, ол осы бөлімге келді. Ол осы топтың 1-ші взводына тағайындалды. Взвод командирі – оберлейтенант Адольф Буль болды. Швармфюрерлердің бірі – оберфельдвебель Хельмут Гёдерт, оның қанатты серігі ретінде Марсель тағайындалды. Марсель алғашқы жауынгерлік миссиясын келесі күні, 1940 жылғы 13 тамызда, сәрсенбіде орындады және 1940 жылғы 24 тамызда алғашқы әуе жеңісін одіс етті. Екі жылдан сәл астам уақыт ішінде ол тағы 157 әуе жеңісіне қол жеткізді. Оның 158 әуе жеңісі 382 жауынгерлік миссияда тіркелді.

Талаптар бойынша дау

Одақтас эскадрильяларының тізімдері мен неміс мәлімдемелері арасындағы айқын қарама-қайшылықтар кейбір тарихшылар мен одақтас ардагерлерін Марсельдің ресми жеңістерінің, сондай-ақ JG 27 эскадрильясының жалпы нәтижелерінің дұрыстығына күдік тудырды. Көбінесе 1942 жылдың 1 және 15 қыркүйегіне жасалған мәлімдемелерге назар аударылады. АҚШ Әскери-әуе күштерінің тарихшысы, майор Роберт Тейт, Марсельдің карьерасының жалпы санының 65-70 пайызға расталатынын мәлімдеді, бұл оның 50-ге жуық мәлімдемесінің іс жүзінде дұрыс болмағанын көрсетеді. Дегенмен, Тейт алдыңғы алты P-40 ұшқыштары үшін де растау және күдік деңгейінің ұқсас екенін анықтады. Канадалық Джеймс Фрэнсис Эдвардстың тізімдері 100 пайыздық растауды көрсетсе, Клайв Колдуэлл (50-60% растау), Билли Дрейк (70-80% растау), Джон Ллойд Уадди (70-80% растау) және Эндрю Барр (60-70% растау) сияқты басқа үздік ұшқыштардың көрсеткіштері Марсельдің мәлімдемелерімен салыстыруға болады. 1942 жылдың 1 қыркүйегінде JG 27 жасаған 26 мәлімдемеден 17-сі Марсельге тиесілі болды. Тейт одақтас әскери дереккөздері мен тарихшылардың сол күні Солтүстік Африкада бірде-бір ұшақтың жоғалғанын мойындамағанын атап өтеді. Алайда, Тейттің сөзіне сүйенсек, одақтастар «Марсельдің операция жүргізген аймақта сол күні 17-ден астам ұшақты жоғалтты». Тейт 20 RAF/SAAF бір моторлы және бір қос моторлы истребительдің жойылғанын, сондай-ақ бірнешеуінің ауыр зақымдалғанын, ал бір USAAF P-40-тың түсірілгенін хабарлады. Кристофер Шорс және Ханс Ринг та Тейттің қорытындыларын қолдайды. Британдық тарихшы Стивен Бунгай сол күні одақтастардың 20 ұшақты жоғалтқанын айтады. 1942 жылдың 15 қыркүйегіне жасалған мәлімдемелер австралиялық тарихшы Рассел Браунның жеке одақтас эскадрильяларының тізімдерін егжей-тегжейлі зерттегеннен кейін күдік тудырды. Сонымен қатар, Браун Марсельдің мәлімдегендей көп ұшақты түсірмеген үш жағдайды атап өтті. Кристофер Шорс және оның авторлары Марсельдің кейде, әсіресе 1942 жылдың қыркүйегінде, артық мәлімдеме жасағанын айтты. Олар Марсельдің өзіне деген сенімділігінің артып, «Егер мен оған атсам, ол құлап қалуы керек» деген ойға келгенін болжады. Олардың пікірінше, оның мәлімдемелерінің екі үшін бір бөлігінен үш бөлігіне дейін ұшақтардың жойылғаны, апатқа ұшырағаны немесе ауыр зақымдалғаны туралы мәліметтерді қамтиды. Осістік ұшқыштар, Марсельді қоса алғанда, Солтүстік Африка үстінде өте аз бомбалаушыларды жойды. 1942 жылдың ортасына қарай одақтас бомбалаушылары Осістік жер күштері мен конвой маршруттарына елеулі зиян келтірді. Бунгай бомбалаушыларды емес, одақтас истребительдерін атып түсірудің салыстырмалы түрде төмен әскери құндылығын атап өтті. 1942 жылдың 1 қыркүйегіне сілтеме жасай келген Бунгай, Марсель сол күні мәлімдеген 17 ұшақтың 15-ін түсірсе де, «қалған 100-ге жуық неміс ұшқыштары барлығы бес ұшақты ғана түсірді. Осы кезеңде DAF тек бірнеше бомбалаушыны жоғалтты, бірақ барлығы әуеге қарсы қорғанысқа ұшырады және дәлелдер Роммельдің бомбалаушылардан келген залалдар салдарынан қорғанысқа көшкенін көрсетеді».

Some serious discrepancies between Allied squadron records and German claims have caused some historians and Allied veterans to question the accuracy of Marseille's official victories, in addition to those of JG 27 as a whole. Attention has often focused on the claims from two days in particular: 1 and 15 September 1942. A USAF historian, Major Robert Tate reveals that Marseille's career total comes close to 65–70 per cent corroboration, indicating as many as 50 of his claims may not have actually been kills. However, Tate also finds similar rates of corroboration and doubt for the top six P 40 pilots. While only the Canadian James Francis Edwards' records show verification of 100 per cent other aces like Clive Caldwell (50% to 60% corroboration), Billy Drake (70% to 80% corroboration), John Lloyd Waddy (70% to 80% corroboration) and Andrew Barr (60% to 70% corroboration) are at the same order of magnitude as Marseille's claims. Of 26 claims made by JG 27 on 1 September 1942, a remarkable 17 were claimed by Marseille alone. Tate points out that Allied military sources and historians, for many years, had not acknowledged the loss of any aircraft in North Africa on that date. However, according to Tate, the Allies did lose "more than 17 aircraft that day in the area that Marseille operated." Tate reveals that 20 RAF/SAAF single engined fighters and one twin engine fighter were destroyed and several others severely damaged, as well as one USAAF P 40 shot down. Christopher Shores and Hans Ring also support Tate's conclusions. British historian Stephen Bungay gives a figure of 20 Allied losses that day. The claims for 15 September 1942 are in serious doubt, following the first detailed scrutiny of the records of individual Allied squadrons by Australian historian Russell Brown. Moreover, Brown lists three occasions on which Marseille could not have downed as many aircraft as claimed. Christopher Shores and his co authors also stated that Marseille over claimed on occasion, particularly in September 1942. They concluded Marseille had developed such a supreme confidence in his ability his mentality dictated, "If I fire at it, it must go down." They estimate two thirds to three quarters of his claims were aircraft that were destroyed, crash landed or at least were heavily damaged. Axis fighter pilots, including Marseille, destroyed very few bombers over North Africa. By mid 1942, Allied bombers were having a highly damaging effect on Axis ground units and convoy routes; Bungay has pointed out the relatively low military value of shooting down Allied fighters, rather than bombers. Referring to 1 September 1942, Bungay points out that even if Marseille shot down 15 of the 17 he claimed that day, "the rest of the 100 or so German fighter pilots between them only got five. The British [sic] lost no bombers at all During this period the DAF lost only a few bombers, but all fell to anti aircraft defences and evidence shows that Rommel was forced onto the defensive because of the losses inflicted by bombers.

Жасалған әшекейлер

1940 жылдың 1 ақпаны: Авиатор белгісі. 1940 жылдың 9 қыркүйегі: Екі әуе жеңісі үшін екінші сыныпты Темір крест. 1940 жылдың 17 қыркүйегі: Төртінші әуе жеңісі үшін бірінші сыныпты Темір крест. 3 қараша 1941: Люфтваффе-нің Құрмет кубогы. 24 қараша 1941: Алтын неміс кресті (Африкада бұл марапатты алған алғашқы неміс ұшқышы). 25 жеңіске жеткені үшін. Жауынгерлік тапсырмадан оралғаннан кейін, 35-ші және 36-шы жеңісін оддағаннан соң, сыйлықты Марсельге 1941 жылдың 17 желтоқсанында фельдмаршал Альберт Кесселринг тапсырды. 22 ақпан 1942: 46 жеңіске жеткені үшін 3./JG 27-де лейтенант және ұшқыш ретінде Люфтваффе-нің 416-шы Рыцарь кресті. Марапат ресми түрде рәсімделгенде және оған тапсырылғанда, оның есебі 50 жеңіске жеткен еді. Кесселринг сыйлықты тапсырды. Осы күнге жуық аралықта батырлық үшін итальяндық күміс медаль (Әскери Еңбектің күміс медалі) де берілді. 6 маусым 1942: 75 жеңісі үшін 3./JG 27-де оберлейтенант және ұшқыш ретінде Рыцарь крестіне Емен жапырақтарының 97-ші иегері болды. Бірнеше күннен кейін ол семсерлер мен емен жапырақтарын алғандықтан, Емен жапырақтары Марсельге ұсынылмады. 18 маусым 1942: 3./JG 27 штаф-капитаны және оберлейтенант ретінде (Гитлер Растенбургтегі Вольфсшанцеде тапсырған) Емен жапырақтары бар Рыцарь крестіне семсерлерді алған 12-ші адам. 1942 жылдың тамызы: Алтын және алмазды ұшқыштардың бақылау белгісі (Рейхсмаршал Герман Геринг тапсырды). 1942 жылдың тамызында Бенито Муссолини Ханс Йоахим Марсельге Италияның Рим қаласында Әскери Еңбектің алтын медалін (Medaglia d'oro al Valore Militare) тапсырды. 3 қыркүйек 1942: 3./JG 27 оберлейтенанты және штаф-капитаны ретінде Емен жапырақтары мен семсерлері бар Рыцарь крестіне алмаздармен марапатталған төртінші неміс әскери қызметшісі болды. 16 қыркүйек 1942: Гауптман шеніне ерте көтерілді – Люфтваффе-дегі ең жас капитан. 30 қараша 1962: Италияның қорғаныс министрі Джулио Андреотти Марсельдің туыстарына бір реттік 1,500 DM құрмет зейнетақы төледі. "300" белгісі бар алтын түсті Люфтваффе-нің ұшу қызметінің белгісі.

1 February 1940: Aviator badge 9 September 1940: Iron Cross Second Class for two air victories. 17 September 1940: Iron Cross First Class for fourth air victory. 3 November 1941: Honorary Cup of the Luftwaffe. 24 November 1941: German Cross in Gold (the first German pilot to receive this award in Africa.) for 25 victories. After returning from a combat mission having just claimed his 35th and 36th victory, the Award was presented to Marseille by Field Marshal Albert Kesselring on 17 December 1941. 22 February 1942: 416th Knight's Cross of the Luftwaffe as Leutnant and pilot in the 3./JG 27 for reaching 46 victories. By the time the award was officially processed and handed out to him his score stood at 50 victories. Kesselring presented the award. Also awarded near this date was the Italian Silver Medal for bravery (Silver Medal of Military Valor). 6 June 1942: Becomes the 97th recipient of the Oak Leaves to the Knight's Cross as Oberleutnant and pilot in the 3./JG 27 for 75 victories. The Oak Leaves were never presented to Marseille because a few days later he had already received the Swords and Oak Leaves. 18 June 1942: 12th recipient of Swords to the Knight's cross with Oak Leaves as Oberleutnant and Staffelkapitän of the 3./JG 27 (presented by Hitler in the Wolfsschanze in Rastenburg). August 1942: Awarded the Combined Pilots Observation Badge in Gold with Diamonds, (presented by Reichsmarschall Hermann Göring). August 1942 Benito Mussolini presented Hans Joachim Marseille the Gold Medal of Military Valour (Medaglia d'oro al Valore Militare) in Rome, Italy. 3 September 1942: Becomes only the fourth German serviceman to be awarded the Diamonds to the Knight's Cross with Oak Leaves and Swords as Oberleutnant and Staffelkapitän of the 3./JG 27. 16 September 1942: Early promotion to Hauptmann – Youngest captain in the Luftwaffe. 30 November 1962: The Italian Minister of Defence Giulio Andreotti paid the relatives of Marseille an honorary one time pension of 1,500 DM. Front Flying Clasp of the Luftwaffe in Gold with Pennant "300"

1990 жылдардың басында Марсельдің биографы Роберт Тейт Марсельдің медальдарын көру және суретке түсіру үшін бұрынғы Марсель казармасының базасы мен мұражайына барды. Ол келген кезде Тейтке Марсельге тиесілі Рыцарь кресті, Емен жапырақтары, Семсерлер және Алмаздар ұрланғаны туралы хабарлады.