Кіріспе
Тарихи жарыс машиналарын белгілеу үшін бастапқыда қолданылған түс – британдық жарыс жасылы немесе BRG, Брансвик жасылы, аңшы жасылы, орман жасылы немесе мох жасылы (RAL 6005) сияқты түстерге ұқсас. Ол атауын Ұлыбританияның халықаралық автожарыстардағы жасыл түсінен алған. Бұл 1903 жылы Ирландияда (сол кезде Ұлыбританияның құрамында) өткен Гордон Беннетт кубогымен байланысты, себебі Ұлыбританияда жалпы жолдарда автожарыстарға тыйым салынған. Құрмет көрсету мақсатында британдық машиналар ирландиялық жасыл түске боялған. BRG үшін нақты бір реңк жоқ – қазіргі уақытта бұл термин терең, қанық жасыл түстердің спектрін білдіреді. Автоспортта «британдық жарыс жасылы» термині жасыл түстің жалпы атауы ретінде қолданылған, ал нақты реңктерге қатысты қолданылуы спорттан тыс пайда болған.
British racing green, or BRG, is a colour similar to Brunswick green, hunter green, forest green or moss green (RAL 6005). It takes its name from the green international motor racing colour of the United Kingdom. This originated with the 1903 Gordon Bennett Cup, held in Ireland (then still part of the UK), as motor racing on public roads was illegal in Great Britain. As a mark of respect, the British cars were painted shamrock green. There is no exact hue for BRG – currently the term is used to denote a spectrum of deep, rich greens. "British racing green" in motorsport terms meant only the colour green in general – its application to a specific shade has developed outside the sport.
Қауымдастықтың пайда болуы
Гордон Беннет кубогы кезінде, соғыстар арасындағы жарыстардағы аңызға айналған Луи Зборовскидің әкесі, граф Элиот Зборовски, әр ұлттық қатысушыға әртүрлі түс тағайындауды ұсынды. Автомобильдің барлық бөліктері бәсекелес елде жасалуы керек еді, сондай-ақ жүргізуші сол елдің азаматы болуы тиіс. Жарыстар өткен жылғы жеңімпаз елде өткізілді. Ұлыбритания 1902 жылы алғаш рет қатысқанда, олар ұлттық тудың қызыл, ақ және көк түстерінен өзге түс таңдауға мәжбүр болды, себебі оларды 1900 жылғы жарыста Америка, Германия және Франция сәйкесінше қабылдаған еді. Селвин Эдж 1902 жылғы Гордон Беннет кубогы жарысын өзінің Napier & Son көлігімен Англия үшін жеңгенде, 1903 жылғы жарыс Ирландияда өткізілетіні шешілді, өйткені сол кезде Ұлыбританияда қоғамдық жолдарда автокөлік жарыстары заңсыз болды. Ирландиялық мезбендерге құрмет көрсету мақсатында, ағылшын Napier көліктері үш жапырақ жасыл түске боялды. Осы ирландиялық/Napier тамырларына байланысты, британдық жарыс машиналарын бояу үшін алғаш қолданылған жасыл түстердің көпшілігі ақшыл зәйтүн, құрақ немесе изумруд жасыл болды. Кейіннен қараңғы түстер жиі қолданылатын болды, бірақ 1950 жылдары HWM және басқа командалар қайтадан ақшыл жасыл түстерге қайтты. Бастапқыда түс тек «grandes épreuves» жарыстары үшін қолданылды, бірақ кейіннен Халықаралық Автомобиль Федерациясының (FIA) Code Sportif International (CSI) кодексінде халықаралық деңгейдегі барлық автокөлік жарыстарында пайдалану үшін бекітілді.
Халықаралық танымалдық
Ұлы соғысқа дейін де, одан кейін де халықаралық автожарыстардағы ең ірі британдық қатысушы – Sunbeam (1920 жылдан бастап STD Motors құрамына кірді). Жасыл түсті Sunbeam жарыс машиналары 1912 жылы Coupe de l’Auto жарысын жеңіп алды, сондай-ақ 1923 және 1924 жылдары Еуропалық Grand Épreuves Grand Prix жарыстарын жеңіп алған алғашқы (және бірнеше онжылдыққа соңғы) британдық команда болды. Генри Сегрев және К. Л. Гиннес сияқты жүргізушілердің жасыл Sunbeam машиналары көрнекті жарыстарда көзге түсті. 1920 жылдары Bentley машиналары Ле-Манның 24 сағаттық жарысында үлкен жетістіктерге қол жеткізді, барлығы орташадан қара жасыл түстерде болды. Ең алғашқы қара жасыл түс 1929 жылы Монако Гран-приінде британдық Уильям Гровер Уильямстың Бугатти машинасында қолданылды. Бұл түс британдық жарыс жасылы деп танылды. 1950 және 1960 жылдары Aston Martin, Vanwall, Cooper, Lotus және BRM сияқты британдық командалар Формула-1 және спорттық автожарыстарда жасыл түстің әртүрлі нұсқаларын пайдаланып сәтті өнер көрсетті. British Racing Partnership командасы өте ашық жасыл түсті қолданды. Шотландиялық Ecurie Ecosse және Rob Walker Racing командалары CSI ережелеріне толық сәйкес келмеген қара көк түсті пайдаланды, бірақ бұл ресми тұлғалар тарапынан қабылданды. Австралиялық, бірақ британдық лицензиясы бар Brabham командасы да BRG түсін қолданды, оған алтын (кейін сары) жолақ қосылды, алтын және жасыл – Австралияның ұлттық спорттық түстері. Тағы бір британдық лицензиясы бар McLaren командасы 1966 жылы Монако Гран-приінде Джон Франкенхаймердің «Гран-при» фильміндегі ойдан шығарылған Yamura командасын бейнелеу үшін жасыл жолақпен ақ түске боялған McLaren M2B машинасымен дебют жасады. Мотоспортта ел команда арқылы ұсынылғандықтан, 1968 жылғы F1 маусымына дейін басқа елдердің конструкторлары жасаған машиналарын пайдаланатын британдық жеке командалар британдық жарыс жасылына бояды. Мысалы, Стирлинг Мосс 1954 жылғы маусымда үш жарыста британдық жарыс жасылына боялған Maserati 250F машинасымен қатысты, өйткені итальяндық машинаны британдық жеке командалар Equipe Moss және A. E. Moss енгізді. Lotus командасы Lotus 49 машинасына Gold Leaf ливреясын қолдануды қалаған бірнеше команданың қысымымен, 1968 жылғы F1 маусымында Формула-1 демеушілік ережелері жеңілдетілді. Содан кейін Lotus 1968 жылғы Испания Гран-приінде осы жаңа ливреямен дебют жасады, демеушілерінің ливреясын қолданған алғашқы заводтық команда (1968 жылғы Оңтүстік Африка Гран-приінде Brabham жеке машинасымен шыққан Team Gunston командасынан кейін екінші команда) болды. 1970 жылғы F1 маусымында FIA Формула-1-ге ұлттық түстер ережесінен ресми түрде босату берді және бұрын кең таралған жасыл түс жақын арада жоғалып, әртүрлі демеушілер ливреяларымен алмастырылды. Бұл босату барлық жарыс серияларына таратылды, егер арнайы ережелер ұлттық түстерді қабылдауды талап етпесе.
Қазіргі қолданысы
Атақты жасыл түстің тарихы 2000 жылы Формула-1-де Jaguar Racing командасымен қайта жанданды, бірақ 2004 жылы Ford компаниясы оны Red Bull компаниясына сатқаннан кейін, жаңа Red Bull Racing командасы өз түстерін пайдаланды. Содан бері басқа дәстүрлі британдық өндірушілер де осы жолға түсті. Bentley 2001, 2002 және 2003 жылдары Ле-Ман трассасына қайта оралды және Bentley Speed 8 машинасымен жеңіске жетті, ол BRG түсінің өте қою нұсқасында боялған еді. Соңғы жылдары Aston Martin де төзімділік жарыстарына оралды, олардың DBR9 машиналары әдеттегі Aston Martin стиліндегі, ашық BRG түсіне боялды. Rocketsports Racing сонымен қатар 24 сағаттық Le Mans жарысында және American Le Mans Series жарыстарында Jaguar XK үшін жасыл түсті қолданды. 2010 жылы Lotus аталымы 16 жылдық үзілістен кейін Формула-1-ге оралды, Lotus Racing командасының Lotus T127 машинасы сары түсті күңгірт жасыл түспен әшекейленді. Малайзияда тіркелгенімен, жаңа команда Ұлыбританияда орналасқан және BRG түсін таңдаудың мақсаты – «жас және ескі ұрпақтың барлығына әсер ету және мотор спортының ең танымал сәттерін еске түсіру» болды. Британдық жарыс командаларының жылдар бойына жеткен көптеген табыстарының арқасында British Racing Green британдық спорттық және сәнді автомобильдер үшін танымал бояу түсіне айналды. Алғашқыда бір түсті болған British Racing Green қазіргі өндірушілер ұсынатын бір түсті бояулардың шектеулі санына байланысты көбінесе металл бояу ретінде қолданылады. 1960 жылдардағы Mazda MX 5-ке (Triumph Spitfire, Austin Healey Sprite, MG MGB және Lotus Elan сияқты) шабыттандырған шағын британдық роудстерлерге құрмет көрсету үшін Mazda 1991 және 2001 жылдары «British Racing Edition» деп аталатын модельдің шектеулі партиясын шығарды, ол жасыл бояумен жабдықталған еді. Сол сияқты, қазіргі BMW меншігіндегі Mini Hatchback маркасы, Оксфорд, Бирмингем және Суиндон зауыттарында құрастырылатын, BRG түсін таңдау мүмкіндігін ұсынады. Алғашқыда біршама қараңғы зәйтүн түсі болған бұл түс 2011 жылғы нұсқада жаңа металл жасыл түске жаңартылды. 2020 жылы Racing Point F1 командасының иесі және негізін қалаушы Лоуренс Стролл Aston Martin компаниясының үлесін сатып алды, ал келесі маусымда Racing Point командасы AMR GP F1 командасы болып қайта құрылды. 2021 жылғы маусымда команда Aston Martinнің 61 жылдық үзілістен кейін конструктор ретінде спортқа оралуына орай, AMR21 машинасының ливреясы ретінде сәйкес British Racing Green түсін пайдаланды. Бұл ливрея 2024 жылға дейін қолданыста болады.