Олег Святославич: Киевтік князь және саяси тартыстар

Кіріспе

Киев Русі князі (1115 жылы қайтыс болған)

Олег Святославич (Олег Святославич; 1052 – 1 тамыз 1115) – Киев Русі князі, оның күмәнді оқиғалары 11-ші және 12-ші ғасырлардың басында елде саяси толқуларға себеп болды. Ол 1097-1115 жылдары Чернигов князі болып билік еткен және Ольговичтер әулетінің бабасы болған.

Әскери мансап

Димник Олегтің 1068 жылы Новгород князі болып тағайындалғаннан кейін, ағасы Глебтің Тмутараканды алмастырғаны "жоғары ықтималды" деп жазады. Олегтің әкесі мен ағасы В. Ярославич ағасы Киевтің ұлы князі Изиаслав Ярославичке қарсы одақ құрып, оны 1073 жылы 22 наурызда тақтан түсірді. Димниктің айтуынша, Олег Владимир княздігін Киевте Изиаслав Ярославичтің орнын басқан әкесінен алған. Қысқасы, Олег пен оның туысы Владимир Мономахсон В. Ярославич жақын дос болып қалды. Мономах өзінің нұсқаулығында Олегтің үлкен ұлы Мстиславтың құдасы болғанын жазған. Орыс алғашқы жылнамасына сәйкес, екі ағайынды 1076 жылы Богемияда Польшаның Болеслав II-ге көмек көрсетуге жіберген Олегтің әкесі әскерлеріне бірге басшылық етті. Святослав Ярославич 1077 жылы 27 желтоқсанда Киевте қайтыс болды. Оның орнын ағасы Всеволод Ярославич бағындырды. Жаңа ұлы князь Олегтің Владимирдегі билігін бекіткен сияқты, өйткені ешқандай деректе олардың арасындағы қақтығыстың айтылғаны жоқ. Алайда, патшалықтан шығарылған Изиаслав Ярославич, Всеволодтың ағасы және Олегтің әкесінің інісі поляк күштерін алып қайтып келді. Изиаслав пен Всеволод кездесу өткізді, онда олар келісімге келді: Всеволод Киевтен бас тартты, бірақ Олегтің әкесі бір кезде ие болған Черниговты алды. Ізиаслав 1077 жылы 15 шілдеде Киевке аттанды, ал Олег "Черниговта Всеволодпен бірге болды", - деп жазылған Бастапқы жылнамада. Жылнамашының сөзінен Олегтің Владимирден кетуге мәжбүр болғаны көрінеді. 1077 жылы 10 сәуірде Олег әкесімен татуласпай, Тмутараканды басқарып отырған ағасы Романға қашып кетеді. Олег Тмутараканға қоныс аударған туысы Борис Вячеславичпен бірге қыпшақтармен одақтасып, 1078 жылдың жазында Руське басып кірді. Олар ағасы Всеволодты Сож өзенінде жеңіп, 25 тамызда Черниговқа кірді. "Русская первичная жылнамасы" Олег пен Бористі "мәжүзіліктерді Русь жеріне шабуылға" бірінші болып бастады деп айыптайды. Алайда Владимир Мономах өзінің нұсқаулығында өзінің және әкесі Всеволодтың өткен жылы Полоцкке шабуыл жасаған кезде қыпшақтарды жалдағанын айтады. Черниговтан қуылған В. Ярославич Киевке қашып барып, ағасы Изиаславтан көмек сұрады. Олар өз күштерін біріктіріп, Черниговқа қарсы аттанды. Олег пен Борис қалаға келгенде қалада болмағанымен, қала тұрғындары қарсылық көрсетуге шешім қабылдады. Олег ағаларымен келіссөздер бастауға дайын еді, бірақ Борис оның ұсынысынан бас тартты. Шешуші шайқас 3 қазанда "Нежата шалғайдағы ауылдың маңында" өтті. Ол жеңіліп, Тмутараканға қашып кетеді, ал хазарлар оны тұтқындап, Константинополға шынжырмен жібереді. Император, Всеволодтың туысы және одақтасы болған ол, оны Родосқа жер аударып жіберді. Сол жерде ол бірнеше бала туып, ақсүйек әйелге - Феофано Музалониссаға үйленді.

Dimnik writes that "it is highly probable" that Oleg succeeded his brother, Gleb in Tmutarakan after their father appointed the latter Prince of Novgorod in about 1068. Oleg's father and uncle, Vsevolod Iaroslavich made an alliance against their elder brother, Iziaslav Iaroslavich, Grand Prince of Kiev and dethroned him on 22 March 1073. According to Dimnik, Oleg received the Principality of Vladimir from his father who succeeded Iziaslav Iaroslavich in Kiev. In short, Oleg and his cousin, Vladimir Monomachson of Vsevolod Iaroslavichbecame close friends. Monomach writes in his Instruction that Oleg was the godfather of his eldest son, Mstislav. The two cousins together commanded the troops Oleg's father sent to assist Boleslav II of Poland in Bohemia in 1076, according to the Russian Primary Chronicle. Sviatoslav Iaroslavich died in Kiev on 27 December 1077. He was succeeded by his brother, Vsevolod Iaroslavich. The new grand prince seems to have confirmed Oleg's rule in Vladimir, because no source makes mention of a conflict between them. However, the dethroned Iziaslav IaroslavichVsevolod's brother and Oleg's unclereturned with Polish reinforcements. Iziaslav and Vsevolod had a meeting where they reached an agreement: Vsevolod renounced of Kiev, but received Chernigov, the one time domain of Oleg's father. Iziaslav marched in Kiev on 15 July 1077, while Oleg "was with Vsevolod at Chernigov", according to the Primary Chronicle. The chronicler's remark suggests that Oleg had by that time been forced to leave Vladimir. Failing to get along with his uncle, on 10 April 1077 Oleg fled to his brother Roman who reigned in Tmutarakan. Together with his cousin, Boris Vyacheslavich, who had also settled in Tmutarakan, Oleg made an alliance with the Cumans and invaded Rus' in the summer of 1078. They routed their uncle, Vsevolod on the Sozh River and entered Chernigov on 25 August. The Russian Primary Chronicle accuses Oleg and Boris of being the first to lead "the pagans to attack the land of Rus'". However, Vladimir Monomach, in his Instruction, reveals that he and his father, Vsevolod had hired Cumans when attacking Polotsk in the previous year. Expelled from Chernigov, Vsevolod fled to Kiev and sought assistance from his brother, Iziaslav. They united their forces and marched against Chernigov. Although Oleg and Boris were not in the town when their uncles arrived, the citizens decided to resist. Oleg was willing to start negotiations with his uncles, but Boris refused his proposal. The decisive battle was fought "at a place near a village on the meadow of Nezhata" on 3 October. He was defeated and escaped to Tmutarakan, where the Khazars had him imprisoned and sent in chains to Constantinople. The emperor, who was a relative and ally of Vsevolod, exiled him to Rhodes. There he married a noble lady, Theophano Mouzalonissa, who bore him several children.

Черниговта билік ету

Киев дәуіріндегі Киев тағына бірде-бір рет отырмаған ең белгілі князьдердің бірі, ол 1115 жылғы 1 тамызда қайтыс болды және Чернигов қаласына жерленді.