Кіріспе

Инвестициялық стратегия
Қауіп арбитражы, сонымен қатар бірігу және қосылысу арбитражы деп те аталады, бірігулер мен сатып алулардың сәтті аяқталуына байланысты күтетін инвестициялық стратегия. Осы стратегияны қолданатын инвестор арбитражер деп аталады. Қауіп арбитражы – корпоративтік оқиғалардың нәтижесінде туындайтын баға белгілеудегі бұрмалаушылықтарды пайдалануға бағытталған оқиғаға негізделген инвестицияның бір түрі.

Құрамалық

Бір компания бірігу кезінде, сатып алушы, екінші компанияның, мақсатты компанияның акцияларын сатып алуға ұсыныс жасайды. Компенсация ретінде мақсатты компания белгілі бір бағамен ақша, сатып алушының акцияларын белгілі бір арақатынаста немесе екеуінің комбинациясын алады. Ақшалай бірігуде сатып алушы мақсатты компанияның акцияларын белгілі бір ақша сомасына сатып алуды ұсынады. Сатып алушы ұсыныс жасаған кезде мақсатты компанияның акция бағасы көтерілуі мүмкін, бірақ акция бағасы ұсынылған құннан төмен қалады. Арбитраждық позицияны ашу үшін арбитражер мақсатты компанияның акцияларын сатып алады. Арбитражер мақсатты компанияның акция бағасы ұсынылған бағаға жақындағанда пайда табады, бұл келісімнің аяқталу ықтималдығы артқанда болады. Келісім аяқталғанда мақсатты компанияның акция бағасы ұсынылған бағаға тең болады. Акциялармен бірігуде сатып алушы мақсатты компанияны өзінің акцияларын мақсатты компанияның акцияларымен белгілі бір арақатынаста алмастыру арқылы сатып алуды ұсынады. Арбитраждық позицияны ашу үшін арбитражер мақсатты компанияның акцияларын сатып алып, сатып алушының акцияларын қысқа сатады. Корнелли мен Ли өз зерттеулерінде арбитраж индустриясы бірігу процесінде мақсатты компанияның акцияларының 30-40% дейін иеленуі мүмкін екенін анықтады. Бұл көптеген бірігулерде келісімді аяқтау үшін қолдау дауыс беруге қажетті акциялардың маңызды бөлігін құрайды. Осылайша, арбитражерлер акциялар сатып алған сатып алулардың нақты табыстылығы нарықтық бағалардың күткен табыстылық ықтималдығынан жоғары болды. Пассивті арбитражерлердің бір тобы нарық сәтті болады деп күтетін мәмілелерге инвестиция салады және сәттілік ықтималдығы жақсарса, үлестерін арттырады. Сондай-ақ, мәміленің тоқтатылуына дайын болу керек. Бағаның төмендеуі мақсатты компания акцияларының ұсынылған құнын төмендетіп, тіпті бірігу аяқталған жағдайда да арбитражердің таза зиянға ұшырауына әкелуі мүмкін. Келісімді аяқтау мерзімін күтпегендей ұзарту күтілетін жылдық кірістілікті төмендетеді, бұл өз кезегінде, мәміленің аяқталу ықтималдығы өзгермейтін жағдайда, акция бағасының төмендеуіне әкеледі. Алайда, бірігулер мен сатып алулардың көпшілігі қайта қарастырылмайды. Сондықтан арбитражерді тек келісімнің бастапқы шарттары бойынша аяқталуы немесе тоқтатылуы қызықтырды. Мұндай мүмкіндіктер тәуекелдік арбитраж терминіне кіреді. Әрбір мәміле бойынша қосымша қиындықтар туындауы мүмкін. Мысалы, «жағалар». «Жағалар» акциялармен бірігуде пайда болады, онда айырбастау арақатынасы тұрақты емес, сатып алушының бағасына байланысты өзгереді. Арбитражерлер «жағалы» мәмілелерді бағалау үшін опциондық модельдерді пайдаланады. Айырбастау арақатынасы әдетте сатып алушының жабылу бағасының белгілі бір кезеңдегі (әдетте жабылуға дейін 10 сауда күні) орташа мәнін есептеу арқылы анықталады, осы кезеңде арбитражер дұрыс қорқыныш арақатынасын қамтамасыз ету үшін белсенді түрде позициясын қорқыныштайды. 1990 мен 2007 жылдар аралығында 2182 бірігуді зерттеген 2010 жылғы зерттеуде бұзылу деңгейі 8,0% құрады. Бейкер мен Савасоглу 1981 мен 1996 жылдар аралығында 1901 бірігуді қамтитын әртараптандырылған тәуекелдік арбитраж портфелін қайталады, нәтижесінде 22,7% бұзылу деңгейі байқалды. Митчелл мен Пулвино 1963 және 1998 жылдар аралығында 4750 ұсыныстың үлгісін пайдаланып, тәуекелдік арбитраждағы тәуекел мен кірістілікті сипаттады; портфель 6,2% жылдық кіріс әкелді. Арбитражер мәміле орындалмаса айтарлықтай шығынға ұшырауы мүмкін. Бұзылған мәмілелерде жеке мәмілелік спредтер елу пайыздан астамға дейін кеңейе алады. HFRI Merger Arbitrage Index 1990 жылдан 2005 жылға дейін бір айдағы ең көп шығын 6,5% құрады, ал ең көп пайда 2,9% болды. Бірігу арбитражына транзакциялық шығындар айтарлықтай кедергі келтіреді. Арбитражерлер осы стратегияны пайдаланып жоғары кіріс табуы мүмкін, бірақ сауда-саттықтың жиілігі мен жоғары құны пайданың көп бөлігін жояды.

Мысал

Компания А-ның акциясы 40 доллардан сатылады делік. Содан кейін Х компаниясы А компаниясын сатып алу жоспарын жариялайды, осыған байланысты А компаниясы акцияларын ұстаушылар қолма-қол 80 доллар алады. Содан кейін А компаниясы акциясы 70 долларға өседі. Бірақ ол 80 долларға дейін өспейді, себебі мәміле орындалмауы мүмкін. Осы жағдайда арбитражер А компаниясы акцияларын 70 доллардан сатып ала алады. Егер мәміле аяқталса, ол 10 доллар пайда табады, ал мәміле тоқтатылса 30 доллар зиян көреді (мәміле үзілген жағдайда акция бастапқы 40 долларға қайта оралады деп есептесек, бірақ мұндай жағдай тумауы мүмкін). Нарық пікірінше, мәміленің бастапқы шарттары бойынша орындалу ықтималдығы 75%, ал тоқтатылу ықтималдығы 25% құрайды. Арбитражердің үш таңдауы бар:

А компаниясы акцияларын 70 доллардан сатып алу. Олар мұны, егер мәміленің аяқталу ықтималдығы нарық ұсынғаннан жоғары немесе оған сәйкес келеді деп есептесе жасайды. А компаниясы акцияларын 70 доллардан қысқа сату. Егер ол мәміленің тоқтатылу ықтималдығы нарықтағы мүмкіндіктерден жоғары деп санаса, олар мұны жасайды. Егер арбитражер мәміленің болу ықтималдығын 50%-дан жоғары деп есептесе (яғни, сатып алу әлі де болады деп санайды), бірақ нарық белгілеген ықтималдықтан төмен (мысалы, осы мысалда 60%), онда нарық сатып алу аяқталу алдындағы бір сәтте мәміленің болу ықтималдығын олардың сеніміне жақындатады деп есептеуі керек. Осы уақытта мәмілеге қатыспаңыз.