Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Америкалық тарихшы (1932–2023)
American historian (1932–2023)
Тед Морган (30 наурыз 1932 – 13 желтоқсан 2023) – француз-американдық биограф, журналист және тарихшы.
Ted Morgan (March 30, 1932 – December 13, 2023) was a French American biographer, journalist, and historian.
Өмір және мансап
Морган граф Санше Шарль Арман Габриэль де Грамон Женевада дүниеге келді. Ол Габриэль Антуан Арманның ұлы, граф де Грамон (1908–1943), француз дипломаты, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Англиядағы француз эскадрильясында ұшқыш болып қызмет еткен. Граммон – ескі француз ақсүйек отбасы. Оның әкесі Граммонттың 11-ші герцогы мен оның үшінші әйелі Мария де Русполи принцессасының ұлы болды. Әкесі оқу-жаттығу барысында қаза болғаннан кейін Морган екі параллель өмір бастады. 1954 жылы Йель университетінде бакалавр дәрежесін (ол жерде ол Мәнұсқалар қоғамының мүшесі болды) және 1955 жылы Колумбия университетінің Журналистика мектебінде магистр дәрежесін алды. Осы кезеңде ол The Hollywood Reporter және Worcester Telegram газеттерінде қысқа мерзімді журналистік жұмыстар атқарғанмен, француз ақсүйектерінің мүшесі болды (бірақ ықылассыз). 1955 жылдан 1957 жылға дейін ол Алжир соғысы кезінде француз армиясына шақырылды, бастапқыда Колониялық жәй ауыр қарулы әскерінің Сенегалдық тирайерлерінде екінші лейтенант, содан кейін үгіт-насихат офицері болып қызмет етті. Кейін ол Алжир шайқасында екі тараптың да жасаған қиянаттар мен активтік қызметте болған кезіндегі қатал тәжірибелерін ашық жазды. Әскери қызметтен кейін Морган 1958-59 жылдары Associated Press америкалық жаңалықтар агенттігінің репортері ретінде Нью-Йоркке оралды. 1959 жылдан 1964 жылға дейін New York Herald Tribune газетінде репортер және тілші болып жұмыс істеген кезінде ол 1961 жылы «Метрополитен Опера сахнасында Леонард Уорреннің қазасы туралы әсерлі есебі» деп сипатталған «Жергілікті хабарлама, Edition Time» номинациясы бойынша Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Сол кезде Морган әлі француз азаматы болғандықтан «Санше де Грамон» деген атпен жазған. 1970 жылдары Морган «Санше де Грамон» псевдонимін қолдануды тоқтатты. 1977 жылы ол өзінің ақсүйек атақтарынан бас тартып, АҚШ азаматы болды. АҚШ азаматы ретінде қабылдаған «Тед Морган» есімі «де Грамон» сөзінің анаграммасы. Бұл жаңа есім – француз аристократиялық өмірінен түңгіргеннің саналы әрекеті болды. Ол «американдық қоғамның тілі мен мәдени нормаларына сай келетін, телефон операторлары мен кеңсе қызметкерлері қылықсыз ести алатын» (On Becoming American, 1978) есімді таңдады. Морган 1978 жылы CBS жаңалықтар бағдарламасы 60 Minutes-те пайда болды. Бағдарлама Морганның американдық мәдениетті қабылдауының себептерін зерттеді. Морган Уильям С. Берроуз, Джей Лавстоун, Франклин Делано Рузвельт және Уинстон Черчилльдің өмірбаянын жазды. Соңғысы 1983 жылы Пулитцер сыйлығының өмірбаяндық номинациясының финалисі болды. Оның 1980 жылы жазған В. Сомерсет Момның өмірбаяны 1982 жылы Ұлттық кітап сыйлығының финалисі болды. Ол газеттер мен журналдарға да жазды. Морган 2023 жылдың 13 желтоқсанында Нью-Йорк қаласындағы Манхэттендегі зейнеткерлер үйінде 91 жасында деменцияның асқынуларынан қайтыс болды.
Morgan was born Count Sanche Charles Armand Gabriel de Gramont in Geneva. He was the son of Gabriel Antoine Armand, Count de Gramont (1908–1943), a French diplomat who served as a pilot in the French escadrille in England during World War II. Gramont is an old French noble family. His father was the son of the 11th Duke of Gramont and his third wife, Maria of the Princes Ruspoli. After his father died in a training flight, Morgan began to lead two parallel lives. He received his undergraduate degree from Yale University (where he was a member of Manuscript Society) in 1954 and an M. S. degree from Columbia University's Graduate School of Journalism in 1955. Although he held brief journalistic positions at The Hollywood Reporter and the Worcester Telegram during this period, he was still a member (albeit a reluctant one) of the French nobility. From 1955 to 1957, he was conscripted into the French Army amid the Algerian War, initially serving as a second lieutenant with the Senegalese Tirailleurs of the Colonial Infantry and then as a propaganda officer. He subsequently wrote in frank detail of his brutalizing experiences while on active service in the bled (Algerian countryside) and of the atrocities committed by both sides during the Battle of Algiers. Following his military service, Morgan returned to New York as a reporter for the Associated Press (1958 59). While serving as a reporter and correspondent for the New York Herald Tribune from 1959 to 1964, he won the Pulitzer Prize for Local Reporting, Edition Time in 1961 for what was described as "his moving account of the death of Leonard Warren on the Metropolitan Opera stage." At the time, Morgan was still a French citizen writing under the name of "Sanche de Gramont". In the 1970s, Morgan stopped using the byline "Sanche de Gramont". He became an American citizen in 1977, renouncing his titles of nobility. The name he adopted as a U. S. citizen, "Ted Morgan", is an anagram of "de Gramont". The new name was a conscious attempt to discard his aristocratic French past. He had settled on a "name that conformed with the language and cultural norms of American society, a name that telephone operators and desk clerks could hear without flinching" (On Becoming American, 1978). Morgan was featured in the CBS news program 60 Minutes in 1978. The segment explored Morgan's reasons for embracing American culture. Morgan wrote biographies of William S. Burroughs, Jay Lovestone, Franklin Delano Roosevelt and Winston Churchill. The last named was a finalist for the 1983 Pulitzer Prize for Biography. His 1980 biography of W. Somerset Maugham was a 1982 National Book Award finalist in its first paperback edition. He also wrote for newspapers and magazines. Morgan died from complications of dementia at a nursing home in Manhattan, New York City, on December 13, 2023, at the age of 91.