Голланд суретшісі Каспар ван Виттель және Италиядағы өнері

Кіріспе

Голландиялық суретші Каспар ван Виттель немесе Гаспар ван Виттель (; туған Жаспер Адриаенс ван Виттель; 1652 немесе 1653 – 13 қыркүйек 1736), итальян тілінде Гаспаре Ванвителли (ˈɡaspare vaɱviˈtɛlli) немесе Гаспаро дельи Оккьяли (ˈɡasparo deʎʎ okˈkjaːli) деп белгілі болған, Римде ұзақ мансап жасаған голландиялық суретші және сызба салушы. Ол "ведута" деп аталатын топографиялық сурет жанрының дамуында шешуші рөл атқарды. Ол итальян өнерінде топографияны суретшінің ерекше саласына айналдырған адам ретінде танылады.

Өмір

Ван Виттель Амерсфорт қаласында католик отбасында дүниеге келді. Әкесі көлік құралдарының шебері еді. Оның сақталған алғашқы туындылары 1672 жылы Хоорн қаласында жасалды, ол француздардың Амерсфортты басып алуынан кейін осы қалаға қашқан болатын. Ол Амерсфортқа оралып, 1674 жылға дейін белсенді қызмет етті, содан кейін досы Якоб ван Ставерденмен, Витустың тағы бір шәкіртімен бірге Италияға кетті. Бұрынғы ұстазы Витус сияқты, ол Римде жұмыс істейтін, көбінесе голланд және фламанд суретшілерінен құралған «Бентвегельдер» қауымдастығына қосылды. «Бентвегельдерде» оның лақап аты «Пикторс» (Шағын шырақ) немесе «Амерсфорттың шырағы» (Toorts van Amersfoort) болды. Ол сондай-ақ «Gasparo dagli Occhiali» (Көзілдірік Гаспаро) деген есіммен де танымал болды. 1697 жылы Ван Виттель Анна Лоренцаниға үйленді. Оның тұңғыш ұлы Луиджи 1700 жылы дүниеге келді. Луиджи белгілі сәулетші болды және итальяндық үлгідегі «Ванвителли» фамилиясын қабылдады. 1702 жылы тағы бір ұлы дүниеге келді. Ван Виттель өмірінің көп бөлігін Италияда өткізді, ол 1674 жылы келді және 1736 жылы қайтыс болды. Ол негізінен Римде тұрды, бірақ әсіресе 1694 және 1710 жылдар аралығында елді аралап, Флоренция, Болонья, Феррара, Венеция, Милан, Пьяченца, Урбино және Неаполь қалаларында суреттер салған. 1711 жылы Римдегі Сан-Лука академиясының мүшесі болды. Оның соңғы жазылған туындысы 1730 жылға жатады. Ол сондай-ақ итальяндық ірі «ведутисттердің» бірі, венециялық суретші Каналеттоға әсер еткен деп есептеледі. Ол 1697 жылы Венецияға сапары барысында салған көріністердің кейбіреулері перспективалық шешімі мен сахнаның көрсетілу бұрышы жағынан Каналеттоның туындыларын алдын ала білдірген. Мысалы, Санкт-Марк лагунасынан Пиаццеттаның көрінісі (Римдегі Дориа Памфильж галереясы). Оның алғашқы «ведуталары» Майермен бірлескен жұмысынан туындады, ол Ван Виттельдің суреттерін өзінің трактаттарының бірін римдік көріністер сериясымен суреттеу үшін пайдаланды. Ван Виттель осы суреттердің кейбіреулерін 1680-ші жылдардың басында темпера және майлы бояумен салған «ведуталар» үшін қолданды. Оның «ведута» стилі шамамен 10 жылдан кейін қалыптасты. Оның туындылары Италияға жасаған үлкен саяхаттарындағы саяхатшылардың арасында кең танымал болды. Томас Кок, болашақ Лестердің 1-ші графы және Норфолк графтығындағы Холкэм Холлды салған адам, 1715 және 1716 жылдары жасаған үлкен саяхаты барысында Ван Виттельдің кем дегенде жеті «ведутасын» сатып алды.

Van Wittel was born into a Roman Catholic family in Amersfoort. His father was a cart maker. His first extant works were made in Hoorn in 1672 to where he had fled after the French invasion and occupation of Amersfoort in the Rampjaar. He returned to Amersfoort where he was active until 1674, the year in which he left for Italy together with his friend Jacob van Staverden, another pupil of Withoos. Like his former teacher Withoos, he joined the Bentvueghels, an association of mainly Dutch and Flemish artists working in Rome. His nickname in the Bentveughels was "Piktoors" (Pitch torch) or "Toorts van Amersfoort" (Torch of Amersfoort). He was also nicknamed ‘Gasparo dagli Occhiali’ (Gaspare with the spectacles). In 1697 van Wittel married Anna Lorenzani. His first son Luigi was born in 1700. Luigi became a famous architect and used the italianized family name of Vanvitelli. A second son was born in 1702. Van Wittel spent almost all his life in Italy where he arrived in 1674 and died in 1736. He lived mainly in Rome but, particularly between 1694 and 1710, he also toured the country and painted in Florence, Bologna, Ferrara, Venice, Milan, Piacenza, Urbino, and Naples. He became member of the Accademia di San Luca in Rome in 1711. He made his last dated work in 1730. He is also considered to have influenced one of the major Italian vedutisti, the Venetian painter Canaletto. Some of the views he painted during his visit to Venice around 1697 anticipate Canaletto in their perspective layout and in the angle in which the scene is presented. An example is the View of the Piazzetta from St Mark's Basin (Doria Pamphilj Gallery, Rome). His first vedute also originated from his collaboration with Meyer, who used drawings by van Wittel to illustrate one of his tracts with a series of engraved Roman views. Van Wittel used some of these drawings for tempera and oil vedute dating from the early 1680s. His style of vedute was formed about 10 years later. His work was very popular with travellers on their Grand Tour of Italy. Thomas Coke, the future 1st Earl of Leicester and builder of Holkham Hall, Norfolk, acquired at least seven vedute by van Wittel during his Grand Tour in the years 1715 and 1716.