Кіріспе

Фламанд суретшісі (1568–1625)

Ян Брюгель (сондай-ақ Брюгель немесе Брейгель) Үлкені (; 1568 – 13 қаңтар 1625) – фламанд суретшісі және суретші. Ол Фламанд ренессансының көрнекті суретшісі Питер Брейгельдің ұлы. Питер Пол Рубенспен жақын дос және жиі бірлесіп жұмыс істеген екі суретші 17 ғасырдың алғашқы үш онжылдығында фламанд суретшілерінің алдың қатарында болды. Брюгель тарихи картиналар, гүлдердегі натюрморттар, аллегориялық және мифологиялық көріністер, пейзаждар мен теңіз көріністері, аң ауы кескіндері, ауыл көріністері, шайқас көріністері, сондай-ақ тозақ пен әлем асты көріністері сияқты көптеген жанрларда жұмыс істеді. Ол 17 ғасырдың бірінші ширегінде гүл гүлдестесі, жұмақ пейзаждары және галереялық суреттер сияқты жаңа сурет түрлерін ойлап тапқан маңызды инноватор болды. Ол сондай-ақ әкесінің туындыларын, әсіресе әкесінің жанрлық көріністерін және шаруалармен пейзаждарын еліктеп, қайта өңдеп, жанрлық суреттер жасады. Брюгель «пиктор доктус» типін бейнеледі, яғни діни мотивтері мен католиктік контрреформацияның ұмтылыстарымен, сондай-ақ ғылыми революциямен, оның дәл сипаттау мен жіктеуге деген қызығушылығымен байланысты білімді суретші. Екінші лақап аты оның гүлдерді суреттеудегі шеберлігіне сілтеме жасайды (бірақ ол осы жанрда маман болмаған), ал үшіншісі – жұмақ пейзажы жанрын ойлап табуына байланысты. Оның інісі Питер Брюгель кіші дәстүрлі түрде «de helse Brueghel» немесе «Тозақ Брюгель» деп аталды, себебі оның от пен гротесктік бейнелерді фантастикалық түрде бейнелейтін көптеген суреттердің авторы деп есептелді. Алайда, қазір бұл суреттердің көпшілігі Ян Брюгель Үлкенге тиесілі деп саналады.

Өмір

Ян Брюгель Старший Брюссельде Питер Брюгель Старшийдің және Мария (Mayken) Коэке ван Аэльсттің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның анасы – фламандтық Ренессанс кезеңінің көрнекті суретшілері Питер Коэк ван Аэльст пен Майкен Верхулсттің қызы. 1569 жылы Ян туғаннан кейін шамамен бір жыл өткен соң әкесі қайтыс болды. 1578 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін Ян, ағасы Питер Брюгель кішісі және әпкесі Маримен бірге сол кезде жесір қалған әжесі Майкен Верхулстпен бірге тұруға кеткен деп есептеледі. Майкен Верхулст өзінің суретшілігімен де танымал болды. Фламандтық бірінші биограф Карел ван Мандер 1604 жылы жарық көрген «Schilder boeck» еңбегінде Майкен екі немересінің алғашқы сурет салу ұстазы болғанын жазды. Ол оларға сурет салу және акварельмен миниатюралар салуды үйретті. Ян мен оның інісі Брюссельдегі жергілікті суретшілермен де оқыған болуы мүмкін, олар гобелендерді жасаумен айналысты. Содан кейін Ян мен оның інісі Питер майлы бояулармен сурет салуды үйрену үшін Антверпенге жіберілді. Карел ван Мандердің айтуынша, ол үлкен суреттер жинағына ие маңызды саудагер Питер Геткинттің шәкірті болды. Геткинт 1583 жылдың 15 шілдесінде, Ян оқуын бастағаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Ян осы шеберханада оқуын жалғастырған болуы мүмкін, себебі Геткинттің жесірі оны өз қолына алды, ал басқа ұстаз туралы мәлімет жоқ. Содан кейін ол Венецияда болғаннан кейін Неапольге сапар шекті. Неапольде ол 1590 жылдың маусымынан кейін пейзаждар мен монументалды сәулетке деген қызығушылығын көрсететін бірқатар суреттер жасады. 1604 жылдың қыркүйегінде Антверпенге оралғаннан кейін Брюгель 1604 жылдың 20 қыркүйегінде Антверпендегі Lange Nieuwstraat көшесінде «De Meerminne» (Аруана) деп аталатын үлкен үйді сатып алды. 1605 жылдың сәуір айында суретші қайтадан үйленді. Екінші әйелі Катарина ван Мариенбургпен 8 баласы болды, олардың бірі Амброзий суретші болды. 1614 жылы герцог Йохан Эрнест ван Саксен Антверпен арқылы өтіп бара жатып Рубенс пен Брюгельдің шеберханаларын аралауға уақыт тапты. Брюгель Антверпен қалалық магистратынан көптеген тапсырыстар алды. Оның төрт суреті 1615 жылдың 27 тамызында Альбрехт пен Изабелла есімді ерлі-зайыптыларға Антверпен қалалық магистраты тарапынан ұсынылды. 1618 жылы Брюгель Антверпен қалалық магистратының герцог Альбрехт пен герцогиня Изабелла үшін суреттер сериясын жасауға шақырған 12 маңызды суретшінің бірі болды. Бұл тапсырма бойынша Брюгель бес сезімнің аллегориясын бейнелейтін суреттер циклы бойынша жұмыстарды үйлестірді. Жобаға қатысқан суретшілердің қатарында Рубенс, Франс Снайдерс, Франс Франкен кішісі, Жос де Момпер, Хендрик ван Бален кішісі және Себастьян Вранкс болды. Бұл туындылар 1713 жылы өртте жойылды. 1619 жылдың 9 наурызында Брюгель Антверпендегі Аренбергштраат көшесінде орналасқан «Den Bock» (Ешкі) деп аталатын үшінші үйді сатып алды. 1623 жылдың 6 тамызында оның қызы Клара Евгения шомылдырылған кезде, архигерцогиня Изабелла мен кардинал Борромео оның құдалары болды. Ян Брюгель 1625 жылдың 13 қаңтарында Антверпенде холера салдарынан туындаған асқынулардан қайтыс болды. Суретшінің мүлігі 1627 жылдың 3 маусымы мен 23 маусымында оның әйелі мен екі некеден туған балалары арасында бөлістірілді. Рубенс, Хендрик ван Бален кішісі, Корнелис Шут және Паулюс ван Халмале оның өсиетін орындаушылар болды. Рубенс Брюгельдің аман қалған балаларының қамқоршысы болды.

Жалпы

Үлкен Ян Брюгель көптеген жанрларда өнер көрсеткен, фламанд өнеріне түрлі жаңа тақырыптарды енгізген жан-жақты суретші болды. Ол өз қолымен жасаған түрлі жанрлардың дамуына үлес қосып, жаңашыл болды, мысалы, гүлдердегі натюрморттар, пейзаждар мен теңіздер, аңшылық көріністері, шайқас сахналары және тозақ пен жер асты әлемі. Оның ең танымал жаңалықтары – 17 ғасырдың бірінші ширегінде фламанд өнерінің репертуарына енгізген жаңа түрдегі картиналар, мысалы, гүл гүлдестелері, жұмақ пейзаждары және галерея картиналары. Рубенс сияқты замандас фламанд барокко суретшілерінен айырмашылығы, ол жергілікті шіркеулер үшін үлкен алтарьлық картиналар жасамады. Ян Брюгель аға керемет техникалық шеберлікке қол жеткізді, ол оған материалдарды, жануарларды және ландшафттарды ерекше дәлдікпен және жоғары сапамен бейнелеуге мүмкіндік берді. Ол табиғатты нақты суреттеуге мүмкіндік беретін шебер миниатюра техникасын меңгерген. Оның бауыры Питер Антверпен өнер нарығы үшін көптеген туындыларды ірі көлемде өндірген кезде, Ян Брюгель аристократтар мен сурет коллекционерлерінің таңдамалы клиенттері үшін қымбат және эксклюзивті туындылар жасады. Оның жұмақ пейзаждары сияқты туындылары осындай құнды заттарды жинауды ұнататын аристократтардың эстетикалық талғамына сай келді. Оның көбінесе мысқа салған туындылары – қарапайым көру ләззатын және ойша толғануды сыйлайтын сәнді заттар болды.

Ынтымақтастықтар

Әр түрлі жанрларға маманданған суретшілердің ынтымақтастығы 17 ғасырдағы Антверпендегі көркемдік тәжірибенің ерекшелігі болды. Ян Брюгель де өз өнерталас әріптестерімен жиі жұмыс істеген. Ол әртүрлі дағдыларға ие суретші болғандықтан, әртүрлі жанрдағы көптеген әріптестермен жұмыс істеді. Оның әріптестеріне пейзаж суретшілері Пол Брил және Жос де Момпер, архитектуралық суретші Пол Вредман де Врис және фигура суретшілері Франс Франкен Кенже, Хендрик де Клерк, Питер ван Авонт және Хендрик ван Бален кірді. Оның фигура суретшісі Ханс Роттенхаммермен ынтымақтастығы 1595 жылы Римде басталып, 1610 жылы аяқталды. Роттенхаммер дарынды суретші болған және жалаңаш сурет салу шеберлігімен танымал болған. Бастапқыда суретшілер Венецияда өмір сүрген кезде, олардың бірлескен жұмыстары кенепке орындалды, бірақ Брюгель Антверпенге оралғаннан кейін олардың кейінгі ынтымақтастығында олар әдетте мыс қолданды. Брюгель Антверпенге оралғаннан кейін олардың ынтымақтастығы практикасы Брюгельдің пейзажбен бірге мысты Венециядағы Роттенхаммерге жіберуі болды, ол фигураларды суретке түсіріп, содан кейін мысты қайтарып берді. Кейбір жағдайларда процесс керісінше болды. Брюгель мен Роттенхаммер тек пейзаж суреттерінде ғана бірлесіп жұмыс істеген жоқ. Суретшілер бірлесіп кардинал Федерико Борромео үшін жасалған ең алғашқы құлшылық гүлдесте суреттерінің бірін жасады. Ханс Роттенхаммермен бірлесіп жұмыс істеген кезде пейзаждарды Брюгель жасаған, бірақ Жос де Момпермен жұмыс істеген кезде рөлдер кері айналды, өйткені Брюгель де Момпер сурет салған пейзаждарға фигураларды берген. Олардың ынтымақтастығының мысалы – тау пейзажымен зыяратшылармен үңгір шіркеуінде (шамамен 1616 ж., Лихтенштейн мұражайы). Брюгель мен де Момпердің арасында 59-ға жуық танымал ынтымақтастық бар, де Момпер оның ең жиі серіктесі болды. Хендрик ван Бален Ескісі Ян Брюгельдің тағы бір тұрақты әріптесі болды. Олардың ынтымақтастығы 1604 жылдан бастап екі суретшінің де Lange Nieuwstraat-қа көшіп кетуімен жеңілдетілді, бұл олардың бірлесіп жұмыс істеген панельдер мен мыс тақталарды алға-артқа тасымалдауды жеңілдетті. Олардың алғашқы ынтымақтастықтарында олар бір-бірінің жұмысына үлкен түзетулер енгізген сияқты. Мысалы, ертедегі бірлескен еңбекте «Соғыстан оралу: Марсты қарусыздату» Венераның көмегімен Рубенс оң жақ төменгі бұрыштың көп бөлігін сұр бояумен бояды, сондықтан ол өзінің фигураларын ұлғайта алды. Кейінгі уақыттағы әріптестіктерінде суретшілер өздерінің ынтымақтастығын жеңілдетіп, композиция бойынша ертерек келіскен сияқты, сондықтан бұл кейінгі жұмыстар аз ғана сурет салуды көрсетеді. Архиегерлердің сарайлық суретшілері ретінде олардың ынтымақтастығы соттың бұрынғы Бургундия және Габсбург билеушілерімен билігінің сабақтастығын, сондай-ақ билеушілердің дінін ұстануын атап өтуді қалайтынын көрсетті. Олар аулау сияқты тақырыптарды жақтыратын сарайлық шеңберлерде басымдықты дәміне назар аударған кезде, екі суретші сарайдың артықшылықтарына жаңа иконография мен жанрларды ойлап табу арқылы шығармашылықпен жауап берді. Брюгель мен Рубенстің бірлескен шығармашылығы бүкіл Еуропа коллекционерлерінің жоғары бағасына ие болды. Ян Брюгель солтүстік өнеріндегі гүл кескінінің жанрына маңызды үлес қосқан деп саналады, бұл үлес оның «Гүл Брюгелі» деген лақап есімді алған кезінде бағаланды. Бұл гүлдердің дәстүрлі түсіндірілуі, олар жасырын мағыналары бар бос символдар немесе өтпелілік аллегориясы болған, ал қазір оларды табиғи әлемнің жай суреттері ретінде түсіндіру жиі кездеседі. Брюгельдің бұл шығармаларға деген көзқарасы табиғатты нақты, ғылыми мағынада суреттеудегі шеберлігін көрсетуді қалайтынына байланысты болды. Бұл шығармалар оның шығармаларында көрініс тапқан идеологиялық алаңдаушылықты бейнеледі, бұл табиғат құдайдың ашылуы екендігі туралы дүниетанымын табиғатты ғылыми тұрғыдан түсінуге қызығушылықпен біріктірді. Брюгельдің гүлдеріндегі басты ерекшелік – гүлдер бейтарап, қараңғы фонға орналастырылған. Кейде жәндіктер, көбелектер, шаяндар және гүлдер немесе розмариннің жеке бүркіткіштері сияқты кішігірім мәліметтер қосылуы мүмкін, бірақ олар негізгі тақырыпқа бағынышты. Брюгель гүлдердегі шығармаларында жиі мотивтерді қайталайтын. Алайда ол әр шығармасына ерекше серпін мен өмірлік күш берген. Гирлянда суреттерінің жанры Габсбургтер сотында (содан кейін Габсбургтер Нидерландының билеушілері) және жалпы Антверпенде кең таралған Марияға құлшылық ету және бағыну культіне шабыттанды. Жанр бастапқыда Контрреформация қозғалысының визуалды бейнелерімен байланысты болды. Гирлянда суреттері әдетте натюрморт пен фигура суретшісінің бірлескен еңбегі болды. Брюгельдің гирлянда суреттеріндегі әріптестеріне Рубенс, Франс Франкен Кенже және Питер ван Авонт кірді. Ян Брюгель Ескісі мен Рубенс жасаған бірлескен гирлянда суретінің мысалы – «Гүлді тәжбен оралған Мадонна» (1621, Alte Pinakothek). Оның Хендрик ван Баленмен бірлесіп салған гирлянда суретінің мысалы – «Төрт маусымның бейнелерінен сыйлықтар алатын Құдайшаның гүлдестесі», соның екі нұсқасы бар, біреуі Belfius жинағында, екіншісі Гаагадағы Mauritshuis мұражайында. Екі нұсқа да авторлық суреттер деп есептеледі, бірақ екеуі арасындағы шағын айырмашылықтар Belfius жинағындағы панельдің түпнұсқалық нұсқасы екенін көрсетеді. Жақында құдайшаның бейнесін Римнің ауыл шаруашылығы, астық дақылдары, өнімділік және аналық қарым-қатынас құдайы Цереспен теңестіру ұсынылды. Себебі медальондағы құдайшаның Кибелемен байланысты дәстүрлі атрибуттарының ешқайсысы жоқ.

Бейнелеу

Ян Брейгельдің әкесі, Питер Брейгель Ұлы, пейзаж өнерінің маңызды инноваторы саналады. Альпі тауларында табиғатты көбірек таныстыру арқылы, оның әкесі негізінен Жоахим Патинир қалаған әлемдік ландшафт дәстүрін кеңейтті. Питер Ұлының кейбір туындылары 16 ғасырдың басында пейзаж суретінде басымдық ала бастаған орман пейзажының көрінісі болды. Питер Ұлы сондай-ақ ауыл және ауылдық ландшафтты дамытып, фламандтық кенттер мен шаруашылықтарды таулар мен өзен аңғарларының ерекше перспективасына орналастырды. Ян әкесінен үйренген формула бойынша, жолмен саяхаттап, алысқа кететін ауыл тұрғындарының бейнесін құрастырды. Ол алдыңғы, ортаңғы және алыс қашықтықтағы фигуралардың көлемін мұқият азайту арқылы кеңістікке қарайтын перспективаны күшейтті. Атмосфералық перспективаның сезімін арттыру үшін, кеңістіктің рецессиясын көрсету үшін қоңыр, жасыл және көк түстердің әртүрлі тондарын пайдаланды. Оның тереңдігі зор пейзаждары шаруалардың бейнесіне және олардың қарапайым іс-әрекеттеріне назар аудару арқылы теңдестірілген. Әкесіне ұқсап, Ян Брейгель де түрлі ауылдық ландшафттарды суреттеді. Ол айналасындағы ландшафтты базарда, ауылдық жолдарда және шулы мерекелерде әртүрлі іс-әрекеттермен айналысатын, түрлі-түсті киім киген шаруалардың көпшілігі үшін сахна ретінде пайдаланды. Ян Брейгель, Гиллис ван Конинксло сияқты суретшілермен бірге, 17 ғасырда тығыз орман пейзажының негізгі дамытушыларының бірі болды. Шындығында, Ян Брейгель Конинкслоның 1598 жылғы алғашқы орман пейзажынан бұрын осындай жұмыстармен тәжірибе жасады. Орман пейзаждарында Брейгель тығыз орманды алқаптарды бейнеледі, онда ол орманның жасыл тығыздығын және тіпті құпиясын жатқызды. Адамдар мен жануарлар кейде мекендегенімен, бұл орман көріністерінде қараңғы ойыстар, ашық аспан жоқ және қалың ағаштардан тысқары көзге енуге ешқандай мүмкіндік болмады.

Бейбіт жерлер

Ян Брюгель «жәннат пейзажын» ойлап тапты, бұл пейзаж және жануарлар суретінің үйлесімін қамтитын жанр. Осы жанрдағы туындылар көбінесе экзотикалық және еуропалық жергілікті түрлердің көптеген жануарларымен толы болады, олар көркем пейзаж ортасында үйлесімді өмір сүреді. Бұл пейзаждар әлем мен адамның жаратылуы туралы айтатын «Жаратылыс» кітабындағы эпизодтарға негізделген. «Жаратылыс» кітабынан алынған тақырыптардың арасында Адам мен Хауаның жаратылуы, Адамның күнәға ірілуі және жануарлардың Нұхтың кемесіне кіруі ең танымалдары. Гүлдерін бейнелеген туындылары сияқты, бұл пейзаждар да католик контрреформациясының дүниетанымымен қалыптасқан, ол жер мен оның тұрғындарын құдайдың аяндырулары деп қарастырып, осы құдайлық аянды көркем бейнелеу және ғылыми зерттеу арқылы бағалаған. Жоғарыда айтылғандай, Брюгельдің досы және демеушісі – контрреформация кардиналы Федерико Борромео жануарлар әлемінің сұлулығы мен әртүрлілігіне ерекше мән берген. Брюгель өзінің жәннат пейзаждарында осы көзқарасты бейнелеуге тырысты. Брюгельдің жәннат пейзаждарының ерекшелігі жануарлардың әсерлі түрлерге бөлінуінде ғана емес, сонымен қатар олардың діни әңгімелердегі кейіпкерлер ретінде де, ғылыми тәртіптегі нысандар ретінде де бейнеленгенінде. Брюгель өзінің алғашқы жәннат пейзаждарын 1590 жылдардың басында Венецияда болған кезде жасаған. «Адамның күнәға ірілуімен бірге Едем бағы» деп аталатын оның алғашқы жәннат пейзажы қазір Римдегі Дориа Памфильж галереясында сақталуда. Суреттегі «Жаратылыс» кітабына сілтеме фондық жағында Адамның жаратылуын бейнелейтін кішкентай виньеткада көрінеді, бірақ басты назар жануарлар мен ландшафтқа аударылған. Бұл туынды Брюгельдің жануарларды «каталогтаған» және әдеттегі және үй жануарларын бейнелеген алғашқы жәннат пейзажы болды. Брюгельдің жануарларды тізімдеуге деген қызығушылығын Прагадағы Рим императоры Рудольф II сарайына жасаған сапары оятты. Император сирек кездесетін жануарлар мен жәндіктер туралы энциклопедиялық жинақ құрған. Брюгель өзінің ерте жәннат пейзаждарында жануарлардың кейбіреулерін басқа суретшілердің туындыларынан алған болса, кейіннен Брюссельдегі сарайдың мал қорасындағы түрлі жануарларды тікелей зерттеуге сүйене алды. Брюгель Прагаға сапары кезінде Альбрехт Дюрердің жануарларды суреттегенін көріп, Дюрердің «Жанұясы көптеген жануарлармен» (1503) суретінің көшірмесін жасаған. Дюрердің жануарларды бейнелеуі Ренессанс зоологиясында маңызды рөл атқарады, өйткені ол табиғатты зерттеудің ең таза көркемдік формасы болып табылады. Фламанд суретшілері Ханс Бол мен Йорис Хофнагельдің жануарларды зерттеуі де Брюгельге маңызды әсер еткен. Әсіресе, Хофнагельдің «Төрт элемент» (1575–1582) туындысы жануарларды кітап түрінде жіктеген алғашқы көркем жұмыс болды. Хофнагельдің жануарлар әлемін бейнелеуге қатысты көзқарасы табиғи тарих, классикалық, эмблемалық және библиялық сілтемелерді біріктірді, ол түрлі түрлерді ғаламның төрт элементінің санаттарына енгізді: жер, су, ауа және от. Брюгельдің жәннат пейзаждары да оның заманының энциклопедиялық көзқарасын бейнеледі, өйткені олар түрлі жануарларды бейнелейді. Брюгель өзінің шығармашылық жолы бойында жәннат пейзаждары тақырыбын жетілдіре берді. Брюгель жасаған көптеген суреттер мен әртүрлі пейзаждар оған «Жәннат Брюгель» деген лақап атты әкелді.

Тозақ пен жындардың көріністері

Ян ертеде "Тозақтың Брюгелі" деген лақап атпен танылды, бірақ 19 ғасырда бұл есім оның інісі Кіші Питерге қателікпен байланысты болды. Жан Брюгельге бұл лақап ат оның демон және тозақ көріністерін бейнелегені үшін берілген. Мысалы, "Антонийдің сынағына түсуі" (Kunsthistorisches Museum, Вена) суретін келтіруге болады, ол бұл тақырыпты алғаш рет Иероним Босх зерттеген. Бұл демонға толы көріністе монстрлар Патинирдің кең панорамасында емес, үлкен және тығыз орман пейзажының бұрышындағы кішкентай әулиені шабуылдап жатыр. Жан Брюгельдің тозақ көріністерін жаңа, білімді және талғамды коллекционерлердің элиталық аудиториясы үшін жасағанына сенімді. Осы білімді клиенттерге ұнату үшін ол тозақ сахналарын діни емес, мифологиялық сюжеттермен толтырды, әсіресе Вергилийдің Анейдің Аидтағы саяхаты және оны Кума Сибилласы сүйемелдеп жүрген көрінісі. Мысалы, "Эней мен Сибилланың жер астындағы әлемі" (1619, Kunsthistorisches Museum, Вена). Оның тозақ сахналарында Овидийдің "Метаморфозаларынан" Юнонаның Аидқа сапары және Орфейдің жер астындағы әлемі сияқты басқа да мифологиялық тақырыптар да кездеседі. Соңғысының мысалы – "Орфей жер астында" (Palazzo Pitti). Бұл композицияларда жарқын түсті монстрлар Босхтың дизайнының кейінгі нұсқаларындағы "қорқынышты әсерді" қамтамасыз етеді. Брюгельдің тозақ көріністері үлкен әсер етті, және Рембрандттың ұстаздарының бірі Якоб ван Сваненбург олардан шабыт алып, өзінің тозақ көріністерін жасады.

Галереядағы суреттер

Ян Брюгель Үлкен және Франс Франкен Кіші 1620 жылдары өнер және қызығушылық тудыратын коллекциялардың суреттерін жасаған алғашқы суретшілер болды. Бұл жанр бірден кең танымал болды және Ян Брюгель Кіші, Корнелис де Баэльльёр, Ханс Йорданс, Давид Тениерс Кіші, Гиллис ван Тилборх және Иероним Янссен сияқты басқа суретшілер де оған ешті. Ян Брюгельдің галереялық суретінің әйгілі мысалы – Альберт және Изабелла архигерцогтары коллекционер кабинетіне келеді (қазір Альберт және Изабелла архигерцогтары Питер Руз коллекциясын тамашалайды) (шамамен 1621–1623 жж., Балтимор қаласындағы Уолтерс өнер мұражайы). Бұл туынды Ян Брюгель Ақсақал мен Иероним Франкен II-нің бірлескен жұмысы деп саналады. Бұл галереялық сурет коллекционерлік шкафтар жанрының бастапқы кезеңін көрсетеді. Осы алғашқы «энциклопедиялық» кезеңде жанр сол кездегі қызығушылық мәдениетін бейнеледі, онда өнер туындылары, ғылыми құралдар, табиғатта кездесетін нәрселер және жасанды жасалған заттар зерттеу және тамашалау нысаны болды. Сондықтан, осы композицияларда бейнеленген шкафтарда суреттерді тамашалаумен қатар ғылыми құралдарды талқылауға қызығушылық танытқан адамдарды көруге болады. Кейін бұл жанр тек өнер туындыларын қамтитын галереяларға көбірек назар аударды. Жан Брюгель гүлдермен толы үлкен вазаны жасады, оның үстіне ірі күнбағыс гүлін қойды. Бұл Оңтүстік Америка гүлі, ол өте биік өсе алады және күнге қарай бұрылады. Еуропалықтар оны алғаш рет 1500 жылдардың ортасында көрді. Ол ботаникалық трактаттарда Жаңа әлемнің ғажаптығы ретінде бейнеленген, бірақ Ян Брюгель осы гүлді суретте бірінші болып бейнеледі және оны осы композицияда патшалық қолдаудың символы ретінде пайдаланды. Альберт пен Изабеллаға қарай бұрылып (күннің орнында тұрып), күнбағыс өнердің патшалық қолдаудың жарығы мен жылылығында өсіп-өнуінің символы болып табылады.

Аңшы өндірісі

Брюгель «маймылдар сахнасы» жанрының дамуына үлес қосты, оны «сингри» деп те атайды (бұл сөз француз тілінен алынған «маймыл» деген сөзден туындаған және «комикалық қимыл, мінез-құлық немесе әрекет» дегенді білдіреді). Адам киімінде және адам ортасында бейнеленген маймылдардың комедиялық көріністері – бұл 16 ғасырда Фламанд суреттерінде басталып, кейіннен 17 ғасырда одан әрі дамыған сурет жанры. Маймылдар ұятсыз, ойнақы жаратылыстар және адам мінез-құлқының керемет имитаторлары деп есептелді. Маймылдардың түрлі адам рөлін сомдауы – әлемдегі барлық ақымақтыққа ойыншық метафора болды. Фламанд гравюрашысы Питер ван дер Борхт 1575 жыл шамасында Питер Брейгельдің көркемдік дәстүріне терең сіңген бірнеше гравюралар сериясында «сингри» жанрын жеке тақырып ретінде енгізді. Бұл гравюралар кеңінен таралды, содан кейін басқа Фламанд суретшілері де осы тақырыпты қолға алды. Бірінші болып Антверпен суретшісі Франс Франкен кіші болды, одан кейін Ян Брюгель үлкен, кіші, Себастьян Вранкс және Ян ван Кессел үлкен еріп кетті. Ян Брюгельдің күйеу баласы Давид Тениерс кіші осы жанрдың басты шебері болды және оны інісі Абрахам Тениерспен бірге одан әрі дамытты. Кейін, 17 ғасырда Николас ван Верендейл де осы «маймылдар сахналарын» салуды бастады. Ян Брюгельдің «сингри» туындысының мысалы – «Маймылдар той жасап жатыр» (жеке коллекция, Рубенсхуистің Антверпендегі ұзақ мерзімді қарызында). Бұл мысқа салынған картина, бәлкім, «сингри» суреттерінің алғашқы үлгілерінің бірі болған. Ян Брюгель маймылдарды Брюссельдегі герцогтардың зообағында салған болуы мүмкін. Композиция маймылдардың түрлі қиындықтарға баруын көрсетсе, есік доғасының үстіндегі картина да бар, ол Рубенс студиясынан шыққан «Церес және Пан» атты туынды. Церес пен Пан бейнесі төмендегі маймылдардың жабайы әлеміне қарсы өсірілген әлемнің контрастын көрсетеді.