Кіріспе

Структуралық жұмыссыздық – экономикадағы жұмысшылардың ұсына алатын біліктіліктері мен жұмыс берушілердің қажет ететін біліктіліктері арасындағы үйлесімсіздік салдарынан туындайтын ерікті емес жұмыссыздықтың бір түрі (біліктіліктердегі алшақтық деп те аталады). Структуралық жұмыссыздық көбінесе көптеген жұмысшылардың еңбек дағдыларын қолданыссыз ететін технологиялық өзгерістерге байланысты туындайды. Структуралық жұмыссыздық – экономистер ажырататын жұмыссыздықтың үш санаттарының бірі, ал қалғандары – уақытша жұмыссыздық және циклдық жұмыссыздық. Оны түзету үшін көші-қон немесе қайта оқыту қажет болғандықтан, структуралық жұмыссыздық ұзақ мерзімді болуы және оны шешу қиынға түсуі мүмкін.

Басқа жұмыссыздықпен қатынасы

Структуралық жұмыссыздықты эмпирикалық тұрғыдан фрикциялық жұмыссыздықтан ажырату қиын, бірақ кез келген адам үшін ол ұзаққа созылады. Фрикциялық жұмыссыздық сияқты, қарапайым сұраныс жағынан ынталандыру осы типтегі жұмыссыздықты оңай жоюға көмектеспейді. Маусымдық жұмыссыздықты құрылымдық жұмыссыздықтың бір түрі деп қарастыруға болады, себебі ол белгілі бір жұмыс түрлерімен (құрылыс жұмыстары, көшпенді шаруалық еңбек) байланысты. Ресми жұмыссыздық деңгейін анықтауда қолданылатын ең көп таралған көрсеткіштер "маусымдық түзету" әдістерін пайдаланып, осы типтегі жұмыссыздықты статистикадан шығарып тастайды. Ұзаққа созылған циклдік жұмыссыздық құрылымдық жұмыссыздықтың өсуіне ықпал етуі мүмкін: егер экономика ұзақ уақыт бойы төмен жиынтық сұраныстан зардап шегетін болса, көптеген жұмыссыздар көңілі тоқырайды, ал олардың біліктіліктері (жұмыс іздеу дағдыларын қоса алғанда) "тозығып", ескіреді. Қарыздық міндеттемелер үйсіздікке және кедейлік айналымына әкелуі мүмкін. Бұл олардың экономика жақсарған кезде туындайтын бос жұмыс орындарына сәйкес келмейтінін білдіреді. Соның салдарынан, тұрақты жоғары сұраныс құрылымдық жұмыссыздықты төмендетуі мүмкін. Құрылымдық жұмыссыздықтың тұрақтылығы туралы бұл теория жолға тәуелділік немесе "гистерезис" мысалы ретінде қарастырылады.

Талқылау

2007-2009 жылдардағы әлемдік рецессиядан кейін әлемнің көптеген елдерінде байқалып отырған жоғары жұмыссыздық деңгейінде құрылымдық жұмыссыздықтың қаншалықты рөл атқаратыны туралы көп пікірталас болып жатыр. 2010 жылы Миннеаполис Федералды резервтік банкінің президенті Нараяна Кочерлакота сөйлеген сөзінде сол кездегі 9,5 пайыздық жұмыссыздық деңгейінің 3 пайызы біліктіліктердің сәйкес келмеуінен туындауы мүмкін екенін айтты. Басқа зерттеулер біліктіліктердің сәйкес келмеуінің аз фактор екенін көрсетті, себебі «Ұлы дағдарыс» кезінде жұмыссыздық барлық салалар мен демографиялық топтарда өсті. Нью-Йорк Федералды резервтік банкінің зерттеуі құрылыс жұмыскерлері арасында сәйкес келмеудің күшті дәлелі табылмады, ал бұл топ құрылыс саласының аймақтық ерекшеліктеріне байланысты құрылымдық жұмыссыздыққа бейім деп есептеледі. Кейбір экономистердің пікірінше, ең төменгі жалақының да құрылымдық жұмыссыздыққа әсері бар, бірақ ең төменгі жалақы болмаған жағдайда да құрылымдық жұмыссыздық кездеседі. Олардың сөзіне қарағанда, мемлекеттік белгіленген ең төменгі жалақы кейбір адамдардың нақты жұмыстағы өнімділігінен жоғары болғандықтан, олар жұмыссыз қалады, себебі жұмыс берушілер заң бойынша оларға олардың «құнына» тең жалақы төлей алмайды. Басқалары мұндай жағдайларда (мысалы, адам зиякерлік кемістігі болса немесе денсаулығына қатысты қиындықтарға тап болса) мемлекет азаматты қамтамасыз етуге міндетті деп санайды. Ең төменгі жалақы болмаған жағдайда, жұмысқа орналасқан адамдар көбірек болуы мүмкін, бірақ олар толық жұмыспен қамтылмауы және өздерін толық қамтамасыз ете алмайды. Менеджмент профессоры Питер Каппелли адамдарды дұрыс таңдамау және білікті кадрларды тиімсіз бағдарламалық жасақтамамен алмастыру сияқты мәселелерге тоқталады, бұл бағдарламалық жасақтама жұмысқа сәйкес келетін біліктілікті анықтауда жеткіліксіз. (Бұл, егер олардың бірімен келісімге келсе, мысалы, басқа жұмыс берушімен, фрикциялық жұмыссыздықтың бір түрі болуы мүмкін.) Каппелли сондай-ақ тәлімгерлік пен ұйым ішінде жұмысқа алудың азаюына назар салады. Оның орнына компаниялар жұмыс орнында оқытуға кеткен уақыт пен шығындардан қашу үшін басқа жерде (соның ішінде бәсекелестерде) бірдей жұмыс тәжірибесі бар адамдарды жұмысқа алуға тырысады. «Сұлулық және әл-ауқат секторындағы біліктіліктердің тапшылығы» зерттеуі – бұл осы қарқынды дамып келе жатқан секторда алдағы жеті жылда (2030 жылға дейін) қажетті кадрлар туралы арнайы зерттеу. Зерттеу нәтижелері, сектордың өсуіне біліктілікті арттырудың әсерін көрсетеді. Сұлулық және әл-ауқат индустриясында жаңа технологиялардың, өнімдердің және қызметтердің пайда болуы жұмыс күшін сақтап қалу үшін оларды жаңартуды және қайта даярлауды талап етеді. Осыған байланысты, сұлулық және әл-ауқат индустриясында жұмысқа алу процесі де білікті жұмыс күшінің маңызды рөл атқаратынын және ерекшеленетінін ескере отырып, түзетуді қажет етеді.