Кіріспе

Франческо дель Косса (шамамен 1430 – шамамен 1477) – Ренессанс дәуірінің итальян суретшісі, Феррара мектебінің өкілі. 1470 жылдан кейін Болоньяда жұмыс істеді. Косса ең көп фрескаларымен, әсіресе Феррара билеушілері Эсте әулетінің Шифаноя сарайындағы айлар циклында Козимо Турамен бірлесіп жұмыс істегенімен танымал. Оның басқа суреттері көбінесе діни сюжеттерді бейнелейді, сондай-ақ оған жатқызылатын портреттері мен суреттері де бар. Ол боялған әйнектерді де жасаған.

Өмірбаян

Феррарадағы тас қалаушының ұлы, оның ерте туындылары туралы көп мәлімет жоқ, бірақ оның жиырмасыншы жасының соңында немесе отызыншы жасында Феррарадан тыс саяхаттағаны белгілі. Ол туралы бірінші жазба 1456 жылға қатысты, ол кезде әкесі Кристофано дель Коссаның көмекшісі болып, Феррарадағы епископ сарайының шіркеуіндегі бас алтарьдағы мүсіндер мен ою-өрнектерді салуға көмектескен. Оның шәкірттерінің бірі – Фаенцалық Леонардо Скалетти.

Шифаноя сарайындағы аллегориялық фрескалар

Козимо Турамен бірлесіп, Косса Шифаноя сарайы деп аталатын жазғы сарайдың/вилланың фрескалық безендіруімен танымал. Олар зодиак белгілері мен жыл айлары тақырыбындағы әсем аллегориялар сериясын суреттеді. Бұл фрескалар 20 ғасырда ішінара ғана қалпына келтірілді, және олардың арасында Коссаға тиесілі деп саналатын үш жұмыс бар. Олардың ішіндегі ең танымалдарының бірі – «Май аллегориясы – Аполлонның жеңісі» картинасындағы жалаңаш балалардың көпшілігі. Бұл көрініс көктемнің құнарлы гүлденуінің белгісі ретінде бейнеленген, нәрестелер қатарласып, кішкентай Rockettes сапындай көрінеді. «Сәуір аллегориясында» үш Грейс бейнеленген, бұл картинадағы жалаңаш, бір-бірімен байланысқан бишілердің антикалық дәуірден кейінгі алғашқы бейнелерінің бірі. Сандро Боттичеллидің «Примавера» туындысы 1482 жылға жатады. 1501 жылғы «Үш Грейс» картинасын қараңыз (қазір Шантильде сақталады). Коссаның қайтыс болған күні тура екендігін ескерсек, бұл картина басқаларынан бұрын аяқталған болуы керек.

Болоньядағы коза

Герцог Борсоға атқарылған жұмысы үшін шаршы футпен төленгеніне наразы болып, өзіне "Феррараның ең нашар суретшісі" сияқты жалақы төленгеніне шағымданып, Косса 1470 жылы Феррарадан Болоньяға кетті. Болоньяда ол Бентивоглио әулетінің қолдауымен көптеген тапсырыстар алды. Онда ол екі шедеврін жасайды: екі қасиетті адаммен бірге Құдай ана мен баланың суреті және Альберто де’ Катанеидің портреті (1474) және Джованни Бентивоглио мен Мария Винзигерраның портреттерімен бірге Құдай ана мен баланы бейнелейтін Мадонна дель Баракано фрескасы (1472). Ол Болоньядағы Сан-Джованни-ин-Монте шіркеуі үшін әйнектер жасады, олардың ең жақсысы – Патмос аралындағы Әулие Жоханды бейнелейтін дөңгелек терезе. Онда оның қолы қойылған. Лондонның Ұлттық галереясында оның Әулие Винсент Феррерді бейнелейтін суреті бар. Дерби қаласының жанындағы Локко саябағында Феррара герцогы Эрколь I-нің портреті сақталған. Дрезден коллекциясында да "Жарлау" (Благовещение) бар.