Кіріспе

Claus Harms (25 мамыр 1778, Фарштедт – 1 ақпан 1855, Киль) – неміс дін қызметкері және теолог.

Өмір

Хармс Шлезвигтегі Фарштедтте дүниеге келді және жастық шағында әкесінің диірменінде жұмыс істеді. Киль университетінде ол басым рационализмді жоққа шығарды және Шлейермахердің ықпалымен алдымен Лунденде (1806), содан кейін Кильде (1816) құлшыныс евангелистік уағызшы болды. Хармстың өткір стилі оны өте танымал етті, және ол өзінің ісіне, әсіресе 1817 жылы, Реформацияның 300 жылдығында, Лутердің тезистерімен қатар өзінің де тоқсан бес тезисін жариялап, ақыл-естің "Құдайдың сөзін уағыздан ығыстырып, Мәсіхті құрбандық алтарінен алатын" "біздің заманымыздың папасы" ретінде сынады. Музыкант ретінде Хармс лютеран әндерін бастапқы қалпына келтіруге тырысты. Осы мақсатта ол Лютер, Герхардт және басқалардың түпнұсқа мәтіндерін зерттеді, халықтарының ән салатын әндердің түпнұсқа мәтіндерін табуға үміттене отырып. Ол мұнда көбінесе сәтті болды – ол жасаған мәтіндік реформалар бүгінгі күні ән жинақтарында сақталып қалды. Дегенмен, ол әндердің әуенін бастапқы күйіне келтіре алмады. Ерте реформаторлар қолданған Ренессанс стиліндегі әуендер көбінесе тегістелген, сол дәуірдегі музыкаға тән жанды синкопациялар қарапайым өлшемдермен алмастырылған. Оның бұл әрекеттері ертеде қарсылыққа ұшырады, сондықтан ол жобадан бас тартты. Уағыз жинақтарынан басқа, Хармс "Пасторалтеология" (1830) атты құнды кітап жариялады. 1849 жылы соқырлығына байланысты пасторлық қызметтен кетіп, 1855 жылдың 1 ақпанында қайтыс болды.

Цитаталар

Евангелистік католик шіркеуі – дана шіркеу; ол негізінен қасиетті Тиымдарды сақтап, оларға сәйкес келеді. Евангелиелік реформат шіркеуі – дана шіркеу; ол Құдай Сөзін сақтап, оған сәйкес келеді. Евангелиелік лютеран шіркеуі екеуінен де артық дана; ол қасиетті Тиымдарды да, Құдай Сөзін де сақтап, оларға сәйкес келеді. Осы екі шіркеу де, тіпті адамдардың қасақана араласуынсыз, осы лютеран шіркеуіне қарай дамуда. Бірақ, құдайсыздың жолы қырылады, – дейді Дәуіт (Заб. 1:6). (Клаус Хармстың 95 тезисінің қорытындысы)

Қорытынды жазбалар

Автобиография (2-ші басылым, Киль, 1852)
Майкл Баумгартен, К. Хармсқа арналған ескерткіш (Брансуик, 1855).