Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қалқалылардың түрлері
Species of lizard
Түркі және Кайкос аралдарындағы тау игуанасы (Cyclura carinata) – Түркі және Кайкос аралдарына ендемик қалқалылардың бір түрі. Бұл кішкентай игуана шамамен [өлшемді көрсету керек] жеті жасында жетеді және жиырма жылға дейін өмір сүре алады. Жылына бір рет, тоғызға дейін жұмыртқадан тұратын жұмыртқалар салынады, олардың шығуына үш ай уақыт керек. Бұл игуана негізінен шөппен қоректенеді, бірақ рационын кейбір жануарлармен толықтырады. Бұрын көптеп кездесетін бұл игуандардың саны, әкелінген жыртқыштар – негізінен мысықтар мен иттердің салдарынан азайды. Олардың қоныстану ортасы шамадан тыс мал жаю және өсімдіктерді басып тастау арқылы бұзылуда, бұл игуаналар үшін тамақ табу мүмкіндігін төмендетеді. Олар кейбір аралдарда жойылып, қалғандарында қиын жағдайда тіршілік етеді. Халықаралық табиғатты қорғау одағы оларды жойылу қаупі төнген түрлер тізіміне енгізген. Оларды сақтау үшін түрлі шаралар қолданылуда, және кейбір игуаналар жойылудан сақтау мақсатында адам тұрмайтын шағын аралдарға көшірілді.
The Turks and Caicos rock iguana (Cyclura carinata) is a species of lizard endemic to the Turks and Caicos islands. This small iguana can reach and becomes mature at seven years and may live for twenty. A single clutch of up to nine eggs is laid each year, and these take three months to hatch. This iguana is mostly herbivorous, but supplements this by adding some animal matter to its diet. At one time numerous, these iguanas have been depleted by introduced predators, mainly cats and dogs. Their habitat is being degraded by overgrazing and trampling of vegetation which reduces the availability of food for the iguanas. They have been wiped out of some islands and cling on precariously in others. The International Union for Conservation of Nature has rated them as endangered. Various conservation efforts are being undertaken, and some iguanas have been relocated to uninhabited islets in an effort to prevent them from becoming extinct.
Таксономия
Түркі және Кайкос аралдарындағы тас игуанасы, Cyclura carinata carinata, алғаш рет 1825 жылы америкалық зоолог Ричард Харланның «Fauna Americana» еңбегінде сипатталған. Оның түрлік атауы – carinata «қабырғалы» дегенді білдіреді және жануардың қабыршақтарына қатысты. Бұл түр Түркі және Кайкос аралдары құрайтын 200 арал мен сайдың 50-60-ында ғана кездеседі. Морфологиялық және генетикалық мәліметтер C. carinata-ның ең жақын туысы – Испаньола аралдарындағы C. ricordi екенін көрсетеді.
The Turks and Caicos rock iguana, Cyclura carinata carinata, was first described by American Zoologist Richard Harlan in Fauna Americana in 1825. Its specific name carinata means "keeled" and refers to the animal's scales. The species is endemic to 50 60 of the 200 islands and cays that make up the Turks and Caicos Islands. Morphological and genetic data indicate that the closest living relative of C. carinata is C. ricordi of Hispaniola.
Анатомиясы мен морфологиясы
Толық өскен кезде ұзындығы аз, Түркі және Кайкос тау игуанасы Cyclura туысының ең кішкентай түрлерінің бірі болып табылады. Кесірткелердің негізгі түсі жасылдан қоңыр сұрға дейін өзгеруі мүмкін, көбінесе қараңғы іздермен өрнектелген. Cyclura туысының басқа өкілдері сияқты, осы түрдің еркектері ұрғашылардан ірілеу (бұл жағдайда дене массасы екі есе көп) және олардың арқасында үлкен тік қыртыстар мен жамбас тесіктері болады, бұл жануарларды жыныстық ерекшеленуге ие етеді.
Measuring less than in length when full grown, the Turks and Caicos Rock iguana is one of the smallest species of Cyclura. The lizard's basic color can range from green to brownish grey, usually patterned by darker markings. Like other members of the genus Cyclura, males of this species are larger than females (in this case twice as large in body mass) and have larger dorsal crests and femoral pores on their thighs making the animals sexually dimorphic.
Тіршілік ету ортасы және таралуы
Түркі және Кайкос тас игуанасы кішкентай аралдарда қоныстанды, бірақ бастықша ареалының 5 пайызынан да азайды, көбінесе жануарлардың (жартқыштардың) қосылуы салдарынан.
The Turks and Caicos rock iguana inhabits small cays, but has been reduced to less than 5% of its original range largely due to the introduction of predators.
Қорғау шаралары
Литтл Уотер Кейде 2000-нан астам түркі және Кайкос тау игуанасы мекендесе де, олар бұрынғы ареалдарындағы басқа аралдардан жойылып кетті. Бүгінгі күнге дейін, осы игуаналардың 98 пайызға жуығы тірі қалды; олар жаңа жағдайларға бейімделді және тіпті соңғы көбелек шағылысу маусымында сәтті көбейді. 2003 жылы Түркі және Кайкос аралдары үкіметі игуаналарды қорғау бойынша заң жобасын жасады. Бұған қоса, Түркс және Кайкос аралдарының Ұлттық қоры Литтл Уотер Кейдің тиімді басқарылуын қамтамасыз ету үшін оны басқаруға алды және Пайн Кей мен Уотер Кейден жабайы мысықтарды жою бағдарламасын іске қосты.
Although Little Water Cay is home to over 2,000 Turks and Caicos rock iguanas, they have been wiped out from the other cays in their former range. To date, these iguanas have experienced a 98 percent survival rate; they have adapted to new conditions and even successfully reproduced the immediate breeding season. Legislation to protect the iguanas has been drafted by the Turks and Caicos government in 2003. Additionally, the National Trust for the Turks and Caicos Islands has stewardship for the Little Water Cay to ensure that it is not mismanaged and has initiated a program to remove feral cats from Pine Cay and Water Cay.