Кіріспе

SHAD жобасы – «Кемедегі қауіп және қорғаныс» деген сөздердің аббревиатурасы. Бұл жоба 1960 жылдары жүргізілген, Project 112 деп аталатын ірі жобаның бір бөлігі болды. SHAD жобасы АҚШ соғыс кемелерінің химиялық немесе биологиялық қарулармен шабуылға ұшырауға қатысты осал тұстарын анықтауға, сондай-ақ соғыс жүргізу қабілетін сақтай отырып, мұндай шабуылдарға жауап беру процедураларын әзірлеуге бағытталған сынақтарды қамтыды.

Тарих

SHAD жобасы Қорғаныс министрлігінің 112-жоба деп аталатын ірі бағдарламаның бір бөлігі болды. 112-жоба – 1962 жылдан 1973 жылға дейін АҚШ Қорғаныс министрлігі мен Орталық барлау қызметі (ЦРУ) жүргізген химиялық және биологиялық қаруды зерттеу, әзірлеу және сынақтан өткізу жобасы. Бұл жоба Джон Ф. Кеннеди әкімшілігі кезінде басталды және оның Қорғаныс министрі Роберт Макнамара АҚШ әскерін жан-жақты қарау барысында мақұлдады. Жобаның атауы 150 қарастыру процесіндегі оның нөмірін көрсетеді.

Миссия

Кемедегі қауіп және қорғаныс жобасы (SHAD) – 1960 жылдары АҚШ Қорғаныс министрлігі жүргізген бірқатар сынақтар. Бұл сынақтар әскери кемелердегі әскери қызметшілердің химиялық және биологиялық шабуылдарды қаншалықты жақсы анықтай алатынын және оларға қандай жауап бере алатынын анықтау мақсатында өткізілді. Армия Химиялық корпусының Ди Додсон Моррис, ағымдағы тергеуді үйлестіруші, былай дейді: "SHAD сынақтары әскери кемелердің химиялық немесе биологиялық соғыс агенттеріне қаншалықты осал екенін көрсетуге бағытталған. Мақсаты – химиялық немесе биологиялық соғыс агенттері кеме ішінде қалай таралатынын анықтау және осы ақпаратты экипаж мүшелерін қорғау және кемелерді залалсыздандыру процедураларын әзірлеу үшін пайдалану болды". Қорғаныс министрлігінің тергеушілері жүзден астам сынақ жоспарланғанын, бірақ сынақ нәтижелерінің жетіспеуі көптеген сынақтардың іс жүзінде орындалмағанын көрсетеді. 2000 жылы Қорғаныс министрлігі жобаға қатысты құжаттарды құпиясыздандыру процесін бастады. АҚШ Ардагерлер істері жөніндегі департаментінің мәліметінше, шамамен 6000 АҚШ әскери қызметкері сынақтарды жүргізуге қатысқан деп есептеледі. 2002 жылы Қорғаныс министрлігі әрбір сынақ бойынша деректер жинағын жариялай бастады.

Сәйкестендіру

Қатысқан 5500-ге жуық ардагерлердің көпшілігі сынақтар туралы хабардар болғанмен, кейбіреулері өздері білмейтін жағдайда қатысқан. Заң қабылдануымен сынақ бағдарламасы төңірегіндегі бірқатар мәселелер шешілмеді, және Қорғаныс министрлігі Конгреске барлық медициналық маңызы бар ақпаратты ұсынғаннан кейін, суық соғыс кезеңіндегі химиялық және биологиялық қару сынақтарында, күдіксіз ардагерлерді "адамдық сынамалар" ретінде пайдаланғанын жасыруда деп айыпталды. 2004 жылғы мамырдағы Үкіметтік Есептер Офисінің "Химикалық және биологиялық қорғаныс: Қорғаныс министрлігі сынақтар мен салдарына ұшырағандар туралы ақпаратты жинауды және ұсынуды жалғастыруы керек" атты баяндамасында, 112-жобадан анықталған қатысушылардың шамамен 94 пайызы SHAD жобасының кемедегі сынақтарынан болғаны, ал бұл сынақтардың жалпы санының үштен бірін ғана құрағаны көрсетілген.

Медициналық зерттеулер

Джек Алдерсон, армия сүйрегіштерінің командирі болған, зейнеткердегі әскери офицер, CBS News телеарнасына Пентагон оны және басқа да әскери қызметшілерді қару-жарақ сынау үшін пайдаланғанын, ал осы сынақтарға түрлі препараттар, вакциналар және дезинфекциялау құралдары кіргенін айтты. Бұл сынақтар салдарынан қатерлі ісік сияқты ауыр медициналық проблемалар туындаған. Ардагерлер енді ардагерлер істері департаменті алдындағы денсаулық сақтау мәселелерін шешу үшін құпия келісімдерді елемеуге құқылы. Ветерандар істері департаменті өз қызмет барысында қорғаныс министрлігі ұйымдастырған сынақтарға қатысқан деп санайтын ардагерлерге скринингтік бағдарламалар ұсынады. Ұлттық академиялардың Медицина институты SHAD жобасына қатысушылар туралы зерттеулер жүргізуді тапсырды. Бірінші зерттеу, «SHAD жобасына қатысудың ұзақ мерзімді денсаулыққа әсері» (Кемедегі қауіп пен қорғаныс) 2007 жылы жарияланды және «SHAD жобасына қатысудың нақты ұзақ мерзімді денсаулыққа зиянды әсері анықталған жоқ» деген қорытынды жасады. Екінші зерттеу, IoM Медициналық бақылау агенттігі (MFUA) жүргізген «Кемедегі қауіп-қатерлер мен қорғаныс II» (SHAD II) 2012 жылы басталды және 2014 жылдың сәуір айына дейін жалғасты.