Пол Отле: Ақпарат ғылымының алғабасшысы және «Мүмкіндіктер әлемі» жасаушысы

Кіріспе

Бельгиялық кәсіпкер (1868–1944)

Пол Мари Гислен Отлет (/ɒ//t/'/l//eɪ/; pɔl maʁi ɡilɛ̃ ɔtlɛ; 23 тамыз 1868 – 10 желтоқсан 1944) – бельгиялық автор, кәсіпкер, заңгер және бейбітшілік жақтасы; Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын интернеттің пайда болуын болжаған, ол «құжаттама» деп атаған ақпарат ғылымының негізін қалаушылардың бірі саналады. Отлет кейіннен қырлы жіктемеге айналған Универсалды ондық жіктемені жасады. Отлет алғашқы ақпаратты іздеу құралын, «Repertoire Bibliographique Universel» (RBU) әзірлеуге жауапты болды, ол 3x5 дюймдік индекс карточкаларын пайдаланды, олар әлемдегі кітапхана каталогтарында кеңінен қолданылды (қазіргі уақытта онлайн қоғамдық қолжетімділік каталогының (OPAC) пайда болуымен ішінара ығыстырылды). Отлет әлемдік білімді жинау және ұйымдастыру туралы көптеген эсселер жазды, олар екі кітапта – «Документация трактаты» (1934) және «Монд: универсализм туралы эссе» (1935) жинақталды. 1907 жылы үлкен халықаралық конференциядан кейін Отлет және Анри Ла Фонтен Халықаралық қауымдастықтардың орталық кеңсесін құрды, ол 1910 жылы Халықаралық қауымдастықтар одағы деп қайта аталды және ол әлі күнге дейін Брюссельде орналасқан. Олар сондай-ақ, әртүрлі ұйымдар мен институттардың жинақтары мен қызметін орналастыру үшін алғашқыда Palais Mondial (Дүниежүзілік сарай), кейіннен Mundaneum деп аталған үлкен халықаралық орталық құрды. Отлет және Ла Фонтен – Ұлттар Лигасының интернационалистік саясатын және оның Халықаралық зияткерлік ынтымақтастық институтын (ЮНЕСКО-ның алдағысы) қолдаған бейбітшілік жақтастары. Отлет және Ла Фонтен бұрын-соңды болмаған ақпараттың өрбуіне куә болды, нәтижесінде жаңа халықаралық ұйымдар құрылды. Олар осы ұйымды қалыптасып келе жатқан жаһандық саяси жүйе ретінде қарастырып, оны нығайтуға көмектесуді мақсат етті. Ла Фонтен 1913 жылы Нобель бейбітшілік сыйлығын алды.

Ерте өмір және мансап

Отлет 1868 жылғы 23 тамызда Бельгияның Брюссель қаласында Эдуард Отлеттің (Брюссель, 1842 жылғы 13 маусымда дүниеге келген, Бланкфорт, Франция, 1907 жылғы 20 қазанда қайтыс болған) және Марияның (туған есімі Ван Монс) үлкен баласы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі Эдуард – трамвай сату арқылы байлыққа ие болған белгілі кәсіпкер еді. Анасы 1871 жылы 24 жасында, Отлет үш жаста болғанда қайтыс болды. Анасының туысқандары арқылы ол Ван Монс әулетімен, бай отбасымен және Эмиль Верхареннің Бельгия ақындарының ең маңыздыларының бірі болған Верхарен әулетімен байланысты болды. Әкесі оны мектепке жібермей, 11 жасқа дейін жеке репетиторлар шақырды, себебі сыныптар – тығырықтандыратын орта деп есептеді. Отлет бала кезінде аз дос танысты, көбінесе кіші інісі Мориспен ойнайтын. Брюссельде өсті. 1894 жылы әкесі Бельгия Сенатының католик партиясынан сенатор болды (1900 жылға дейін). Әкесі атақты ботаник Жан Жюль Линденнің қызы Валери Линденге үйленді, олардың тағы бес баласы болды. Отбасы осы кезеңде жиі саяхаттап, Италияға, Францияға және Ресейге демалысқа және іскерлік сапарларға барып тұрды. Ол Левен қаласындағы католик университетінде және Брюссельдің еркін университетінде білім алды, 1890 жылғы 15 шілдеде заңгер дипломын алды. 1890 жылғы 9 желтоқсанда туысқан қызы Фернанде Глонерге үйленді. Содан кейін әкесінің досы, белгілі заңгер Эдмонд Пикардтың кеңсесінде жұмыс істеді. Бірақ Отлет заңгерлік мансабынан көп ұзамай көңілі тоймады және библиографияға қызығушылық таныта бастады. Осы тақырыптағы алғашқы жарияланған еңбегі – 1892 жылы жазылған «Библиография туралы бірнеше сөз» атты мақаласы болды. Онда ол кітаптардың ақпаратты сақтаудың жеткіліксіз тәсілі екеніне сендірді, себебі кітаптардағы фактілердің орналасуы автордың қалауынша белгіленеді, бұл жеке фактілерді табуды қиындатады. Отлет мақаласында жақсы сақтау жүйесі – жеке «бөліктерден» тұратын карточкалар болуы керек екенін жазды, бұл «жіктеудің барлық манипуляцияларын және үздіксіз араласуын» қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, барлық осы деректерді жіктеуге мүмкіндік беретін «білімнің егжей-тегжейлі синоптикалық жоспары» қажет болады. 1891 жылы Отлет библиография және халықаралық қатынастар саласындағы ортақ қызығушылықтары бар заңгер әріптесі Анри Ла Фонтенмен танысты, олар жақын дос атанды. 1892 жылы Бельгияның Әлеуметтік және саяси ғылымдар қоғамы оларды түрлі әлеуметтік ғылымдар саласында библиография жасауға шақырды, олар осы жұмысты үш жыл бойы атқарды. 1895 жылы олар 1876 жылы ойлап табылған кітапханалық жіктеу жүйесі – Дьюи ондық жіктемесімен танысты. Олар бұл жүйені Отлет бұрын ойлап тапқан фактілерді жіктеу үшін кеңейтуге тырысты. Олар жүйенің авторы Мелвил Дьюиге өздерінің жүйесін осылай өзгертуге рұқсат сұрап хат жазды, ол олардың жүйесі ағылшын тіліне аударылмаса, келісті. Олар бұл кеңейту жұмысын көп ұзамай бастады және осылайша Универсалды ондық жіктемесін жасады. Осы уақытта Отлет пен оның әйелі екі ұлға, Марсель мен Жанға үлкен қуанышпен ие болды. 1895 жылы Отлет Халықаралық библиографиялық институты (ХБИ) құрды, кейіннен (ағылшын тілінде) Халықаралық ақпарат және құжаттама федерациясы (ХАҚФ) деп аталды. 1894 жылы ол Брюссельде өзінің сарайын, «Отель Отлет» деп аталатын модерн стиліндегі үйін салдыру үшін Октав ван Риссельбергке тапсырыс берді.

Otlet was born in Brussels, Belgium on 23 August 1868, the oldest child of Édouard Otlet (Brussels 13 June 1842 Blanquefort, France, 20 October 1907) and Maria (née Van Mons). His father, Édouard, was a wealthy businessman who made his fortune selling trams around the world. His mother died in 1871 at the age of 24, when Otlet was three. Through his mother, he was related to the Van Mons family, a prosperous family, and to the Verhaeren family, of which Emile Verhaeren was one of the most important Belgian poets. His father kept him out of school, hiring tutors instead, until he was 11, believing that classrooms were a stifling environment. Otlet, as a child, had few friends, and played regularly only with his younger brother Maurice. He soon developed a love of reading and books. in Brussels. In 1894, his father became a senator in the Belgian Senate for the Catholic Party (until 1900). His father remarried to Valerie Linden, daughter of famed botanist Jean Jules Linden; the two eventually had five additional children. The family travelled often during this time, going on holidays and business trips to Italy, France and Russia. Otlet was educated at the Catholic University of Leuven and at the Free University of Brussels, where he earned a law degree on 15 July 1890. He married his step cousin, Fernande Gloner, soon afterward, on 9 December 1890. He then clerked with famed lawyer Edmond Picard, a friend of his father's. Otlet soon became dissatisfied with his legal career, and began to take an interest in bibliography. His first published work on the subject was the essay "Something about bibliography", written in 1892. In it he expressed the belief that books were an inadequate way to store information, because the arrangement of facts contained within them was an arbitrary decision on the part of the author, making individual facts difficult to locate. A better storage system, Otlet wrote in his essay, would be cards containing individual "chunks" of information, that would allow "all the manipulations of classification and continuous interfiling." In addition would be needed "a very detailed synoptic outline of knowledge" that could allow classification of all of these chunks of data. In 1891, Otlet met Henri La Fontaine, a fellow lawyer with shared interests in bibliography and international relations, and the two became good friends. They were commissioned in 1892 by Belgium's Societé des Sciences sociales et politiques (Society of social and political sciences) to create bibliographies for various of the social sciences; they spent three years doing this. In 1895, they discovered the Dewey Decimal Classification, a library classification system that had been invented in 1876. They decided to try to expand this system to cover the classification of facts that Otlet had previously imagined. They wrote to the system's creator, Melvil Dewey, asking for permission to modify his system in this way; he agreed, so long as their system was not translated into English. They began work on this expansion soon afterwards and thus created the Universal Decimal Classification. During this time, Otlet and his wife then had two sons, Marcel and Jean, in quick succession. Otlet founded the Institut International de Bibliographie (IIB) in 1895, later renamed as (in English) the International Federation for Information and Documentation (FID). In 1894, he had Art Nouveau architect Octave van Rysselberghe build his mansion in Brussels, the so called Hotel Otlet.

Әлемдік библиографиялық репертуар

1895 жылы Отле мен Ла Фонтен фактілерді каталогтауға арналған индекс карточкаларының жинағын құруды бастады, ол «Repertoire Bibliographique Universel» (RBU) немесе «Universal Bibliographic Repertory» деп аталды. 1895 жылдың соңына қарай оның көлемі 400 000 жазбаға жетті, ал кейіннен 15 миллионнан асты. 1896 жылы Отле пошта арқылы сұрақтарға жауап беру үшін төлемдік қызмет ұйымдастырды, сұрау салушыларға әр сұраныш бойынша тиісті индекс карточкаларының көшірмелерін жіберді; ғалым Чарльз ван ден Хеувель бұл қызметті «аналогтік іздеу жүйесі» деп атады. 1912 жылға қарай бұл қызмет жылына 1500-ден астам сұранысқа жауап берді. Қызметті пайдаланушыларға олардың сұранысы бір іздеу нәтижесінде 50-ден астам нәтиже бере алатыны туралы ескертілді. Олар Герберт Хавиланд Филд сияқты көптеген сала мамандарымен жұмыс істеді, Зоология жөніндегі библиографиялық кеңесте ынтымақтастық жасады және бұл алғашқы басылымды 1907 жылы аяқтады. Жүйе егжей-тегжейлі тақырыптық жіктелімдерді ғана емес, сонымен қатар бірнеше пәннің қиылысуын көрсету үшін алгебралық белгілерді де анықтайды; мысалы, «31:[622+669](485)» белгісі Швециядағы кен өндіру және металлургия статистикасына сілтеме жасайды. UDC – бұл аналитикалық-синтетикалық жіктелімнің мысалы, яғни ол бір ұғымды екіншісімен байланыстыруға мүмкіндік береді. Кейбіреулер оны фасетті деп сипаттағанмен, ол мүлдем фасетті емес, бірақ оның құрамында фасетті элементтер бар. Шын фасетті жіктелім тек қарапайым ұғымдардан тұрады; UDC-де көптеген күрделі ұғымдар тізімделген. Ол әлі де көптеген кітапханалар мен библиографиялық қызметтерде, ағылшын тілді елдерден тыс және BBC мұрағаты сияқты дәстүрлі емес жағдайларда қолданылады.

Жеке қиындықтар мен Бірінші дүниежүзілік соғыс

1906 жылы әкесі Эдуардтың денсаулығы нашарлап, бизнесі құлдыраған кезде Пол, оның ағасы және бес туған бауырлары «Otlet Frères» ("Отлет ағайындылары") компаниясын құрып, шахталар мен теміржолдарды қоса алғандағы осы бизнестерді басқаруға тырысты. Пол өзінің библиографиялық жұмысына ден қойып жүргенімен, компания президенті болды. 1907 жылы Эдуард қайтыс болды, ал отбасы бизнестің барлық саласын сақтап тұру үшін күресті. 1908 жылдың сәуір айында Пол Отлет әйелімен ажырасу ісін бастады. Отлет 1912 жылы Като Ван Недерхесселтке қайта үйленді. 1913 жылы Ла Фонтен Нобель бейбітшілік сыйлығын жеңіп алып, ол алған сыйлық ақшасын Отлет пен Ла Фонтеннің қаржы тапшылығына тап болған библиографиялық жобаларына жұмсады. 1914 жылдың басында Пол АҚШ-қа АҚШ үкіметінен қосымша қаржы алу үшін сапар шекті, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан оның әрекеттері тоқтап қалды. Ол Бельгияға оралды, бірақ немістер басып алғаннан кейін дереу қашып кетті; ол соғыстың көп бөлігін Париж және Швейцарияның түрлі қалаларында өткізді. Оның екі ұлы да бельгиялық армияда соғысты, ал олардың бірі, Жан, Изер шайқасында соғыста қаза болды. Отлет соғыстың көп бөлігін бейбітшілік орнатуға және болашақ соғыстарды болдырмауға сезімтал көпұлттық институттар құруға арнады. 1914 жылы ол «La Fin de la Guerre» ("Соғыстың аяқталуы") атты кітап жариялады, онда халықаралық федерацияның негізі ретінде «Адам құқықтарының жаһандық хартасы» анықталды.

Мунданейум

1910 жылы Отлет пен Ла Фонтен алғаш рет «білім қаласы» тұжырымын ұсынды, Отлет бастапқыда оны «Palais Mondial» («Дүниежүзілік сарай») деп атады, ол әлемдік ақпараттың орталық репозиторийі ретінде қызмет етуі тиіс еді. 1919 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, олар Бельгия үкіметін осы жобаға жер және қаржы беруге көндірді, бұл Бельгияның Ұлттар Лигасы штаб-пәтерін орналастыруға үміткерлігін нығайтуға көмектеседі деп мәлімдеді. Оларға Брюссельдегі үкіметтік ғимарат – Синквентанердің сол жақ қанатында орын берілді. Содан кейін олар өздерінің Универсалды библиографиялық репертуарын толықтыруға көмектесетін қызметкерлерді жалдады. 1921 жылы Отлет В.Е.Б. Дю Буға 2-ші Панафрикалық конгресс үшін «Palais Mondial» пайдалануды ұсынды. Отлет пен Фонтен конгреске жылы қабылдады, бірақ бұл сезімдер барлық бельгиялық қоғамда ортақ болған жоқ. Брюссельде шығатын «Нептун» газеті ұйымдастырушылардың, әсіресе «Түсті адамдарды қолдау үшін ұлттық қауымдастығының» большевиктерден қаржыландырылғанын жазды және бұл шара «колонияның әртүрлі тайпаларының барлық жаман элементтерін» біріктіріп, Бельгия Конгосында қиындықтар тудыруы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді. 1922 жылы Премьер-министр Жорж Теунис үкіметінің қолдауы жетіспегендіктен «Palais Mondial» қысқа мерзімге жабылды, бірақ Отлет пен Ла Фонтеннің ықпалынан кейін қайта ашылды. 1924 жылы Отлет «Palais Mondial» атын «Mundaneum» деп өзгертті. 1927 жылға қарай RBU 13 миллион индекс карточкасына дейін өсті; ал соңғы жылы, 1934 жылы, ол 15 миллионнан асты. Индекс карточкалары арнайы жасалған шкафтарда сақталып, Универсалды ондық жіктеу бойынша тізімделді. Жинаққа файлдар (хаттар, есептер, газет мақалалары және т.б.) және суреттер қосылды, олар бөлек бөлмелерде орналастырылған; индекс карточкалары осылардың барлығын каталогтауға арналған. «Mundaneum» 100 000 файл мен миллиондаған суреттерді қамтыды. 1934 жылы Бельгия үкіметі жобаға қаржы бөлуді тоқтатты және кеңселер жабылды. (Отлет бұғатталған кеңселердің алдында күтіп отырып наразылық білдірді, бірақ нәтиже болмады.) Алайда, коллекция 1940 жылға дейін, Германия Бельгияны басып алғанға дейін, сол кеңселерде сақталды. Немістер «Mundaneum» ғимаратын Үшінші рейх өнерінің жинағын сақтау үшін пайдаланды және оның коллекциясының маңызды бөлігін жойды, соның салдарынан Отлет пен оның әріптестері «Mundaneum» үшін жаңа орын іздеуге мәжбүр болды. Леопольд паркіндегі үлкен, бірақ тозығы жеткен ғимаратта олар «Mundaneum» қалпына келтіре алғандарын қалпына келтірді, және ол Отлет қайтыс болғаннан кейін де 1972 жылға дейін, тағы бір рет көшіруге мәжбүр болғанға дейін сонда қалды.

In 1910, Otlet and La Fontaine first envisioned a "city of knowledge", which Otlet originally named the "Palais Mondial" ("World Palace"), that would serve as a central repository for the world's information. In 1919, soon after the end of World War I, they convinced the government of Belgium to give them the space and funding for this project, arguing that it would help Belgium bolster its bid to house the League of Nations headquarters. They were given space in the left wing of the [[Cinquantenaire, a government building in Brussels. They then hired staff to help add to their Universal Bibliographic Repertory. In 1921 Otlet wrote to W. E. B. Du Bois offering the use of the Palais Mondial for the 2nd Pan African Congress. Although both Otlet and Fontaine offered a warm welcome to the Congress, these sentiments were not shared across all of Belgian society. The Brussels based paper Neptune stated that the organisers – particularly the National Association for the Advancement of Coloured People were funded by the Bolsheviks – and raised concern that it might lead to difficulties in the Belgian Congo by drawing together "all the ne’er do wells of the various tribes of the Colony, aside from some hundreds of labourers". The Palais Mondial was briefly shuttered in 1922, due to lack of support from the government of Prime Minister Georges Theunis, but was reopened after lobbying from Otlet and La Fontaine. Otlet renamed the Palais Mondial to the Mundaneum in 1924. The RBU steadily grew to 13 million index cards in 1927; by its final year, 1934, it had reached more than 15 million. Index cards were stored in custom designed cabinets, and indexed according to the Universal Decimal Classification. The collection also grew to include files (including letters, reports, newspaper articles, etc.) and images, contained in separate rooms; the index cards were meant to catalog all of these as well. The Mundaneum eventually contained 100,000 files and millions of images. In 1934, the Belgian government again cut off funding for the project, and the offices were closed. (Otlet protested by keeping vigil outside the locked offices, but to no avail.) The collection remained untouched within those offices, however, until 1940, when Germany invaded Belgium. Requisitioning the Mundaneum's quarters to hold a collection of Third Reich art and destroying substantial amounts of its collections in the process, the Germans forced Otlet and his colleagues to find a new home for the Mundaneum. In a large but decrepit building in Leopold Park they reconstituted the Mundaneum as best as they could, and there it remained until it was forced to move again in 1972, well after Otlet's death.

Дүниежүзілік қала

Дүниежүзілік қала немесе Cité Mondiale – Пауль Отлеттің әлемдік көрменің барлық жетекші институттарын біріктіретін қаланың утопиялық көрінісі. Дүниежүзілік қала білімді әлемнің қалған бөліктеріне таратып, бейбітшілік пен ғаламдық ынтымақтастықты құруға ұмтылды. Ол халықаралық институттарға арналған утопиялық қаланы жобалау идеясын 1913 жылы норвегиялық-американдық мүсінші Хендрик Кристиан Андерсен мен француз сәулетшісі Эрнест Хебрардтың Дүниежүзілік коммуникация орталығының әсерлі жоспарларын жариялағаннан кейін алды. Өзінің Дүниежүзілік қаласын жобалау үшін Отлет бірнеше сәулетшілермен ынтымақтастықта жұмыс істеді. Осылайша Дүниежүзілік қалаға арналған жобалардың бірнеше сериясы жасалды. Ең толық жоспарлар: Ле Корбюзьедің Женевадағы Ұлттар Лигасы сарайының жанындағы Mundaneum (1928) және World City (1929) жобалары, Виктор Буржуаның Тервурендағы (1931) Конго мұражайының жанындағы жобасы, Ле Корбюзье (Хуиб Хостемен бірлесе отырып) Антверпеннің сол жағалауында (1933), Морис Хейманстың Вашингтонға жақын Чесапик шығанағында (1935), және Станислав Яссински мен Рафаэль Дельвильдің Антверпеннің сол жағалауында (1941) жасаған жобалары. Осы әртүрлі жобаларда Дүниежүзілік қаланың бағдарламасы көбінесе өзгеріссіз қалды, оған Дүниежүзілік мұражай, Дүниежүзілік университет, Дүниежүзілік кітапхана және құжаттама орталығы, Халықаралық қауымдастықтар кеңселерi, елдердің кеңселерi немесе елшiлiктерi, Олимпиада орталығы, тұрғын үй ауданы және саябақ кірді.

Жаңа медианы зерттеу

Отлет жаңа медиа құралдарын, олар ойлап табылған кезде, болашақтың желілік білім базасы туралы өз көзқарасына енгізді. 1900 жылдардың басында Отлет инженер Роберт Голдшмидтпен бірге библиографиялық деректерді микрофильмде (сол кезде "микрофотография" деп аталған) сақтау жөнінде жұмыс істеді. Бұл тәжірибелер 1920 жылдарға дейін жалғасты, ал 1920 жылдардың соңында ол әріптестерімен бірге "Энциклопедия Микрофотика Мунданеум" деп аталатын, толығымен микрофильмге басылған энциклопедия жасауға тырысты, ол Мунданеумда сақталды. 1920-1930 жылдары ол радио және теледидарды ақпаратты жеткізудің басқа түрлері ретінде талқылады, 1934 жылғы "Трайт де Документация" еңбегінде "бірінен кейін бірі тамаша өнертабыстар құжаттама мүмкіндіктерін зор кеңейтті" деп жазды. Осы кітапта ол сезім, дәм және иіс сезімдерін жеткізетін құралдар да болашақта ойлап табылатынын және идеалдық ақпарат жеткізу жүйесі "сезімдік қабылдау құжаттары" деп атағандардың барлығын өңдей алуы керек екенін болжады.

Саяси көзқарастар мен қатысу

Ол білімнің таралуын және ұлттар арасындағы бейбітшілікті нығайту үшін халықаралық ынтымақтастыққа берілгендігін қатыстыра білді. Өзін либерал, универсалист және пацифист деп жариялаған ол, білімді әмбебап санаттар мен таксономиялар бойынша құрылымдауға бағытталған еуроцентрикалық жобаға адалдығының көрінісі ретінде каталогтау және жіктеуге ұмтылды, оның бір мысалы – әмбебап ондық жіктеу. Ол 1907 жылы Анри Ла Фонтенмен бірге құрған Халықаралық қауымдастықтар одағы кейін Ұлттар лигасының және одан кейін ЮНЕСКО-ға біріктірілген Халықаралық зияткерлік ынтымақтастық комитетінің дамуына қатысты. Отлет мансабының басында, ғылыми фактілер ретінде жамылған расистік мәлімдемелер жасады, мысалы, "L'Afrique Aux Noirs" (1888) еңбегінде ақ адамдардың немесе "батыстылған" қаралардың Африканы "мәдениеттендіруге" міндетті екенін айтты. Сол сияқты, өмірінің соңына таман жарық көрген "Monde" (1935) еңбегінде ақ нәсілдің биологиялық басымдығын мәлімдеді. Оның "Африка мәселесін" ілгерілетуге деген ынтасы Еуропа мәдениеті мен интеллектуалдық қабілетінің басымдығына деген берік сенімімен байланысты болды, бұл оның ағартушылық жобасына сай келді. Сондықтан Отлеттің 1921 жылғы Панафрикалық конгреске (кейін Mundaneum) ұйымдастырушылық қолдауы осы оқиғадан бұрын және кейін жариялаған расистік мәлімдемелерімен бірге қарастырылуы керек. 1933 жылы Отлет Ұлы депрессияның салдарынан туындаған жұмыссыздықты азайту мақсатында Антверпенге жақын Бельгияда "ұлан-ғайыр бейтарап әлемдік қала" салуды ұсынды.

Түссіз күйге түседі

Ол 1944 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталар алдында, өзінің ірі жобасы – Mundaneum-ның жабылуын көріп, барлық қаржы көздерін жоғалтып қайтыс болды. Отлет зерттеушісі В. Бойд Рейвардтың айтуынша: "Бірінші дүниежүзілік соғыс Отлеттің осы уақытқа дейін үлкен жетістіктерге қол жеткізген интеллектуалдық және әлеуметтік-саяси дәуірінің соңына белгі берді. Соғыстан кейін оның жоспарлары мен өзіне тек шәкірттері ғана құрметпен қарады. Ол Бельгия үкіметінің қолдауын тез арада жоғалтты. 1920 жылдардың соңында Халықаралық құжаттама институтында, сондай-ақ Халықаралық библиография институтында оның ізбасарлары бас тартты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Отлеттің ақпарат ғылымы саласына қосқан үлесі, Ванневар Буш, Дуглас Энгельбарт, Тед Нельсон сияқты американдық ақпарат ғалымдарының идеяларының күшеюіне байланысты естен шығарылды, сондай-ақ Сеймур Любецкий сияқты ақпаратты ұйымдастыру теорияларының да ықпалы болды."

Қайта табу

1980 жылдардан бастап, әсіресе 1990 жылдардың басында Дүниежүзілік желінің пайда болуынан кейін, Отлеттің білімді ұйымдастыру, ақпараттық технологияларды қолдану және жаһандану туралы болжамдары мен теорияларына жаңа қызығушылық оянды. Оның 1934 жылғы шедеврi – «Документация трактаты» 1989 жылы Бельгиядағы Centre de Lecture publique de la Communauté française баспасында қайта басылды. («Трактат» және оның серігі «Монде» (Дүние) әлі күнге дейін ағылшын тіліне аударылмаған.) 1990 жылы профессор У. Бойд Рейвард Отлеттің кейбір жазбаларының ағылшын тіліндегі аудармасын жариялады. Ол сондай-ақ Отлеттің өмірбаянын (1975) шығарды, ол орыс тіліне (1976) және испан тіліне (1996, 1999 және 2005) аударылды. 1985 жылы бельгиялық ғалым Андре Канонн Mundaneum-ды Отлетке және онымен байланысты тұлғаларға арналған мұражай ретінде қайта жаңғырту мүмкіндігін көтерді; бастапқыда оны Бельгияның Льеж қаласында орналастыру жоспарланған. Канонн, басқалардың көп көмегімен, 1998 жылы Бельгияның Монс қаласында жаңа Mundaneum ашты. Бұл мұражай қазірге дейін жұмыс істеп келеді және онда Отлет пен Ла Фонтеннің жеке құжаттары, олар құрған ұйымдардың мұрағаттары, сондай-ақ Бельгияның қазіргі тарихы үшін маңызды басқа да жинақтар сақталған.

Отлет теориясының талдауы

Отлет зерттеушісі В. Бойд Рейвард Отлеттің ой-пікірлері 19 ғасыр мен позитивизм философиясының нәтижесі екенін жазды, бұл философия мұқият зерттеу және ғылыми әдіс арқылы әлемді объективті түрде тануға болатынын айтады. В. Бойд Рейвардтың сөзіне қарағанда, оның идеялары оны Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Еуропаның Белль Эпок дәуірінде, зор "мәдени сенімділік" кезеңіндегі мәдени және интеллектуалды ортаға жайғастырды. Отлеттің жазбалары кейде қазіргі Әлемдік желіні болжағандай болып бағаланады. Оның білімнің үлкен желісі туралы көзқарасы құжаттарға негізделген, сондай-ақ гиперсілтемелер, іздеу жүйелері, қашықтан қол жеткізу және әлеуметтік желілер ұғымдарын қамтиды – бірақ бұл ұғымдар басқаша атаулармен сипатталған. 1934 жылы Отлет компьютер мен интернеттің осы тұжырымын "Радиолифтерлік кітапхана" деп атады.

Қабір

Пол Отлеттің қабірі Бельгияның Фламанд Брабант аймағындағы Везембек-Оппемдегі Эттербек зиратында орналасқан.

Веб-беттер

Бакланд, Майкл, Пол Отле, ақпаратты басқару саласының алғашқы дамушысы. Рейвард, Уорден Бойд, Пол Отле еңбектерінің библиографиясы.

Пол Отлеттің басқа жобалары

Театр Adhoc, "Толықтықтың күлкісі мен қайғысы", Еуропалық модернизм және ақпараттық қоғам туралы конференция – Қазіргі заманды ақпараттандыру, өткенді түсіну, Иллинойс университеті Урбана-Шампейннің кітапхана және ақпарат ғылымдары жоғары мектебі, 2005 жылғы 6-8 мамыр.