Кіріспе
Үйсімаа облысының (Финляндия) қалалық темір жол жүйесі
Хельсинки қалалық темір жолы (Huvudstadsregionens närtrafik) – Хельсинки метрополитен аймағын қамтитын қалалық темір жол жүйесі. Жүйені Хельсинки өңірлік көлік басқармасы (HSL) басқарады, ал операциялар кем дегенде 2031 жылға дейін VR компаниясына тапсырылған. Жүйе төрт темір жол желісінде жұмыс істейді және 13 бағыттан тұрады, олардың барлығы Хельсинки орталық вокзалында аяқталады. HSL аймағында билеттер мен кестелер басқа қоғамдық көлік түрлерімен толық интеграцияланған. Кейбір VR қалалық темір жол бағыттары HSL аймағына дейін созылады, және HSL аймағында ғана саяхаттағанда VR билеттерінің орнына HSL билеттері қолданылады. Екі тарап та 2017 жылы вагонда билет сатуды тоқтатты. Қалалық темір жол Хельсинкидегі қоғамдық көліктің негізгі бөлігі болып табылады және Финляндиядағы ең ұзын жылдам транзит жүйесі болып есептеледі, 2018 жылы шамамен 70 миллион жолаушы тасымалдады және әр апта күні мыңға жуық рейс орындайды (2023).
XIX ғасырдың аяғы
Хельсинкидегі және оның айналасындағы қала маңы пойыздарының тарихы 1886 жылдың 1 маусымында төрт күнделікті бағытпен басталды – екеуі Малми стансасында (сол кезде Хельсинг приходындағы базар қалашығы), біреуі Керава стансасында және біреуі Ярвенпяа стансасында аяқталды. Бұл қызметтер алғашқы он жыл бойына маусымнан қыркүйекке дейін ғана жұмыс істеді.
ХХ ғасырдың басында
1903 жылы аяқталған Жағалау жолы жергілікті саяхатты ескере отырып жобаланып, салынған, бірақ бұл ұзақ қашықтықтағы пойыздарды пайдалануда кейіннен қиындықтар тудырды. Жергілікті қызметтер 1904 жылы басталды, Киркконумми станциясына күніне екі рет, ал Карис станциясына бір рет барып-қайтатын қызмет көрсетілді. Станциялар маңындағы тұрғын үйлер салынысымен 1910 жылға қарай күнделікті қызметтердің саны онға жетті. 1944 жылы Финляндия Кеңес Одағына Порккала теңіз базасын және оның төңірегіндегі аумақтарды жалға беруге мәжбүр болғандықтан, Хельсинкиден батысқа қарай жүретін жергілікті пойыздар 1956 жылы жалға беру мерзімі біткенге дейін Кауклахти станциясында тоқтауға мәжбүр болды.
1950-1960 жылдар
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Финляндиядағы теміржол желілерінің жағдайы өте нашар болды. Кеңес Одағына төленген ауыр соғыс өтемақы Финляндия мемлекетін елдің теміржол желілерін тіпті қарапайым күтіп ұстауға да жеткіліксіз қаражатпен қалдырды. Осылайша, Басты Желі және Жағалау Желісінің бастапқы бөлігі алыс қашықтықтағы және жүк пойыздарын қабылдауды жалғастыруға мәжбүр болды, сонымен қатар жаңа жергілікті қызметтерге және Dm7 классындағы сияқты жаңа дизельді пойыздарға қажеттілік артты. Қазіргі заманғы фин жүргінші пойыздарының дәуірі 1969 жылы Қиырқонұмми станциясына дейінгі Жағалау Желісінің алғашқы бөлігі электрленген кезде басталды. Электрлендіру сапар уақытын айтарлықтай қысқартты – Dm7 кластың рельс автобусы барлық станцияларда тоқтағаннан кейін Киркконуммиге жету үшін бір сағатқа созылса, Sm1 кластың электр поезді 45 минутта жетті.
Эспоо қалалық темір жолы
Лепппавара қалалық желісі – жағалау желісімен қатар жүретін, тек қана қалалық пойыздарға арналған екі жол – Эспо стансасына дейін 14 шақырымға ұзартылып, Эспо қалалық темір жолына айналады. Ұзарту жұмыстары 2023 жылдың соңында басталды және 2028 жылы аяқталуы күтілуде. Жобаны Финляндия көлік инфрақұрылымы агенттігі қадағалайды, бұл батыс бағытындағы қалалық пойыз қызметтерінің жиілігін арттыруға және Хельсинки-Турку жоғары жылдамдықты темір жол жобасы үшін қажетті сыйымдылықты ұлғайтуға мүмкіндік береді.
Басқа ұсыныстар
Қалалық теміржол айналымы, Вантаанкоски желісінің Клауккалаға дейінгі тармағы және Керава қалалық желісінің Никкиляға дейінгі тармағы сияқты жобалар мерзімсіз тоқтатылды.
Қызметтер
Барлық қызметтер Хельсинки орталық станциясынан басталып, сонда аяқталады, сондықтан қызмет белгішесінің жанында әр қызметтің соңғы пункті ғана көрсетіледі. Барлық қызметтер екі бағытта да Пасила станциясында тоқтайды.
Жылжымалы құрам
2017 жылдан бері HSL аймағындағы барлық қызметтер 2008-2017 жылдар аралығында жасалған 81 Stadler FLIRT пойыздық жиынтығымен, Sm5 класы деп белгіленген, қамтамасыз етілуде. Бұрын қолданылған Sm2 және Sm4 кластық пойыздық жиынтықтар VR компаниясымен іске асырылатын қашықтығы ұзақ жолаушылар бағыттарында қызмет етеді. VR Sm2 класының қалған жиынтықтарын сатуды және оларды әзірге Sm7 класы деп аталатын жаңа кластық жиынтықтармен алмастыруды жоспарлап отыр. Sm5 класының пойыздарына қатысты меншік және басқару құрылымы ерекше: HSL билік органы ретінде де, VR оператор ретінде де оларға иелік етпейді. Жаңа, заманауи пойыздық жиынтықтарды сатып алу мақсатында Хельсинки астаналық аймақты құрайтын төрт қала Pääkaupunkiseudun junakalusto [fi] атты холдингтік компанияны құрды. Аталған қалалардың тікелей меншігіндегі JKOY – қажет болған жағдайда кез келген теміржол операторына пойыздық жиынтықтарды жалға беруге қабілетті толыққанды тәуелсіз жылжымалы құрам корпорациясы. Бұрын қалалық теміржол локомотивтермен буксирленетін ағаштан жасалған вагондармен 1980 жылдардың соңында пайдаланудан тоқтатылғанға дейін соңғы коммерциялық мақсатта қолданылды. Одан кейін оларды Eil кластық вагондар алмастырды, олар 2010 жылдардың соңына дейін пайдалануда болды.