Кіріспе
1850 - 1904 жж. Моише Финкель (Морис немесе Морис Финкель деп те аталады) – еврей театрының алғашқы жылдарындағы көрнекті тұлға. Ол алдымен Абрахам Голдфаденнің, кейіннен Зигмунд Могулесконың (замананың ең ірі идиш жұлдызы) іскер серіктесі болды және біраз уақыт бойы примадонна Аннетта Шварцпен үйленген болатын. Олар 1880 жылдардың басында Бухарестте және 1880 жылдардың соңында, 1890 жылдарға дейін Нью-Йоркте идиш театрына басымдық жасады, репертуары негізінен Джозеф Латейнер мен Мозе Хоровицтің шығармаларына негізделген. Шварцтан ажырасқаннан кейін, ол Еуропаға оралды, ал 40 жастағы Финкель 16 жасар Эмма Томасхефскиге, идиш театрының ең беделді тұлғаларының бірі Борис Томасхефскидің қарындасына үйленді. Олардың екі баласы болды, бірақ қарым-қатынастары әрқашан шиеленіскен еді, соңында Эмма Финкель күйеуін тастап, ажырасу процесін бастады. Оның талабында күйеудің қатыгездігінің мысалдары, оның ішінде зорлық-зомбылық жайлы айтылды. Ол тағы бір актер, Дэвид Левинсонмен қарым-қатынас құрды. Сонымен қатар, Моише Финкельдің Якоб Адлермен бизнес серіктестігі, Grand Theatre-ді бірге басқарумен байланысты болды, қатал даумен аяқталып, театрды бақылау үшін заңдық күрес Адлердің пайдасына шешілді. Эмма Финкель және оның жары Адлер үшін жұмысын жалғастырды. 1904 жылдың 7 маусымында Эмма, балалар және Левинсон Нью-Джерсидегі жазғы лагерде болғанда, Финкель күтпеген жерден келіп, әйеліне, Левинсонға және өзіне оқ жатты. Ол өзін-өзі өлтіріп, әйеліне ауыр жарақат келтірді. Левинсон жарақат алмады. Замандас куәгерлердің айтуынша, оның мінезі қиын болған. Финкельдің бірінші некесінен туған ұлы, Абем Финкель, Голливуд сценарийшісі болды. Эммадан туған балалары, Белла мен Люси Финкель, идиш актері болды. Белла Пол Муниге үйленді. Эмма Томасхефски Финкель бірнеше жыл бойы жартылай параличпен өмір сүрді және отырып ойнай алатын рөлдерде актерлік өнерін жалғастырды. Ол 1929 жылы 46 жасында денсаулығының нашарлауынан қайтыс болды.
Moishe Finkel (c. 1850 – June 7, 1904) (also known as Morris or Maurice Finkel) was a prominent figure in the early years of Yiddish theater. He was business partner first of Abraham Goldfaden and later of Sigmund Mogulesko (the greatest Yiddish star of the generation) and, for a time, was married to prima donna Annetta Schwartz. Together, they dominated Yiddish theatre in Bucharest in the early 1880s and in New York City in the late 1880s and into the 1890s, with a repertoire based mainly in the works of Joseph Lateiner and Moses Horowitz. After divorcing Schwartz, who returned to Europe, Finkel, then in his 40s, married 16 year old Emma Thomashefsky, sister of one of the most powerful figures in Yiddish theatre, Boris Thomashefsky. They had two children, but their relationship was always troubled and eventually Emma Finkel left her husband and began divorce proceedings. Her suit mentioned examples of spousal cruelty including violence. She began a relationship with another actor, David Levinson. At the same time, Moishe Finkel's business partnership with Jacob Adler, which entailed managing the Grand Theatre together, ended with a bitter dispute and a legal battle for control of the theatre eventually settled in Adler's favor. Emma Finkel and her lover had continued working for Adler. On June 7, 1904, while Emma, the children and Levinson were staying at a summer colony in New Jersey, Finkel turned up unexpectedly and shot his wife, Levinson, and himself. He killed himself and seriously injured his wife. Levinson was unhurt. and other contemporaneous accounts concur that he had a difficult personality. Finkel's son from his first marriage, Abem Finkel, became a Hollywood scriptwriter. The children from his marriage to Emma, Bella and Lucy Finkel, became Yiddish actors. Bella married Paul Muni. Emma Thomashefsky Finkel lived partially paralyzed for a number of years, and continued to act in roles that could be played sitting down. She died of complications from her condition in 1929, aged 46.