Кіріспе

Хабима театры (Te'atron HaBima, әдеби аудармасы "Сахна театры") – Израильдің ұлттық театры және иврит тіліндегі алғашқы театрлардың бірі. Ол Тель-Авив қаласының орталығындағы Хабима алаңында орналасқан.

Тарих

Хабима 1912 жылы Беласток қаласында (содан кейін Гродно губерниясы, Ресей империясы) Нахум Лазаревич Цемах (ивритше: Нахум Цемах; 1887–1939) құрған әуесқойлар труппасы ретінде пайда болды. Менахем Гнесин оның негізін қалаушыларының бірі және алғашқы актерлерінің бірі болды. Оның өнернамалары еврей тілінде болғандықтан, еврей халықтық дәстүрін оянтып, еврей халқының мәселелерін көтергендіктен, Ресей билігі көп кешікпей оған тыйым салды, және театр труппасы көшпелі болуға мәжбүр болды. 1918 жылдан бастап театр Мәскеу өнер театрының басқаруында жұмыс істеді, оны кейбіреулер оның нақты бастауы деп есептейді. Ресей революциясынан кейін Кеңес үкіметі тұсында да қиындықтарға тап болды. Константин Станиславский негізінен еврей-поляк актерлерін Евгений Вахтанговқа оқытуға мүмкіндік жасады. Ұлттық істер жөніндегі халық комиссары Иосиф Сталин да театрдың құрылуына рұқсат берді. Дегенмен, Евсекция өзінің ықпалын пайдаланып, Хабимаға мемлекеттік қаржыны тоқтатуға тырысты, оны контрреволюциялық деп айыптады.

Халықаралық тур

1926 жылы театр Совет Одағынан тыс елдерге, Латвия, Литва, Польша, Франция, Германия, Нидерланды және АҚШ сияқты елдерге гастрольдік сапарға шықты. Олардың қойылымдары зор табысқа жетті.

Палестинаға қоныс аудару

Театрдың басқа мүшелері 1928 жылы труппаны Палестинаға алып барды. 1928–1929 жылғы маусымда Хабима труппасы екі қойылым көрсетті, екеуі де Мәскеу өнер театрынан Алексей Дикийдің режиссерлігімен қойылды. Олар – XVII ғасыр испан драматургі Кальдеронның "Абсаломның шашы" (Los cabellos de Absalón) пьесасы. 1930 жылы труппа Германияның Берлин қаласына сапар шегіп, Михаил Чеховтың режиссерлігімен Шекспирдің "Он екінші түн" және Александр Грановскийдің режиссерлігімен Карл Гуцковтың "Уриэль Акоста" пьесаларын сахнаға қойды. Бұл сыйлық алғаш рет бір ұйымға табыс етілді. XXI ғасырда Хабимада 80 актер, ал кешенде тағы 120 қызметкер жұмыс істейді.

Қалпына келтіру

2012 жылдың қаңтар айында театр төрт жарым жылдық жөндеуден кейін қайта ашылды. Тарихи ғимаратты қайта жобалау жұмысы сәулетші Рам Кармиге тапсырылды. Жаңаруға 100 миллионнан астам шекел инвестиция салынды, нәтижесінде 500 шаршы метрге жуық жаңа алаң және үш репетициялық зал қосылды. Ғимараттың төрт залы толығымен қайта жаңартылды. Олардың әрқайсысы әртүрлі өлшемде және түсте: Ровина көк түсті және 930 орындық; Мескин лаванда түсті және 320 орындық; Бертонов (сондай-ақ Бамартеф деп те аталады) жасыл түсті және 220 орындық; ал Хабима 4 (бұрынғы Heineken) ағашпен қапталған және 170 орындық.

Басқа театрлар

1920 жылдары Румынияның Трансильвания аймағындағы Клуж қаласында Соломон Страмердің идиш театры труппасы да «Хабима» деп аталды.