Америкалық актер Зеро Мостел өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Американдық актер Сэмюэл Джоэл "Зеро" Мостель (28 ақпан 1915 жыл - 8 қыркүйек 1977 жыл) – американдық актер, комедияшы және әнші. Ол "Қоқыршы үйдің төбесінде" ("Скрипач на крыше") пьесасындағы Тевье, "Форумға бара жатқанда қызық оқиға" ("A Funny Thing Happened on the Way to the Forum") пьесасы мен экранындағы Псевдолус және Мел Брукстің "Продюсерлер" (1967) фильмінің түпнұсқа нұсқасындағы Макс Биалисток сияқты комикалық кейіпкерлерді сомдауымен әйгілі. Мостель Дон Ричардсонның шәкірті болды және ол бұлшықет жадына негізделген актерлік әдіс-тәсілді қолданды. 1950 жылдары ол "қара тізімге" енгізілді; оның Америкалық әрекеттер жөніндегі комиссия алдындағы куәлігі кеңінен жарияланды. Кейіннен Мостель Вуди Алленмен бірге "Фронт" (1976) атты Голливудтың "қара тізімі" драмалық фильмінде түсті, осы рөлі үшін Мостель Ұлыбритания кино академиясының үздік қосалқы актер сыйлығына ие болды. Мостель "Оби" сыйлығының және үш мәрте "Тони" сыйлығының лауреаты. Ол 1979 жылы қайтыс болғаннан кейін Америка театр залының мүшесі атанды.

Ерте өмір

Мостель Бруклинде, Шығыс Еуропалық еврей тегінен шыққан Израиль Мостель мен Венада өскен поляк еврейі Сина "Селия" Друхстың отбасында дүниеге келді. Екеуі де Америка Құрама Штаттарына жеке-жеке көшті – Израиль 1898 жылы, ал Сина 1908 жылы. АҚШ-та танысып, үйленді. Израильдің алғашқы әйелінен төрт баласы болған, ал Синадан тағы төрт баласы дүниеге келді. Самуил, кейін Зеро деп аталған, Израильдің жетінші баласы еді. Оның інісі Билл Мостельдің айтуынша, анасы "Нөл" деген лақап ат қойған, егер ол мектепте жақсы оқымаса, ештеңеге татымайтынын білдірген. Отбасы бастапқыда Бруклиндегі Браунсвилл ауданында тұрды, кейін Коннектикут штатының Мудус қаласына көшіп, ферма сатып алды. Сол кезде отбасының табысы шарап зауыты мен мал сою орнынан түсті. Ферма сәтсіз аяқталып, отбасы қайта Нью-Йоркке оралды, онда әкесі шарап химиясы саласында жұмысқа орналасты. Отбасы Мостельді көңілді, жандара және юмор сезімі дамыған адам ретінде сипаттады. Ол ақыл-ойы мен қабілетімен әкесін рабби бола алатынына көндірді.

Мостель ағылшыннан басқа, идиш, итальян және неміс тілдерін де білген. Ол 188-ші мемлекеттік мектепте оқыды, онда үздік оқушы болған. Сонымен қатар, ол The Educational Alliance арқылы суретші ретінде кәсіби білім алды. Орта мектепті Севард Парк орта мектебінде бітірді, оның түлектер альбомында: "Болашақтағы Рембрандт немесе, мүмкін, комедия актері?" деп жазылған. Мостель Нью-Йорк қалалық колледжіне түсті, бұл кедей студенттерге жоғары білім алуға мүмкіндік берген мемлекеттік оқу орны еді. Кейін ол жүзу командасында және офицерлерді даярлау корпусында болғанын айтты, бірақ бұл мәлімдеме күмәнді. Сурет өнерінен бастауыш сыныптар ғана болғандықтан, Мостель оларды қайта-қайта алып, сурет салу және кәсіби пікір алу мүмкіндігіне ие болды.

Ертедегі комикстік әрекеттері

Mostel-дің Public Works of Art Project (PWAP) жобасындағы міндеттерінің бір бөлігі Нью-Йорк мұражайларында көрмелер бойынша әңгімелер айту болды. Көптеген картиналар арқылы студенттер топтарын жетектеп жүрген Мостель өзінің комедиялық қасиетін жасыра алмады, ал оның лекциялары көркемдік мазмұнымен емес, оның юморымен ерекшеленді. Оның атағы арта келе, оны түрлі кештерге және қоғамдық шараларға шақырып, әр өнер көрсетуі үшін үш-бес доллар төлейтін. Содан кейін еңбекшілердің одақтық клубтары болды, онда Мостель комедиялық өнерін қоғамдық мәселелерге қатысты пікірлермен үйлестірді. Осы өнер көрсетулері келесі он жылда оның қара тізімге енуіне зор ықпал етті. 1941 жылы Манхэттеннің орталық бөлігіндегі «Кафе қоғамы» түнгі клубы Мостельге кәсіби комедиант болу және тұрақты түрде өнер көрсету ұсынысын жасады. Мостель келісім берді, ал келесі бірнеше айда ол «Кафе қоғамының» ең басты жұлдызына айналды. Осы жерде ол Иван Блэк атты жарнама агентінің, иесі Барни Джозефсонның тілегі бойынша «Zero» (достарына «Зи») сахналық есімін қабылдады, ол «Сэм Мостель» есімінің комедиантқа сай емес деп ойлады. Осылайша, 27 жасында Мостель шоу-бизнес мансабын бастау үшін барлық басқа жұмыстарын және кәсібін тастады.

Көтеріліңіз

Мостельдің кәсіби өсуі жылдам болды. 1942 жылы оның Café Society-дегі жалақысы аптасына 40 доллардан 450 долларға дейін өсті; ол радио шоуларында пайда болды, Бродвейдің екі қойылымында (Keep Them Laughing, Top Notchers) дебют жасады, Парамаунт театрында ойнады, MGM фильмінде түсті (Du Barry Was a Lady) және La Martinique-ке аптасына 4000 долларға шарт жасады. Ол сонымен қатар идиш тіліндегі театрда эпизодтық рөлдерде ойнады, бұл оның өнер көрсету стиліне әсер етті. 1943 жылы Life журналы оны "қазіргі ең күлкілі американдық" деп сипаттады. 1943 жылдың наурыз айында Мостель АҚШ армиясына шақырылды. Мостель әскери қызметі туралы әртүрлі әңгімелер айтса да, құжаттар оның 1943 жылдың тамызында белгісіз денсаулық мәселесіне байланысты құрметпен босатылғанын көрсетеді. Одан кейін ол 1945 жылға дейін USO арқылы әскерилерге ойын-сауық көрсетті. Мостель 1944 жылдың 2 шілдесінде актриса және биші Кэтрин (Кейт) Сесилия Харкинге үйленді, олар екі жыл бойы танысқан. Олар Radio City Music Hall-да кездесті, онда ол Рокеттердің бірі болды. Бұл неке оның православиелік яһуди ата-аналарымен қарым-қатынасында проблема тудырды: оның жаңа әйелі яһуди емес еді. Оның анасы Кейтті немесе оның немерелерін ешқашан көрген емес. Биограф Артур Сайнердің айтуынша, "MGM Zero Mostel-ді қара тізімге енгізгені қара тізімнің пайда болуынан бұрын болды". Әскери қызметі кезінде ол коммунистік партияға мүшелік еткені үшін тергеуге алынды. АҚШ Соғыс министрлігінің әскери барлау бөлімі оның коммунистік партия мүшесі екені туралы "сенімді хабарлар" бар екенін мәлімдеді. Мостель қызмет еткен армияның Кэмп Крофттағы барлау офицері Мостельдің "әлдеқайда коммунист" екеніне сенді. Осының салдарынан, АҚШ Армиясының Арнайы қызметтері бөлімінде ойын-сауық директоры болуға берген өтініші қабылданбады. Мостель Арнайы қызметке ауысуға талпынды, тіпті бір рет Вашингтонға ауысуды сұрап барды. 1950 жылға дейін Мостель қайтадан киноға түспеді, режиссер Элия Казанның өтініші бойынша Оскарлық жүлде алған "Көшедегі үрей" фильмінде рөл алды. Казан сол кезеңдегі көзқарасы мен сезімдерін былай сипаттайды: "Әр режиссердің актерлік құрамында сүйіктісі болады, менің сүйіктім осы жолы Zero Mostel болды, бірақ оны мазақтау үшін емес. Мен оны ерекше суретші және керемет серік деп санайтынмын, мен бұрын-соңды кездестірген ең күлкілі және ең өзгеше адамдардың бірі. Мен үнемі оның қасында болуға тырыстым. Ол "индустрияның" қара тізіміне енген үш адамның бірі болды. Зеро көп уақыт бойы киноға түсе алмады, бірақ мен оны өзімнің фильміме алдым". Мостель 1950 жылы Twentieth Century Fox үшін бес фильмде қосалқы рөлдерде ойнады, барлығы 1951 жылы экранға шықты. Содан кейін Fox оның келісім-шартын күрт бұзды. Мостель мұны Колумбия студиясына фильмге рөлге жібергеннен кейін білді, бірақ түсірілім алаңына кіруге рұқсат берілмеді. Студияға оның Конгресстегі куәлігінде коммунист ретінде аталғаны туралы хабар жеткен болуы мүмкін. 1952 жылдың 29 қаңтарында Мартин Беркли Мостелді Америкаға қарсы қызметтер жөніндегі Палата комитетіне (HUAC) коммунистік партияның мүшесі ретінде таныстырды. Одан кейін ол тиімді түрде қара тізімге енді. Ол 1955 жылдың 14 тамызында HUAC алдында куәлік беруге шақырылды. Мостель есімдерді атаудан бас тартып, Конгресс мүшелерімен пікір таластырды, өзінің жеке саяси нанымының құпиялылығына құқығы бар екенін мәлімдеп, Бесінші түзетуді пайдаланды. Оның куәлігі қара тізімге енген қауымдастықтың құрметіне ие болды, сонымен қатар есімдерді атамаудан басқа, ол идеологиялық мәселелер бойынша комитеттің алдында да сөйледі, бұл сирек кездесетін жағдай еді. Басқа нәрселермен қатар, ол Twentieth Century Fox-ты "18 ғасырлық Fox" деп атады (комитетпен ынтымақтастығы үшін) және комитет мүшелерін ақымақ көрсету үшін манипуляциялады. Мостель кейінірек: "Олар менің не істеймін деп ойлады? Орыстарға актерлік құпияларды сатамын ба?" деді. Оның куәлігі үшін алған құрметі оны қара тізімнен шығаруға көмектеспеді, ал отбасы 1950 жылдар бойы аз табыспен күресуге мәжбүр болды. Мостель осы уақытты студиясында жұмыс істеуге пайдаланды. Кейін ол осы жылдарды өзінің ең жақсы көретін ісін істеуге мүмкіндік бергені үшін бағалайтынын айтты. Мостельдің HUAC алдындағы өнер көрсетуі (басқаларымен бірге) 1972 жылы Эрик Бентлидің "Are You Now or Have You Ever Been?" пьесасына енгізілді. Осы кезеңде ол Питер Пэн (Капитан Құлақ) және Кисмет (Вазир) сияқты көптеген аймақтық қойылымдарда да ойнады, оның есімі жарнамада жақсы көрінді.

Mostel's rise professionally was rapid. In 1942, his salary at the Café Society went up from $40 a week to $450; he appeared on radio shows, opened in two Broadway shows (Keep Them Laughing, Top Notchers), played at the Paramount Theatre, appeared in an MGM movie (Du Barry Was a Lady), and booked into La Martinique at $4,000 a week. He also made cameo appearances at the Yiddish theatre, which influenced his performance style. In 1943 Life magazine described him as "just about the funniest American now living". In March 1943, Mostel was drafted by the US Army. Although Mostel gave varying accounts of his Army service, records show he was honorably discharged in August 1943 because of an unspecified physical disability. He subsequently entertained servicemen through the USO until 1945. Mostel married Kathryn (Kate) Cecilia Harkin, an actress and dancer, on July 2, 1944, after two years of courtship. The pair met at Radio City Music Hall where she was a Rockette. The marriage caused problems in his relationship with his Orthodox Jewish parents: his new wife was not Jewish. His mother never met Kate or her grandsons. According to biographer Arthur Sainer, "MGM blacklisted Zero Mostel way before the days of the blacklist". During his Army service he was under investigation for alleged Communist Party membership. The Military Intelligence Division of the U. S. War Department said it was "reliably reported" that he was a Communist Party member. The Post Intelligence Officer at the Army's Camp Croft, where Mostel served, believed that Mostel was "definitely a Communist." As a result of that, his application to be an entertainment director with the US Army Special Services unit was denied. Mostel had lobbied hard to transfer to Special Services, at one point traveling to Washington to request a transfer. It was not until 1950 that Mostel again acted in movies, for a role in the Oscar winning film Panic in the Streets, at the request of its director, Elia Kazan. Kazan describes his attitude and feelings during that period, where
Each director has a favorite in his cast, . my favorite this time was Zero Mostel—but not to bully. I thought him an extraordinary artist and a delightful companion, one of the funniest and most original men I'd ever met. . I constantly sought his company. . He was one of the three people whom I rescued from the "industry's" blacklist. . For a long time, Zero had not been able to get work in films, but I got him in my film." Mostel played supporting roles in five movies for Twentieth Century Fox in 1950, all in films released in 1951. Fox then abruptly cancelled his contract. Mostel learned this after he was loaned out to Columbia for a film role but not permitted on the set. The studio may have received word that he was about to be named as a Communist in Congressional testimony. On January 29, 1952, Martin Berkeley identified Mostel to the House Un American Activities Committee (HUAC) as having been a member of the Communist Party. After the testimony he was effectively blacklisted. He was subpoenaed to appear before HUAC on August 14, 1955. Mostel declined to name names and jousted with the members of Congress, invoked the Fifth Amendment, while standing up for his right to the privacy of his personal political beliefs. His testimony won him admiration in the blacklisted community, and in addition to not naming names he also confronted the committee on ideological matters, something that was rarely done. Among other things, he referred to Twentieth Century Fox as "18th Century Fox" (due to its collaboration with the committee), and manipulated the committee members to make them appear foolish. Mostel later commented: "What did they think I was going to do – sell acting secrets to the Russians?" The admiration he received for his testimony did nothing to take him off the blacklist, however, and the family had to struggle throughout the 1950s with little income. Mostel used this time to work in his studio. Later he said that he cherished those years for the time it had afforded him to do what he loved most. Mostel's appearance before the HUAC (as well as others) was incorporated into Eric Bentley's 1972 play Are You Now or Have You Ever Been ? During this period he also appeared in many regional productions of shows like Peter Pan (as Captain Hook) and Kismet (as the Wazir), with his name seen prominently in the advertising.

"Түнгі қаладағы Улисс" және мансабының қайта жандануы

1957 жылы қара тізімге қарсы күрескен Нью-Йорк театр агенті Тоби Коул Мостельмен хабарласып, оны өкілдік етуді ұсынды. Мостель келісті, және осы одақ оның мансабын жаңартты, оны көпшілікке танымал есімге айналдырды. Мостель жастық шағында зор қызығушылықпен оқыған «Улисс» романы негізінде жазылған «Түнгі қаладағы Улисс» пьесасында Леопольд Блум рөлін қабылдады. Бұл Хьюстон көшесіндегі шағын театр сахнасында қойылған, Бродвейден тыс қойылым болды, бірақ Мостельге жасалған сын-есімдердің көп бөлігі өте жағымды болды. Атап айтарлықтай, Newsweek журналының редакторы Джек Кролл оны Лоренс Оливьемен салыстырып, «Керемет нәрсе болды. Зеро Мостель атымен танымал семіз комедия актері Оливьеден де керемет өнер көрсетті» деп жазды. Мостель 1958–59 маусымындағы ең үздік Бродвейден тыс актерлік жұмысы үшін «Оби» сыйлығын алды. «Улисс» пьесасының сәттілігінен кейін Мостельге, әсіресе шетелде классикалық рөлдерде ойнауға көптеген ұсыныстар түсті, бірақ ол режиссерлермен шығармашылық даулар мен рөлдерге байланысты төмен жалақыларға байланысты ұсыныстарды қабылдамай қойды. Осы кезде қара тізімнің ықпалы азайды, және 1959 және 1961 жылдары ол «Аптаның пьесасы» телешоуының екі эпизодында ойнады.

1960 жылдар және мансабының биіктігі

1960 жылдың 13 қаңтарында «Жақсы сорпа» пьесасының репетициясынан оралғанда, Мостельді 18-ші (қазіргі M86) 86-шы көшедегі автобус қағып кетті. Дәрігерлер оның аяғын кесуді қалады, бұл оның сахналық мансабын аяқтаған болар еді. Мостель оған келіспеді, гангренаға шалдығу қаупін қабылдап, төрт ай ауруханада жатты. Жарақаттың салдары ауыр болды; өмірінің соңына дейін қатты жараланған аяғы ауырсытып, жиі демалыс және ванна қабылдауды қажет етті. Ол жарақат үшін өтемақы алу үшін әйгілі Гарри Липсигті (5'3" бойындағы, өзін "Торттар королі" деп сипаттаған) адвокаты ретінде тартты. Сот ісі жарияланды және белгілі бір сома төленді. Осыдан бастап, ол Метрополитен операсына барған сайын, өзінің сүйікті плащымен бірге таяқ та алып жүретін болды. Сол жылы Мостель «Годоны күту» телеспектаклінде Эстрагон рөлін сомдады. 1961 жылы «Риноцерос» пьесасында Жан рөлінде ойнады, бұл рөліне жақсы пікірлер алды. «Жаңа Республика» журналының Роберт Брустейн оның «үлкен бишідей қозғалысқа, ұлы актердей дауысқа, ұлы мимдей бет-әлпетке ие екенін» айтты. Оның адамнан риноцеросқа айналуы аңызға айналды; ол үздік актер үшін алғашқы Тони сыйлығын жеңіп алды, тіпті ол басты рөлде ойнамағанмен. 1962 жылы Мостель Бродвей мюзикліндегі Псевдолус рөлінде жұмыс істей бастады – «Форумға бара жатқандағы қызық оқиға», бұл оның ең есте қаларлық рөлдерінің бірі болды. Псевдолус рөлі бастапқыда Фил Сильверске ұсынылған, бірақ ол оны қабылдамай, «ескі әуенді» орындағысы келмейтінін айтты. Мостель де бастапқыда рөлді ойнағысы келмеді, өйткені ол оның қабілетінен төмен деп ойлады, бірақ әйелі мен агенті оны көндірді. Пікірлер өте жақсы болды және бірнеше аптадан кейін, «Комедия кеші» атты жаңа ашылу әнімен ішінара қайта жазылғаннан кейін, бұл ән пьесаның ең танымал бөлігіне айналды, қойылым үлкен коммерциялық сәттілікке жетті, 964 қойылым өткізіп, Мостельге жұлдыздық мәртебе берді (ол сондай-ақ бұл рөлі үшін мюзиклдегі үздік актер үшін Тони сыйлығын жеңіп алды). 1966 жылы оның фильмдегі нұсқасы да түсірілді, онда Мостель және Сильверс ойнады. 1964 жылдың 22 қыркүйегінде Мостель «Скрипкашы» мюзикліндегі Тевье рөлінде Бродвейдегі алғашқы қойылымда сахнаға шықты. Шолем Алейхемнің туындыларына деген құрметінің арқасында, ол автордың көңіл-күйі мен стилі мюзиклге көбірек енгізілуін талап етті және оның пішініне үлкен үлес қосты. Ол сондай-ақ «Егер мен бай болсам» әнінде танымал болған канториалдық дыбыстарды жасады. «Нью-Йорк Таймс» газеті: «Зеро Мостельдің Тевьесі соншалықты терең және жылы, сіз оның спектакль екенін ұмытып кетесіз» деп жазды. Кейінгі жылдары Тевье рөлінде Мостельдің соңынан ерген актерлер оның сахналық қоюын әрдайым сақтады. Қойылым жақсы пікірлер алды және үлкен коммерциялық сәттілікке жетті, сол кезде рекордтық 3242 қойылым өткізді. Ол үшін Мостель Тони сыйлығын алды және Ақ үйге қабылдауға шақырылды, бұл оның саяси жазаланған адам екенін ресми түрде тоқтатты. 1967 жылы Мостель «Ұлы Екатеринада» Потемкин рөлінде ойнады, ал келесі жылы «Продюсерлерде» Макс Биалисток рөліне келді. Мостель бастапқыда Макс рөлін қабылдаудан бас тартты, бірақ режиссер Мел Брукс оны сценарийді әйеліне көрсетуге көндірді, ол кейін Мостельді осы рөлді ойнауға көндірді. Оның өнері бастапқыда әртүрлі пікірлер алды, ал фильм жалпы алғанда жарық көрген кезде үлкен жетістікке қол жеткізбеді. Алайда, комедия премьерадан кейінгі онжылдықтарда классикалық мәртебеге ие болды. Осылайша, «Чикаго Сан Таймс» газетінде ұзақ жылдар бойы сынға түсіп жүрген Роджер Эберт 2000 жылы: «Бұл - бұрын-соңды түсірілген фильмдердің ішіндегі ең күлкілілерінің бірі», - деп жазды, сондай-ақ Мостельдің өнері «төмен комедияның шедевр екенін» қосты. Ол Манхэттеннің жоғарғы батыс жағындағы Белнордта үлкен пәтерде тұрып, Мэн штатындағы Монхеган аралында жазғы үй салды.

On January 13, 1960, while exiting a taxi on his way back from rehearsals for the play The Good Soup, Mostel was hit by a number 18 (now the M86) 86th Street crosstown bus, and his leg was crushed. The doctors wanted to amputate the leg, which would have effectively ended his stage career. Mostel refused, accepting the risk of gangrene, and remained hospitalized for four months. The injury took a huge toll; for the rest of his life, the massively scarred leg gave him pain and required frequent rests and baths. He sought compensation for the injury by retaining the famous Harry Lipsig (the 5'3" self described "King of Torts") as his attorney. The case was settled for an undisclosed sum. From this time forward, whenever he attended the Metropolitan Opera, Mostel carried a cane to go along with the cape that he also favored. Later that year Mostel took on the role of Estragon in a TV adaptation of Waiting for Godot. In 1961, he played Jean in Rhinoceros to very favorable reviews. The New Republic's Robert Brustein said that he had "a great dancer's control of movement, a great actor's control of voice, a great mime's control of facial expressions." His transition onstage from man to rhinoceros became a thing of legend; he won his first Tony Award for Best Actor, even though he was not in the lead role. In 1962 Mostel began work on the role of Pseudolus in the Broadway musical A Funny Thing Happened on the Way to the Forum, which was to be one of his best remembered roles. The role of Pseudolus was originally offered to Phil Silvers, who declined it, saying he did not want to do this "old shtick". Mostel did not originally want to do the role either, which he thought below his capabilities, but was convinced by his wife and agent. The reviews were excellent, and, after a few slow weeks after which the play was partially rewritten with a new opening song, "Comedy Tonight", which became the play's most popular piece, the show became a great commercial success, running 964 performances and conferring star status on Mostel (he also won a Tony Award for Best Actor in a Musical for this role). A film version was produced in 1966, also starring Mostel – and Silvers. On September 22, 1964, Mostel opened as Tevye in the original Broadway production of Fiddler on the Roof. Because of Mostel's respect for the works of Sholem Aleichem he insisted that more of the author's mood and style be incorporated into the musical, and he made major contributions to its shape. He also created the cantorial sounds made famous in the song "If I Were a Rich Man". The New York Times wrote "Zero Mostel's Tevye is so penetrating and heartwarming that you all but forget that it is a performance." In later years, the actors who followed Mostel in the role of Tevye invariably followed his staging. The show received rave reviews and was a great commercial success, running 3,242 performances, a record at the time. Mostel received a Tony Award for it and was invited to a reception in the White House, officially ending his status as a political pariah. Mostel in 1967 appeared as Potemkin in Great Catherine, and the next year he took the role of Max Bialystock in The Producers. Mostel refused to accept the role of Max at first, but director Mel Brooks persuaded him to show the script to his wife, who then talked Mostel into doing it. His performance originally received mixed reviews, and the film overall was not a great success at the time of its release. The comedy, however, has since achieved classic status in the decades after its premiere. Reflecting on that rising popularity, Roger Ebert, longtime critic for the Chicago Sun Times, wrote in 2000, "This is one of the funniest movies ever made", adding that Mostel's performance "is a masterpiece of low comedy." He lived in a large rented apartment in The Belnord on the Upper West Side of Manhattan and built a summer house on Monhegan Island in Maine.

Соңғы жылдар

Соңғы онжылдықта Мостельдің жұлдызы сыншылар мен көрермендер тарапынан қызығусыздықпен қабылданған фильмдерде ойнағанда сөніп бара жатты. Осы фильмдердің ішінде "Ұлы банк тонауы" және "Бір кездері алаяқ" фильмдері бар. 1970 жылдары ол көбінесе басты рөлдердің орнына қосалқы рөлдерде ойнады. Осы жылдардағы оның ең танымал фильмдері: "Риноцерос" (онда "Өнімшілер" фильміндегі әріптесі Гин Уайлдермен бірге ойнады), "Ыстық тас" және "Алдыңғы қатар" (онда ол қара тізімге енген актер Хекки Браун рөлін ойнады, оның тағдыры Мостельдің өзінің тағдырына ұқсас, және ол "Ең үздік қосалқы актер" номинациясы бойынша BAFTA сыйлығына ие болды). Сценарист Уолтер Бернштейн Хекки Браун кейіпкерін Мостельдің досы, телеактер Филипп Лоебтің бейнесінде жасады. Бродвейде ол "Түндегі Улисс" және "Жас шатырдағы скрипкашы" спектакльдерінің қайта қойылымдарында ойнады ("Үздік актер" номинациясы бойынша Тони сыйлығына ұсынылды). Ол сондай-ақ "Көше Сезам", "Электр компаниясы" (онда ол Letterman мультфильмдеріндегі Spellbinder рөлін орындады) сияқты балалар шоуларында есімдері қалады, сонымен қатар "Уотершип Дауны" анимациялық фильміндегі дауыссыз, шулы шағала Кехаарға дауыс берді. Ол 1977 жылдың ортасында түсірілген және оның қайтысынан кейін көрсетілген "Мупет шоуының" екінші маусымында да қонақ ретінде пайда болды.

Өлім

Өмірінің соңғы төрт айында Мостель денсаулыққа зиянды диетаға отырды (кейіннен достары оны аштық диетасы деп сипаттады), ол салмағын азайтты. Филадельфияда Арнольд Вескердің жаңа пьесасы "Саудагер" (онда Мостель Шекспирдің "Шейлок" кейіпкерінің жаңаша бейнесін сомдады) репетициясы кезінде ол гримеркасында құлап, Томас Джефферсон университетінің ауруханасына жеткізілді. Оған тыныс алу мүшесінің ауруы диагнозы қойылды, және оның қауіпсіздікте болғаны және жақын арада шығарылатыны айтылды. Бірақ 1977 жылдың 8 қыркүйегінде Мостель бас айну сезіміне шалдығып, есінен танып қалды. Қызметкер дәрігерлер оны қайтадан жанға келтіре алмады, сол күні кешке ол қайтыс болды. Оның аорта аневризмасынан зардап шеккені болжамдалады. Вескер пьесаның дау-дамалысы мен Нольдің өлімімен аяқталған тұралы "Шейлоктың тууы және Ноль Мостелдің өлімі" атты кітап жазды. Оның соңғы тілегіне сәйкес, отбасы ешқандай аза тұру рәсімі өткізбеді. Мостель қайтыс болғаннан кейін кремацияланды; оның күлі қайда жерленгені көпшілікке белгісіз.

Кәсіби қатынастар

Мостель өзінің кәсіби мансабы барысында режиссерлер мен басқа да орындаушылармен жиі қақтығысты. Ол өзін комикалық гений деп санайтын (көптеген сыншылар онымен келісті) және қабілетсіздікке төзімсіздік танытты. Ол көбінесе импровизация жасады, бұл көрермендерге ұнады, бірақ басқа орындаушылар (оның спонтандық сөздеріне дайын болмағандықтан) тікелей эфирде шатасып, сөйлей алмай қалды. Ол рөліне қарамастан, сахнада басымдық танытты. Норман Джуисон «Қотырдағы скрипкашы» фильміндегі Тевье рөліне Хаим Тополды таңдауының себебін осымен түсіндірді. Мостель бұл сынға наразылық білдірді:

Джером Роббинс және Хал Принс сияқты басқа продюсерлер Мостельді қысқа мерзімді келісімшарттарға жалдауды қалаған, өйткені ол уақыт өте келе сценарийге адалдығын жоғалтатынын білген. Оның қуатты мінезі, оның табысына көп жағдайда себеп болса да, сонымен қатар кәсібіндегі басқаларды қорқытып, маңызды рөлдерден айырды. Автобиографиясында «Kiss Me Like a Stranger» актер Джин Уайлдер Мостельден бастапқыда қатты қорқып қалғанын айтады. Бірақ танысқаннан кейін Мостель орнынан тұрып, Уайлдерге жақындап, құшақтап, ерініне үлкен сүйіс көрсетті. Уайлдер Мостельге осындай құнды сабақ бергені үшін және күнделікті жұмысқа бірге бару үшін риза екенін айтады. Ол сондай-ақ «Продюсерлер» фильмінің премьерасын тойлаған кешкі ас туралы да әңгімелейді. Мостель Уайлдердің орын картасын Дик Шонмен ауыстырып, Уайлдерге бас үстелде отыруға мүмкіндік берді. Кейін Мостель мен Уайлдер «Рхиноцерос» және балалар шоуы «Электр компаниясы» үшін түсірілген «Леттерман» мультфильмдерінде бірге жұмыс істеді. Екеуі Мостель қайтыс болғанға дейін жақын дос болып қалды. Мостель туралы 2006 жылы актер және драматург Джим Брочу жазған және орындаған «Нуль сағаты» атты ретроспективті пьеса жарық көрді. Пьеса Мостельдің өмірінен және мансабынан алынған оқиғаларды, оның HUAC алдындағы куәлігін, кәсіби қарым-қатынастарын және театрлық жұмысын қамтиды.

Сахна

1942 Кафе «Крон» Қонақ Cort Theatre, Бродвей
1942 «Күлкіні сақтаңыз» Орындаушы 44th Street Theatre, Бродвей
1942 «Жоғары сапалылар» Орындаушы
1945 «Концерт әртүрліліктері» Орындаушы Ziegfeld Theatre, Бродвей
1946 «Тілшінің мерекесі» Гамильтон Пичум Broadway Theatre, Бродвей
1952 «Мысырға қашқан жол» Глубб Music Box Theatre, Бродвей
1954 «Ақымақтар мен ғашықтар» Дэн Купид (Бадди Хаккетті алмастырды) Broadhurst Theatre, Бродвей
1956 «Сычуаньның жақсы әйелдері» Мырза Шу Фу Phoenix Theatre, Off Broadway
1957 «Алтыннан да жақсы» Док Пенни Belasco Theatre, Бродвей
1958 «Улисс түнгі қалада» Леопольд Блум Rooftop Theatre, Off Broadway
1960 «Жақсы сорпа» Крупье Plymouth Theatre, Бродвей
1961 «Қырғи қабандар» Джон Longacre Theatre, Бродвей
1962 «Форумдағы қызықты нәрсе» Пролог/Псевдоль Alvin Theatre, Бродвей
1964 «Шатырдағы скрипкашы» Теве Imperial Theatre, Бродвей
1971 «Шатырдағы скрипкашы» Теве Majestic Theatre, Бродвей
1974 «Улисс түнгі қалада» Леопольд Блум Rooftop Theatre, Off Broadway
1976 «Шатырдағы скрипкашы» Теве Winter Garden Theatre, Бродвей