Кіріспе

Тевье сүтші (, Tevye der milkhiker) – Шолем Алейхемнің қысқа әңгімелер сериясының және олардың әртүрлі бейімделулерінің көркемдік кейіпкері, ең танымал – 1964 жылғы сахналық музыкалық «Қозымпаз төбеде» және оның 1971 жылғы кино бейімделуі. Тевье – Ресей империясында тұратын ізгі ниетті яһуди сүтші, бірнеше қиын қыздары бар отбасының әкесі. Әңгімелер орналасқан Бойберик ауылы («Қозымпаз төбеде» Анатевка деп аталған) Украинаның Боярка қаласына негізделген, ол кезде Ресей империясының құрамында болған. Бойберик – Тевье клиенттерінің көпшілігі тұратын Ехупецтің (Киевке қарасты) қалалық аймағы. Хикаялар идиш тілінде жазылған және алғаш рет 1894 жылы жарық көрген; олар «Тевье және оның қыздары», «Тевье қыздары», «Сүтші Тевье» және «Тевье сүтші» аттарымен жарияланған. Тевье Алеихеме отбасылық өмірінің оқиғаларын «баяндайтын» кезде оның жеті қызының (Цейтель, Чава, Ходель, Шпринце, Тайбеле және Бильке) алтауы есімдері аталады, олардың бесеуі Тевье әңгімелерінде басты рөлдерді ойнайды. Бұл әңгімелерде оның сауда-саттықтары, бірнеше қыздарының махаббат оқиғалары мен некелері, сондай-ақ орыс үкіметінің еврейлерді ауылдарынан қууы туралы айтылады. Тевье әңгімелері бірнеше рет сахна мен киноға қойылған. Шолем Алейхемнің өзінің идиш тіліндегі сахналық бейімделуі оның өмірлік кезеңінде қойылмаған; оның тұңғыш қойылымын 1919 жылы Морис Шварц жасаған. (Шварц осы пьесадан жиырма жыл кейін фильм түсірген.) Бродвей мюзиклі «Қозымпаз төбеде» Арнольд Перлдің «Тевье және оның қыздары» атты пьесасына негізделген. Тевье сүтші төрт фильмде бейімделген: идиш (1939), еврей (1968), ағылшын (1971) және орыс (2017) тілдерінде.

Атауы

Тевье есімі идиш тіліндегі еврейше טוביה, Tuvya (яғни, Тобиас) есімінің туындысы. Еврейше тілінде бұл кейіпкер טוביה החולב, Tuvya ha cholev, деп белгілі, яғни «сүтші Тобиас». Тевьедің толық аты, оның идиш тіліндегі әкесінің атымен бірге, Тевье бен Шнеур Зальман.