Джон Ховард Йодер: Өмір, шығармалар және күйелі дақпысы
John Howard Yoder
Джон Говард Йодер – американдық дін және этика ғалымы, христиан бейбітшілігін қорғаған. «Иисус саясаты» ең белгілі еңбегі. Сексуалдық зәбір тақырыбы да бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық меннонит теологы және ғалымы Джон Говард Йодер (29 желтоқсан 1927 – 30 желтоқсан 1997) – американдық меннонит теологы және этикашы, христиандық бейбітшілікті қорғауымен танымал. Оның ең әсерлі кітабы – «Иисус саясаты» (The Politics of Jesus), ол 1972 жылы жарық көрген. Йодер меннонит болған және анабаптист көзқарасынан жазған. Ол мансабының соңғы жылдарын Нотр-Дам университетінде оқытумен өткізді. 1992 жылы БАҚ-та Йодердің алдыңғы онжылдықтарда әйелдерге қатысты жыныстық зорлық-зомбылық жасағаны туралы хабарлар пайда болды, 50-ден астам адам шағым түсірді. Анабаптист-меннониттік Библиялық семинариясы 2014 жылғы мәлімдемесінде жыныстық зорлық-зомбылыққа жол берілгенін мойындады, себебі ол сол кездегі жетекші меннонит теологы болғандықтан және қазіргідей қауіпсіздік шаралары болмағандықтан.
American Mennonite theologian and academic
John Howard Yoder (December 29, 1927 – December 30, 1997) was an American Mennonite theologian and ethicist best known for his defense of Christian pacifism. His most influential book was The Politics of Jesus, which was first published in 1972. Yoder was a Mennonite and wrote from an Anabaptist perspective. He spent the latter part of his career teaching at the University of Notre Dame. In 1992, media reports emerged that Yoder had sexually abused women in preceding decades, with as many as over 50 complainants. The Anabaptist Mennonite Biblical Seminary acknowledged in a statement from 2014 that sexual abuse had taken place and it had been tolerated partly because he was the leading Mennonite theologian of his day and partly because there were not the safeguards in place that there are today.
Өмір
Йодер 1927 жылғы 29 желтоқсанда Огайо штатының Смитвилл қаласының жанында дүниеге келген. Ол Гошен колледжінде бакалавр дәрежесін алды, онда меннонит теологы Харольд С. Бендерден дәріс алған. Швейцарияның Базель университетінде теология докторы дәрежесін аяқтады, онда Карл Барт, Оскар Кульманн, Вальтер Эйхродт және Карл Ясперспен оқыды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Йодер Еуропаға Меннониттердің орталық комитеті атынан көмек көрсету жұмыстарын басқару үшін барды. Йодер соғыстан кейін Еуропалық меннониттерді жаңғыртуға зор үлес қосты. Америка Құрама Штаттарына оралғаннан кейін, Огайо штатының Вустер қаласындағы әкесінің жылыжай шаруашылығында бір жыл жұмыс істеді. Йодер Гошен Библиялық семинариясында оқытушылық қызметін бастады. 1958-1961 және 1965-1984 жылдары Гошен Библиялық семинариясы мен Меннонит Библиялық семинариясында (қазір Анабаптист Меннонит Библиялық семинариясы деп аталатын екі семинарияда) теология профессоры болды. Ассошиэйтед Меннонит Библиялық семинариясында сабақ берген кезінде, ол Нотр-Дам университетінде де сабақ бере бастады, онда теология профессоры болды және ақырында Халықаралық бейбітшілік зерттеу институтының мүшесі атанды. Йодер 1970-1980 жылдары Анабаптист Меннонит Библиялық семинариясында жұмыс істеген кезінде 100-ден астам әйелге сексуалдық зорлық көрсеткен. Бұл туралы көп айтылды, бірақ тіпті кеңес мүшелері көптеген шағымдарды білгеніне қарамастан, ешқандай шара қолданылмады. "Элкхарт Трут" басылымы бұл фактіні алғаш рет 1992 жылғы 29 маусымда жариялады. Семинария Йодердің әйелдерге қарсы жасаған қылмыстарын мойындады және сол кезде оларға қатысты әрекет етпегені үшін өтініш айтты. Йодер 1997 жылғы 30 желтоқсанда, 70 жасқа толғаннан кейін дүние салды. Оның жеке құжаттары АҚШ-тағы Меннонит шіркеуінің мұражайында сақтаулы.
Yoder was born on December 29, 1927, near Smithville, Ohio. He earned his undergraduate degree from Goshen College where he studied under the Mennonite theologian Harold S. Bender. He completed his Doctor of Theology degree at the University of Basel, Switzerland, studying under Karl Barth, Oscar Cullmann, Walther Eichrodt, and Karl Jaspers. After the Second World War, Yoder traveled to Europe to direct relief efforts for the Mennonite Central Committee. Yoder was instrumental in reviving European Mennonites following the war. Upon returning to the United States, he spent a year working at his father's greenhouse business in Wooster, Ohio. Yoder began his teaching career at Goshen Biblical Seminary. He was Professor of Theology at Goshen Biblical Seminary and Mennonite Biblical Seminary (the two seminaries that formed what is now called Anabaptist Mennonite Biblical Seminary) from 1958 to 1961 and from 1965 to 1984. While still teaching at Associated Mennonite Biblical Seminary, he also began teaching at the University of Notre Dame, where he became a professor of Theology and eventually a Fellow of the Institute for International Peace Studies. Yoder sexually abused over 100 women during the 1970s and 1980s while at Anabaptist Mennonite Biblical Seminary. The abuse was widely rumored, but not acted upon even when board members became aware of the numerous accusations. The Elkhart Truth first reported on the allegations June 29, 1992. The seminary has acknowledged Yoder's crimes against women and has apologized for not acting on them at the time. Yoder died on December 30, 1997, one day after his 70th birthday. His personal papers are housed at the Mennonite Church USA Archives.
Ойлау
Йодер христиандық этикаға байланысты еңбектерімен танылды. Адамзат тарихын мәжбүрлеуші күш жетектейді деген пікірді қабылдамай, Йодер бұл Құдай екенін, Исаның шәкірттерінің зорлық-зомбылықсыз, қарсылықсыз қауымдастығы арқылы әрекет ететінін және адам істеріндегі ең басты қозғаушы күштің осы екенін айтты. Егер христиан шіркеуі бұрын саяси билеушілермен одақтасқан болса, онда ол осы шындыққа сенімін жоғалтқандықтан болды. Ол мемлекет пен шіркеудің бір-бірінің мақсаттарын қолдайтын жағдайын константинизм деп атады және бұл жағдайды қауіпті және үнемі азғыруға ұшырататын жағдай деп санады. Оның пікірінше, ертедегі шіркеу әлеуметтік жағынан өзгертуші қауым болды, себебі олардың ортақ өмірі Құдайдың Патшалығына бағытталған, ал кез келген адамның патшалығына емес. Бірақ кейіннен Ұлы Константиннің билікке келуімен, дүниелік нәрселерге көбірек назар аударатын шіркеу уақытша билік пен саяси ықпалға құмарлық танытты. Йодер мұны константин ауысуы деп атады. Ол Исаның өзі де осы азғырудан бас тартқанын, тіпті қорқынышты өлімге ұшырағанын айтты. Исаның өлімнен қайта тірілуі, осы тұрғыдан алғанда, Құдайдың Мәсіхтің табандылық танытуын ақтауының жолы болды, сонымен қатар, Исаның ізбасарымын дейтін әркім үшін қызмет ету мен сүйіспеншілікпен өмір сүрудің үлгісін көрсетті. "Константиннің қайта қаралуы: Литхарт, Йодер және константинизм туралы пікірталас" (2013) Джон Д. Ротт редакциялаған, бұл христиан пацифистерінің Йодер мен Питер Литхарт арасындағы император Константиннің христиан дініне тигізген әсерінің мәні туралы ғылыми пікірталасқа арналған мақалалар жинағы. Лейтхарт өзінің "Константиннің қайтадан келгені" атты кітабында Йодердің Құдайдың христиандарды айналасындағы рухани қажеттіліктерге назар аударуға және Құдайдың Патшалығын құруға, мәжбүрлеуді қабылдамай, қызмет ету өмірін сүруге, соның салдарынан саяси жағынан әлсіз, физикалық қорғанышсыз азшылыққа айналуға шақыратын пікіріне қарсы шықты. Сол сияқты, Йодердің пікірінше, христиандардың басты жауапкершілігі қоғамды басып алу және өз сенімдері мен құндылықтарын ортақ сенімдері жоқ адамдарға таңу емес, "шіркеу болу" жатады. "Жамандыққа жамандықпен жауап бермеу, татулықта өмір сүру, мүлікті бөлісу және жесірлер мен жетімдерге көмектесу сияқты қайырымдылық істер жасау арқылы шіркеу куәлік етеді", - дейді Йодер. - "Исаның өмірі, өлімі, қайта тірілуі және үйретуі зорлық-зомбылыққа немесе зорлық-зомбылықпен қорқытуға негізделген қоғамға балама бола алады". Құдайдың Патшалығы басқаша билік етеді, әрбір жүрек Құдайдың сүйіспеншілігіне мойынсұну арқылы. Йодердің айтуынша, шіркеудің сенімі Құдай мәсіхшілерді Мәсіхтің толық мойынсұнуына еліктеуге шақырады, тіпті бұл олардың өліміне әкелсе де, себебі олар да соңында қайта тірілу арқылы ақталады. Меннониттердің дәстүрлі сенімдерін кең ауқымды сыншыл оқырман қауымның назарына жеткізу арқылы Йодер христиандық негізгі экклезиологиялық, христологиялық және этикалық сенімдер туралы ескірген теологиялық пікірталастарды қайта жандандырды. Йодер жалпыға бірдей, рационалды этиканың болу мүмкіндігі туралы Иммануил Канттың пікірлерін қабылдамады. Христиандық және христиан емес моральға негізделген жалпыға бірдей этиканы іздеуден бас тартып, христиандық сенімдерді жалпыға ортақ моральдық тілге "аударма" жасауға тырысудан бас тартып, ол христиандардан күтілетін моральдық талаптардың барлық адамдар үшін міндетті емес екенін айтты. Йодер өзін тұрақсыздық пен екіжүзділікке айыптағандарға қарсы, моральдық екі стандарттың заңдылығын дәлелдеп, дүниежүзілік істердің түпкілікті түрде Құдайдың қамқорлығымен басқарылатынын, сондықтан христиандардың Киелі кітаптағы аянды басқару қажеттіліктерімен келісуге тырысатын компромисшіл моральдық жүйелерді ұстанудан гөрі шіркеу болуы жақсы екенін атап көрсетті.
Yoder is best remembered for his work related to Christian ethics. Rejecting the assumption that human history is driven by coercive power, Yoder argued that it was rather God – working in, with, and through the nonviolent, nonresistant community of disciples of Jesus – who has been the ultimate motivational force in human affairs. When a Christian church in the past made alliances with political rulers, it was because it had lost confidence in this truth. He called the arrangement whereby the state and the church each supported the goals of the other Constantinianism, and he regarded this arrangement as a dangerous and constant temptation. He argued that the early Church was a socially subversive community because of their shared life focusing on the Kingdom of God rather than the kingdoms of any mere man, but later after the rise of Constantine the Great the more worldly focused Church came to covet temporal power and political influence. Yoder called this the Constantinian shift. He further argued that Jesus himself rejected this temptation, even to the point of dying a horrible and cruel death. The resurrection of Jesus from the dead was, in this view, God's way of vindicating Christ's unwavering obedience, as well as setting the example of a life laid down in serving and loving others, for all who claim to follow Jesus. Constantine Revisited: Leithart, Yoder, and the Constantinian Debate (2013), edited by John D. Roth, is a collection of essays by Christian pacifists addressing the scholarly debate between Yoder and Peter Leithart about the nature of the Emperor Constantine's impact on Christianity. In his book Constantine Revisited, Leithart opposed Yoder's argument that God preferred Christians to focus on the spiritual needs around them and to build the Kingdom of God, rejecting coercion for a life of service, thereby remaining a politically powerless, physically defenseless minority. Likewise, Yoder argued, the primary responsibility of Christians is not to take over society and impose their convictions and values on people who don't share their faith, but to "be the church." By refusing to return evil for evil, by living in peace, sharing goods, and doing deeds of charity such as caring for widows and orphans as opportunities arise, the church witnesses, says Yoder, to the fact that an alternative to a society based on violence or the threat of violence has been made possible by the life, death, resurrection and teachings of Jesus. The Kingdom of God comes to rule in a different way, by one heart at a time yielding to the love of God. Yoder claims that the church thus lives in the conviction that God calls Christians to imitate the way of Christ in his absolute obedience, even if it leads to their deaths, for they, too, will finally be vindicated in resurrection. In bringing traditional Mennonite convictions to the attention of a wider critical audience, Yoder reenergized stale theological debates over foundational Christian ecclesiological, Christological, and ethical beliefs. Yoder rejected Enlightenment presuppositions, epitomized by Immanuel Kant, about the possibility of a universal, rational ethic. Abandoning the search for a universal ethic underlying Christian and non Christian morality, as well as attempts to "translate" Christian convictions into a common moral parlance, he argued that what is expected of Christians, morally, need not be binding for all people. Yoder defended himself against charges of incoherence and hypocrisy by arguing for the legitimacy of moral double standards, and by pointing out that since world affairs are ultimately governed by God's providence, Christians are better off being the Church, than following compromised moral systems that try to reconcile biblical revelation with the necessities of governance.
Исаның саясаты
Оның көптеген кітаптарының ішінде ең кең танылған "Иисус саясаты" (1972) кітабы болды, ол кем дегенде он тілге аударылған. Онда Йодер Иса туралы қалыптасқан көзқарастарға, әсіресе сол кезде басым болған Рейнхольд Нибурдың пікірлеріне қарсы шықты. Нибур реалистік философияны қолдады, ал Йодер Иса Мәсіхтің шақыруын немесе оның тұлғасын жете бағаламады деп есептеді. Нибурдың тұжырымдарындағы қарама-қайшылықтарды көрсеткен соң, Йодер Лұқа Евангелиясын және Пауылдың Римдіктерге жолдаған хатының бөліктерін талдау арқылы, оның ойынша, радикалды христиандық бейбітшілік Мәсіхтің шәкірті үшін ең адал жол екенін дәлелдеуге тырысты. Йодер христиан болудың – саяси ұстаным екенін, ал христиандар осы шақыруды елемеуі тиіс екенін айтты. "Иисус саясаты" еңбегі "Христианство сегодня" евангелистік журналы тарапынан ХХ ғасырдың ең маңызды бес діни кітабының қатарына енді.
Of his many books, the most widely recognized has undoubtedly been The Politics of Jesus (1972); it has been translated into at least ten languages. In it, Yoder argues against popular views of Jesus, particularly those views held by Reinhold Niebuhr, which he believed to be dominant at the time. Niebuhr argued for a realist philosophy, which Yoder felt failed to take seriously the call or person of Jesus Christ. After showing what he believed to be inconsistencies of Niebuhr's perspective, Yoder attempted to demonstrate by an exegesis of the Gospel of Luke and parts of Paul's letter to the Romans that, in his view, a radical Christian pacifism was the most faithful approach for the disciple of Christ. Yoder argued that being Christian is a political standpoint and that Christians ought not ignore that calling. The Politics of Jesus was ranked by the evangelical magazine Christianity Today as the fifth most important religious book of the 20th century.