Корнуоллдық күрес және хёрлинг: дәстүрлі ойындар

Кіріспе

Корнуолл, Англиядан ашық ауадағы командалық ойын.

Хёрлинг – Англияның Корнуолл аймағында ғана ойналатын ашық ауадағы командалық ойын, кішкентай күміс доппен ойналады. Бұл спорттың аты ирландтық хёрлинг ойынымен бірдей болғанымен, екі ойынның өзі мүлдем бөлек. Бұрын Корнуоллда кеңінен таралған бұл ойын, Ұлыбританияның әртүрлі аймақтарында ойналатын дәстүрлі футбол немесе ауылдық "моб" ойындарына ұқсас, бірақ оның ерекше белгілері хёрлингті Корнуоллға тән етеді. Көптеген адамдар оны Корнуоллдың ұлттық ойыны, сондай-ақ корнуолл күресімен бірге санайды. Корнуолл тілінде "hyrlîan yw gen gwaré nyi" деген ежелгі мақал бар, ол "хёрлинг – біздің ойынымыз" дегенді білдіреді. Бүгінде бұл спорт тек екі қауымда сақталған: Сент-Клумб-Маджорда, онда шырша сейсенбісі мен одан кейінгі екінші сенбіде қала тұрғындары мен ауыл тұрғындары арасында дәстүрлі хёрлинг матчтары өткізіледі; және Сент-Айвсте, онда балалар мейрам күні хёрлинг ойнайды. Сонымен қатар, Бодминдегі жер шекарасын белгілеу тойларында хёрлингтің бір түрі қолданылады, бұл шамамен бес жылда бір рет өтеді. Бұл дәстүр көрермендердің аз қызығушылығын тудырса да, Сент-Клумб-Маджордағы жыл сайынғы хёрлинг матчтары Корнуолл күнтізбесінде Падстоудағы 'Обби 'Осс' фестивалі мен Хелстондағы Furry Dance сияқты мәртебеге ие, себебі олардың үшеуі де өзгеріссіз сақталған және тарихқа жазыла бастағаннан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан бірегей дәстүрлер.

Топ

Көбінесе, фёрлинг доптарының сыртқы қабығы стерлинг күмістен жасалады, ол екі жарты шарға соғылып, алма ағашынан жасалған өзегімен байланыстырылады және бұрандалармен немесе шегелермен күміс жолақ арқылы бекітіледі. Сент-Клумб ойындары үшін қолданылатын доптарды бірнеше жыл Джон Турвер жасаған, бірақ 1990 жылдан бері жаңа доптарды жергілікті шебер Колин Рескорла жасап келеді. Сент-Клумбта допты жеңіп алған адам оны өздігінен сақтап қалуға құқылы, бірақ келесі ойын үшін оның орнына жаңа доп жасатуы тиіс. Жаңа доптың бағасы шамамен 1000 фунт стерлинг тұрады, бұл күмістің сол кездегі бағасына байланысты. Қазіргі Сент-Клумб допындағы жазу "Қала мен ауыл, бар күшіңмен тырыс" деген сөздерден алынған, ол "Қала мен ауыл, бар күшіңмен тырыс, себебі мен осы ауданда демалуым керек" деген ұраннан шыққан.

Өлшемі мен салмағы

Қолмен жасалған Сент-Клумб шарының нақты көлемі немесе салмағы жоқ; салмағы әдетте 19-21 унция (~ 570 грамм) аралығында болады, ал олардың ұзындығы шамамен 9 дюйм немесе 23 см-ге жуық, бұл крикет добына ұқсас. Салмағы мен қаттылығын ескере отырып, ойыншылар мен көрермендер алысқа немесе дұрыс бағытталмаған лақтырудан ауыр жарақат алмау үшін үнемі еңкейіп отырады.

Жұрт алдындағы шаштар

Трюро мұражайында, Лангидрок үйінде, Сент-Айвс мұражайында, Сент-Агнес мұражайында және Сент-Клумб Майор қалалық әкімшілігінде шарықтардың мысалдары жұртқа көрсетіледі. Көптеген шарықтар жеке меншікте сақталады. Пензанс мұражайындағы бір шарық өте көне деп есептеледі және оның үстінде корнуол тілінде мынандай жазу бар: "Paul Tuz whek Gwaro Tek heb ate buz Henwis. 1704". Алғашқы екі сөз "Пауыл халқы", яғни доптың иелері. Соңғы жеті сөзді сөзбе-сөз (жазудағы сөздердің ретін сақтап) ағылшын тіліне "жанұясыз, әділ ойынға шақыру" деп аударуға болады, бұл шамамен "әділ ойын – жақсы ойын" дегенді білдіреді. 1990 жылдарғы Сент-Клумб шарығы Манчестердегі Ұлттық футбол мұражайында орта ғасырлық футболдан және шарық сияқты басқа да дәстүрлі ойындардан қазіргі футбол ережелерінің қалыптасуына байланысты экспонаттардың бөлігі ретінде қойылған.

Тарих

XVI ғасырға дейін спорт туралы мәлімет аз, себебі бұл кезде жарыстар көбінесе екі қауымдағы ерлер арасында өткізілген. Қауымдық матчтар 18 ғасырдың соңына қарай тоқтатылды, бірақ бір қаланың әртүрлі бөліктері арасындағы матчтар жалғасты. Сент-Айвсте Том, Уилл және Джон есімділер команда құрып, Квадрагезимадан кейінгі дүйсенбіде басқа есімділерге қарсы ойнайтын. Трюрода үйленген ерлердің командасы, үйленбегендердің командасымен, ал Хелстонда екі көшенің ерлері басқа көшенің ерлерімен ойнайтын. Сент-Айвс ойынының алаңы екі рет өзгерді, біріншісі жағажайға, ал 1939 жылы қалалық саябаққа көшірілді. Хенлистік Георг Оуэн (1552–1613) cnapan ойынын кельт халқы ойнады деп сенді. Бұл пікірді қолдайтын мәліметтер бар. Корнуоллдықтар, уэльстіктер және Бретаньдықтар тарихи тұрғыдан римдік Британияда тұрған римдік-бриттерден тараған, олар 5 ғасырдан бастап англосаксон шапқыншылығына дейін өмір сүрген. Бриттани, Нормандия және Пикардияда осыған ұқсас ойын la soule немесе choule деп аталады. Soule ойыны туралы ең алғашқы жазбалар Корнуоллдан табылды. 1283 жылғы сот тізімдерінде (№ 111) Роджер есімді адам Soule ойыншысын таспен өлтірді деген айыппен сотталған кездегі заңдық шаралар туралы мәліметтер келтірілген. (Леонард Эллиотт Эллиотт Биннстің "Ортағасырлық Корнуолл" еңбегінен). Hyrlîan, Cnapan және La Soule тілдерінің, ортақ бритон тілдерінің, ортақ мәдениет пен шежіренің арасындағы айқын ұқсастықты ескере отырып, бұл үш спорттың бір ойыннан дамыған болуы мүмкін. Римдіктер осы спорт түрлерінің дене күшіне негізделген аспектілерін қамтитын Harpastum деп аталатын доп ойынын ойнағаны белгілі. Батыс Рим империясы құлдырағаннан кейін Еуропада Harpastum ойнауды жалғастырғаны туралы нақты мәлімет жоқ, бірақ 16 ғасырғы Тосканадағы жаңа өркендеу кезеңінде Кальцио Фиорентино түрінде қайта жаңғыртылды. Оркнидегі 'Ba' ойыны, 19 ғасырдың ортасынан бері әр жылғы Рождество қарсаңында және Хогманайда өткізіліп келеді, Корнуоллдың Хёрлингіне ұқсас.

Little is recorded of the sport until about the 16th century when contests were generally between groups of men from two parishes. Inter parish matches died out towards the end of the 18th century but matches between different sections of the same township continued. At St Ives those named Tom, Will and John formed a team to play against those with other names on the Monday after Quadragesima. At Truro a team of married men played against a team of bachelors, and at Helston the men of two particular streets played against the men of the others. The field of the St Ives game has been changed twice, first to the beach, and in 1939 to the public park. George Owen of Henllys (1552–1613) believed cnapan was played by the Celtic Britons. There is circumstantial evidence to support this claim. The Cornish, Welsh and Bretons of Brittany are historically descended from Romano Britons who inhabited the Roman province of Britannia before the Anglo Saxons incursions from the 5th century. In Brittany, Normandy and Picardy a comparable game is known as la soule or choule. The earliest recorded game of Soule comes from Cornwall. Court records from 1283 show an entry in the plea rolls (No. 111) providing details of legal action taken when a man called Roger was accused of killing a fellow Soule player with a stone. (Medieval Cornwall by Leonard Elliott Elliott Binns). Considering the clear similarities between Hyrlîan, Cnapan and La Soule, the common Brittonic languages, shared culture and ancestry it is likely these three sports evolved from the same game. The Romans are known to have played a ball game containing physical aspects of these sports called Harpastum. There is no hard evidence Harpastum continued to be played in Europe after the Western Roman Empire fell into decline although an alternative form was revived as Calcio Fiorentino during the renaissance in 16th century Tuscany. The Orkney 'Ba' Game', which has been played on Christmas Eve and Hogmanay every year since the mid 19th century, has some similarity to Cornish Hurling.

Қазіргі заманғы ойынның сақталуы

XIX ғасырға дейін ойын әлі де жиі кездесетін, Корнуоллдың көптеген қалалары мен ауылдары мерекелер мен жәрмеңкелерде ойнайтын, ал Сент-Клумб-Мейджор мен Ньюквей арасындағы ойындар 1900 жылдардың басына дейін сақталған. Хелстон қаласында "шекараны белгілеу" рәсімінен кейін ойын өткізілетін, бірақ бұл дәстүр 20-ғасырдың басында тоқтатылған. Бүгінгі күні осы спорттың қалдықтары Сент-Клумб және Сент-Айвстегі матчтар мен Бодмин қаласындағы шекараны белгілеу рәсімі аясында өткізілетін ойын ғана.

Қасиетті Колумб

Дәстүрлі St Columb Major ойындары Күн тойында (Шрүшәмбеде) және одан 11 күн кейін сенбіде өтеді; бұл спорт Сент-Клумбта жазбалар басталар алдында ойнала бастаған. Әдетте, қатал өтетін бұл ойын қала көшелерінде және айналасындағы ауылдық жерлерде екі команда арасында өтеді: қала тұрғындары (Сент-Клумб қаласында тұратындар) және ауыл тұрғындары (округтің қалған бөлігінде тұратындар).

Мақсат

Ойынның мақсаты - допты голға салу немесе оны ауылдық шекарасынан өткізу; осы екі шараның кез келгенін орындау ойынды жеңуге мүмкіндік береді. Екі гол бар (әр команда үшін біреу), олардың екеуі де ойын басталатын Базар алаңынан шамамен бір миль (1,6 км) қашықтықта орналасқан, ал ауылдық шекара бастапқы нүктеден 1,5-тен 3 мильге (2,4-тен 4,8 км-ге) дейін ауыспалы. Ойын барысында допты жүгіру, пас беру, лақтыру, қарсыластан алып қашу, тәсілдеу және бағытталған қақтығыс арқылы бақылауға алу көзделеді.

Бастау

Процедуралар Базар алаңында сағат 16:15-те басталады, онда бұрынғы ойында командасына допты жеңіп әкелген ойыншы допты "көтеріп алады". Ойын 15 минуттан кейін, сағат 16:30-да "тастау" арқылы басталады, оны аталған бұрынғы жеңімпаз таңдайды. Ол баспалдаққа шығып, "Қала мен ауыл бар күшіңмен тырыс, себебі осы ауданда мен демалуым керек" деген дәстүрлі өлеңді оқып, үш рет көтеріледі және допты көпшілікке лақтырады.

Ойын процесі

Ойынның бастапқы кезеңі қаланың басты көшелерінде өтеді және әдетте сағатқа дейін созылады; осы кезеңнің көп бөлігі бәсекелестіксіз болады және екі команданың да маңызы шамалы: қала тұрғындары ауылдықтарға допты лақтырады және керісінше, ал болатын кездесулер мен бағытталған шайқастар көбінесе ойын-сауық үшін ғана жасалады. Ойын көрермендер допқа тиіп сәттілік пен мол өнімділікке қол жеткізу үшін жиі тоқтайды, немесе жас ойыншылардың қатысуына мүмкіндік беру үшін баяулайды. Қаладағы допты лақтыру әртүрлі әрекеттерден тұрады: допты лақтырушылар көшелерде жүгіріп, бір-біріне допты лақтырады, ал допты ұстау және иелену үшін болатын күрестер көбінесе бірнеше адамды қамтитын, кейде бірнеше минутқа созылатын үлкен шайқастарға айналады. Осы кезеңдегі оқиғалардың көп бөлігі Фор-стрит және Фейр-стритте өтеді, сондай-ақ кейде жанама көшелерге және демалыс алаңына да шабуылдар жасалады. Олардың қандай жерге баруы көбінесе допты қалада қай жерде иеленгеніне байланысты болады; мақсатқа жету жолдары қысқарақ болғанымен, көбінесе шекараға жету жолы ыңғайлырақ болады. Осы сәттен бастап екі тарап та допты иелену үшін күреседі, және қала мен ауыл арасындағы нағыз допты лақтыру ойыны басталуы мүмкін. Кейбір допты лақтырулар командалық күшпен жеңіледі, ал кейде жақсы жүгіруші болған бір допты лақтырушы қалада допты иеленіп, қарсыластардың ешқайсысы ұстамай, қақпаға немесе шекараға дейін жетіп жетеді. Допты лақтырушылар қауымның кез келген жеріне бара алады: кейде ойын жолдарда өтеді, бірақ көбінесе ойыншылар далаларға, кейде орманға және шаруа қожалықтарына кіреді, қажет болған жағдайда тікенектер мен арықтардан өтіп, өзендерді кесіп өтеді. Бір мақсатқа немесе шекараның жақын бөлігіне қарсыластарсыз жылдам жүгіру 10 минуттан да аз уақыт алады, ал бірнеше кездесулер мен шайқастармен, әсіресе шекараның алыс бөлігіне, кейде қаладан шыққаннан кейін 30 минут немесе одан да көп уақытқа созылуы мүмкін. Ойынның қарқынына байланысты, бұл соңғы кезеңде әдетте допты иеленушілермен бірге жүре алатын, жеткілікті күш-қуаты бар аз ғана допты лақтырушылар қатысады. Көрермендер ойынның соңғы кезеңінде допты лақтырудың қозғалысын сирек тамашалайды.

The initial phase of the game takes place in the main streets of the town and generally lasts for up to an hour; most of this period is non competitive and the two teams are somewhat irrelevant: townsmen pass the ball to countrymen and vice versa, whilst the tackles and scrums that occur are generally for amusement only. Play often stops for spectators to touch the ball (said to bring luck and fertility), or slows to allow younger players to participate. Hurling in the town consists of a variety of action: hurlers run through the streets, passing the ball between them, whilst tackles and scuffles for possession often become larger scrummages involving several men and sometimes lasting several minutes. In this period, most of the action takes place in Fore Street and Fair Street, with occasional forays into some of the side streets and the Recreation Ground. At some point, usually after 40–60 minutes of play in the town, a single hurler or group of team mates with possession of the ball will make an attempt towards their team's goal or to part of the parish boundary. Their choice of destination will largely depend on where they are in the town when they gain possession of the ball; although the routes to the goals are shorter, often a route to the boundary is more feasible. From this point on the two sides strive for possession, and the actual Town against Country hurling may take place. Some hurls are won by a team effort, while sometimes a single hurler, if a good runner, may attain possession of the ball in the town and manage to run all the way to the goal or boundary without being caught by any of the opposition. The hurlers can go anywhere in the parish: sometimes play keeps to roads, though often players go through fields and sometimes woods and farmyards, when necessary scrambling over hedges and ditches and wading through rivers. A quick, unchallenged run to one of the goals or a close part of the boundary can take less than 10 minutes, whilst a hard fought hurl with several tackles and scrums, especially to a more distant part of the boundary, will last longer, sometimes 30 minutes or more after leaving the town. Due to the pace of the game, this latter stage usually involves only a small number of hurlers, fit enough to keep up with those in possession of the ball. Spectators rarely witness any hurling action in the concluding stage of the game.

Кешкі

Кешкі сағат 8-де допты жеңіп алған адам базар алаңына қайта оралып, допты қайта шақырады. Содан кейін Сент-Клумбтың барлық пабтарына барып, онда доп пивомен толтырылған галлондық ыдыстарға салынады. Әр галлонды жеңімпаз команданың бір мүшесі шақырып, оны кім төлегенін жариялайды, ал "күміс сыра" деп аталатын бұл сыра қатысушылардың арасында бөліседі. Көбінесе доп жеңімпазы ойын аяқталғандағыдай әр пабқа көтеріліп әкелінеді.

Ойын алаңы, мақсаттар және шекара

Ойын алаңы Сент-Клумб-Мейджордың бүкіл приходы болып саналады, себебі егер доп приход шегінен шығып кетсе, ойын аяқталады. Гиннес рекордтар кітабының 1979 жылғы басылымында былай делінген:
Кез келген доп ойынының ең үлкен алаңы – поло, 12,4 акр. Англияның Корнуолл графтығындағы Сент-Клумб-Мейджор приходында жылына екі рет "фёрлинг" деп аталатын ойын (ирланд ойынымен шатастырмау керек) өткізіледі, оның алаңы бүкіл приходты, шамамен 25 шаршы мильді (64,7 км²) құрайды. 1980 жылдардағы шекара өзгерісі приходтың ауданын шамамен 17,2 шаршы мильге дейін азайтты. Приходтың көп бөлігі егістік жерлерді құрайды, бірақ сонымен қатар орман, батпақты жерлер, кішкентай су көздері, бірнеше шағын ауылдар, селолар мен шаруашылықтар, сондай-ақ маңызды және шағын жолдар да бар. Сент-Клумб қаласы приходтың аз бөлігін алып, орталығынан батысқа қарай орналасқан. Ойынның бірінші кезеңі көбінесе қаланың басты көшелерінде өтеді, олар әлі де көлік қозғалысына ашық (бірақ полиция жүргізушілерге осы көшелермен жүрмеуді ұсынады). Ойын жеке меншікке, соның ішінде бақшаларға, кейде үйлерге және пабтарға дейін таралуы мүмкін. Екінші кезеңде (ойында допты голға немесе приход шекарасының бір бөлігіне жеткізу мақсатында) ойын приходтың кез келген жерінде өтуі мүмкін: кейде ойын жолдарда жүреді, бірақ көбінесе ойыншылар далалар, өзендер, орман және шаруашылықтар арқылы өтеді, тікенектер, арықтар және сым тораптар сияқты кедергілерге кездеседі. Екі гол бар, екеуі де қала сыртындағы тас ағызылған шұңқырлар. Town Goal – ескі кельт кресінің негізінде орналасқан және Сент-Клумбтың оңтүстік-батысында, A3059 тас жолының Ньюквейге дейінгі қиылысындағы Cross Putty жерінде жатыр, ал Country Goal қаланың солтүстік-шығысында, Ланхейнсворт ауылына жақын орналасқан. Приход шекарасы дұрыс емес пішінге ие; оның қалаға ең жақын бөліктері шамамен 1,5 миль (2,4 км) қашықтықта, ал ең алыс нүктелері шамамен 3 миль (4,8 км) қашықтықта орналасқан. Приход шекарасына дейін салыстырмалы түрде қысқа болғандықтан танымал маршруттар бар, мысалы, Ланхерн аңғарынан батысқа қарай Нанскевал маңындағы Сент-Мауган приходына дейін жүру.

The field of play is considered to be the whole parish of St Columb Major, since if the ball leaves the parish, the game is won. The 1979 edition of the Guinness Book of World Records notes:
The largest pitch of any ball game is that of polo, with 12.4 acres Twice a year in the Parish of St Columb Major, Cornwall, England, a game called hurling (not to be confused with the Irish game) is played on a "pitch" which consists of the entire Parish, approximately 25 square miles (64.7km2). Although a boundary change in the 1980s reduced the size of the parish to about 17.2 square miles. The parish is mainly farmland, but includes woodland, marshy ground and small areas of water, as well as several hamlets, villages and farmsteads, and both major and minor roads. St Columb town occupies a small proportion of the area of the parish and sits just to the west of its centre. The first phase of the game takes place mostly in the town's main streets which are still open to traffic (although police advise motorists not to drive through). The game can also extend onto private property including gardens and sometimes through houses or pubs. The second phase (wherein the hurlers are aiming to carry the ball to a goal or part of the parish boundary) can go anywhere in the parish: sometimes play keeps to roads, though often hurlers go through fields, rivers, woods and farmyards, and encountering obstacles such as hedges, ditches and barbed wire fences. There are two goals, both shallow granite troughs positioned outside the town. The Town Goal is the base of an old Celtic cross and is situated just south west of St Columb at Cross Putty, the junction with the A3059 road to Newquay, while the Country Goal is located to the north east of the town, near the hamlet of Lanhainsworth. The parish boundary is irregular in shape; the closest parts of it to the town are about 1.5 miles (2.4 km) away, while the farthest points are about 3 miles (4.8 km) distant. There are certain routes to the parish boundary that are popular due to being comparatively short, such as running west down the Vale of Lanherne into St Mawgan parish near Nanskeval.

Ережелер мен ұйымдастыру

Бұл жерде ешқандай төреші, жазбаша ереже, ұйымдастыру комитеті немесе қандай да бір билік жоқ. Дегенмен, жалпыға бірдей дұрыс емес деп есептелетін белгілі бір әрекеттер бар, мысалы, допты жасыру (әдемі ойын емес есебінде), шамадан тыс зорлық-зомбылық және аяқтан басқа кез келген көлік құралын пайдалану. Сонымен қатар, қалыпты сақталатын әдеп нормалары да бар. Мысалы, қаладағы ойын барысында, егер ойыншы допты жоғары көтерсе, ол оны көрерменге ұстап тұру үшін беруге ниетті екенін көрсетеді, ал басқа ойыншылар оған шабуыл жасамайды. Көпшілік мақұлдамайтын, бірақ заңсыз саналмайтын әрекет – допты қақпаға немесе шекараға алып кетуге тым ерте тырысу. Кездейсоқ туындайтын дауларды әдетте сол жерде жүрген ойыншылар шешеді, себебі төреші немесе жоғарырақ билік жоқ. Команда үшін допты жеңіп алған ойыншы, келесі ойынға дейін оның иесі болады. Ол оны мәңгілікке өздігінен сақтап қалуға құқылы, бірақ осы үшін келесі ойынға жаңа доп жасауға ақы төлеуі керек.

Командалар

Сент-Клумб Майор қаласында тұратын адамдар – бұл қалалықтар, ал олардың қарсыластары – ауылдықтар, олар приходтың ауылдық аймақтарында тұрады. Бұл Talskiddy, Trebudannon, Ruthvoes және Tregatillian сияқты ауылдар мен шағын елді мекендерді, сондай-ақ Сент-Клумб прихотының фермаларын және басқа да ауылдық тұрғын үйлерін қамтиды. Кейде приходтан тыс ойыншылар да қатысады (әсіресе бұрынғы Сент-Клумб тұрғындары), бірақ оларға допты ұтып алуға рұқсат етілмейді. Командаға адалдық тұрғын жеріне ғана байланысты: егер ойыншы қаладан ауылға (немесе керісінше) көшсе, ол сәйкесінше жағын ауыстырады. Қала мен ауыл арасындағы шекара белгіленбеген, сондықтан қала шеткерінің кейбір аймақтары қала немесе ауыл деп есептелуі мүмкін. Командада капитан, ойыншылардың орналасуы немесе кез келген командалық ұйымдастыру жоқ, сондай-ақ формалар немесе ойыншыларды анықтау үшін ешқандай белгілер де қарастырылмаған. Кейде ойыншылар қарсыластардың қақпасын қорғауға орналасуы мүмкін, әсіресе қаладағы ойынның соңғы кезеңдерінде, бірақ шекарада жеңу мүмкіндігі болғандықтан, қақпаны қорғау тактиканың маңызды бөлігі емес. Қатысушылар санына шектеу қойылмаған, және екі команданың құрамы тең емес. Қала командасы үлкен, себебі Сент-Клумб қаласы 20 және 21 ғасырларда кеңейді. 20 ғасырдың ортасына дейін ауылдықтар сандық артықшылыққа ие болды, негізінен бұрын ауыл шаруашылығында жұмыс істеген көптеген адамдардан құралды.

Тарих

Сент-Клумбтағы мерекелік ойындар қанша уақыттан бері ойналып келе жатқаны белгісіз, бірақ олар жүздеген жылдар бойы өткізіліп келген деп саналады. Сент-Клумбтың "Жасыл кітабында" 1595 жылы күміс доп туралы айтылады, бірақ ешқандай ойынның сипаттамасы келтірілмеген. 1850 және 1860 жылдардағы газет хабарлары Сент-Клумбтың мерекелік доп тастауын ұзақ жылдардан бері қалыптасқан дәстүр ретінде сипаттайды және сол дәуірдегі ойынның негізгі ережелері қазіргі күндегі ойынға ұқсас екенін көрсетеді. 2000 жылы қала әкімшілігінде орнатылған тақтада 1900 жылдан бергі барлық жеңімпаздардың тізімі жазылған.

Терминология

break көбінесе қаладан допты алып шығып, қақпаға немесе шекараға жету әрекетін сипаттау үшін қолданылады, мысалы: "қалада 50 минут допты лақтырғаннан кейін, қала тұрғындарының бір тобы өздерінің қақпасына қарай үзіліс жасады". call up – жеңіс жариялау үшін допты жоғары көтеріп, үш рет шырқап, содан кейін "Қала добы" немесе "Ауыл добы" деп айқайлау, әдетте допты жеңген адам орындайды. carry off the ball – допты жеңіп алу. Country Ball – ауылдықтардың жеңісі. deal the ball – допты пас беру. Сондай-ақ, қарсыластан доптан бас тартуын сұрау ретінде де қолданылады. have the ball – допты жеңіп алу (кем ресми), мысалы: "Шоңқырлы сейсенбіде кімнің допы болды?". holder of the ball – кейде алдыңғы жеңімпазды сипаттау үшін қолданылады, өйткені ол допты келесі лақтыруға дейін сақтайды. silver beer – доп суға батырылған галондық құмыралардан кешкісін берілетін сыра. shuffle the ball – допты жасыру (әдетте, әзіл болмаса, жаман көріледі). stand – допты тартып алуға дайындану. throw up – ойынның басталуы, бұл шараны алдыңғы доп жеңімпазы шақырған адам орындайды. Town Ball – қала тұрғындарының жеңісі. winner of the ball – допты голға салу немесе шекарадан асырып өту арқылы өз командасына жеңіс әкелген ойыншы.

Сент-Айвс (жыл сайын)

Жыл сайынғы Сент-Айвс херлинг матчы әр ақпан айының мейрам күнінде өтеді (мейрам 3 ақпанға ең жақын жексенбіде болады). Ойын сағат 10:30-да басталады, онда қала әкімі күміс допты шіркеу қабырғасынан төмендегі жағажайдағы көпшілікке лақтырады. Доп жағажайда бірінен-біріне беріліп, содан кейін Сент-Айвс көшелеріне көтеріледі. Сағат түскі 12-ні соққанда допты ұстап тұрған адам оны Гилдхолдағы әкімге апарып, дәстүрлі бес шиллинг сыйлық алады. Бұрын бұл ойынды ауыл еркектері ойнаған. Бүгінде оны балалар ойнайды.

Bodmin (шамамен 5 жылда бір рет)

Хёрлинг Бодмин қаласының шекараларын белгілеу рәсімінің ("Бит") аяқталуымен бірге дәстүрлі түрде сақталып келеді. Ойынды Бодмин Ротари клубы ұйымдастырады. Ойынды Бодмин қаласының әкімі "Салтын бассейн" деп аталатын су қоймасына күміс доп лақтыру арқылы бастайды. Командалар жоқ, доп белгілі бір маршрут бойынша тасымалданады. Мақсаты – допты "Салтын бассейннен" ескі A30 тас жолы арқылы, Калливит жолымен, содан кейін Касл көшесі, Чирч Сквер және Хани көшесі арқылы Фор көшесіндегі мұнара сағатына жеткізу. Допты мұнара сағатына жеткізген қатысушы қала әкімінен 10 фунт стерлинг сыйлық алады. Соңғы Бодмин Хёрлі 2015 жылдың наурыз айында шекара белгілеу рәсімінен кейін өтті және келесі рет 2020 жылға дейін өткізілмейді.

Hurlers тас шеңберлері

Краддок Моорда, Минионның жанында "Херлер" орналасқан. Бұлар – қола дәуіріне жататын үш жеке тас шеңберінен тұрады, олардың арасында сәйкесінше он үш, он жеті және тоғыз тас сақталған. Жергілікті халық арасындағы әңгіме бойынша, бұл адамдар сенбі күнін бұзғандары үшін, яғни ойын-сауыққа берілгендері үшін тасқа айналған. Тастардың орналасуы осы атқа ие болуына себеп болды және бұл туралы 1584 жылы Джон Норден жазған.