Кіріспе

Verre églomisé – француз тіліндегі термин, айна тәрізді бетін алу үшін әйнектің артқы жағына сурет салу және алтын жағу процесін білдіреді. Атауы 18 ғасыр француз декораторы және өнер сатушысы Жан Батист Гломидің (1711–1786) есімінен шыққан, ол осы өнерді қайта жандандырған. Гломидің техникасы – әдетте шыны сурет рамаларына қолданылатын қарапайым түс пен алтынның үйлесімін пайдаланып, декоративтік суреттер салудың салыстырмалы түрде қарапайым әдісі болды. Бірақ, уақыт өте келе, ол артқы жағы боялған және алтынмен қапталған кез келген әйнекті сипаттау үшін қолданылатын терминге айналды, ол қаншалықты күрделі болса да. Шыныны артқы жағынан бояу техникасы римдік дәуірге дейін барады. Осы өнердің маңызды тарихи кезеңдерінің бірі – 13-16 ғасырлардағы Италия. Алтынмен қапталған суреттері бар кішкентай әйнек панельдер қасиетті заттар мен көшпелі алтарларға орнатылған. Осы әдісті Ценнино Ценнини сипаттаған. Басқа шеберлеріне Йонас Цейнер және Ханс Якоб Шпрунгли (1559–1637) жатады. Бұл техника 15 ғасырдан бері Еуропаның барлық жерінде қолданылып келеді, суреттерде, жиһаздарда, ішімдікке арналған әйнектерде және ұқсас ыдыстарда, сондай-ақ зергерлік бұйымдарда кездеседі. Ол көбінесе айна панельдері, сағат беттері түрінде, ал соңғы кезде терезе жарнамалары мен жарнамалық айналарда да қолданылады. 1920 жылдары «Көк атты» (Blue Rider) тобы осы техниканы зерттеді, халық өнерін жоғары өнерге айналдырды. Шын мәнінде, Кандинский, Марк, Клее және Габриэль Мюнтер сияқты суретшілер әйнек суреттерін жасады. Бұл техниканы жоғары өнер ретінде қолданатын суретшілер өте сирек. Ирландиялық суретші Янни Петтерс – солардың бірі. Дегенмен, дәстүрлі техниканы жаңарту аясында осы техниканы қолданатын көптеген коммерциялық суретшілер бар. Алтын жағу процесінде күміс, алтын немесе басқа металл жапырақтары желатин негізді желіммен бекітіледі, одан кейін буға түсірілгеннен кейін айнадай жылтыр, шағылыстыратын бетке ие болады. Суреттерді әртүрлі техникалармен салуға болады, көбінесе алтын жағар алдында кері бояу арқылы, немесе алтын жағалған қабатқа немесе тіпті әйнекке өрнек салу арқылы. Гүл сияқты күрделі суретті салу кезінде суретшінің әдеттегі әдісі кері болады, яғни алдымен жарық түстер, содан кейін фон салынады. Металл жапырақтарын майлы желімдерді (goldsize лак) қолдану арқылы матовый бетке қолдануға болады. Оны алтын жапырағы әйнекке жабыстырылып, содан кейін суретті жасау үшін сызылып, үстіне ыстық әйнек қабаты қойылып, алтынды бекіту үшін балқытылатын «сэндвич» тәрізді алтын әйнектен ажырату керек. Соңғы жылдары Verre Églomisé термині нақты суреті немесе өрнегі жоқ, бірақ алтынмен қапталған және тозған айналарды сипаттау үшін де қолданылады, бірақ бұл оны бастапқы мағынасынан алшақтатады. Осыған «Тозған қолмен алтын жағалған айна» деген атау қойған дұрыс болар еді.