Кіріспе

Неміс сәулетшісі, педагог және қала құрылысшысы (1930–1998)

Вернер Селигманн (30 наурыз 1930 – 12 қараша 1998) – сәулетші, қала құрылысшысы және педагог.

Өмірбаян

Вернер Селигманн 1930 жылдың 30 наурызында Германияның Оснабрюк қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Фриц 1902 жылдың 31 желтоқсанында Германияның Крефелд қаласында туған, Белефельдтегі еңбек лагерінен және Чехословакиядағы Терезин қаласындағы КЗ Терезиенштадтқа депортациядан аман қалған. 1971 жылдың 10 наурызында Гармиш-Партенкирхенде қайтыс болды. Оның анасы Шарлотта Луиза (Чермин) Фрицтің екінші әйелі болды және 1902 жылдың 1 маусымында дүниеге келді. Ол шамамен 1944 жылы Германиядағы Равенсбрюк концлагерінде қайтыс болды. Фриц еврей болған, ал Шарлотта емес. Оның әпкесі Хельга Селигманн 1931 жылдың 17 қыркүйегінде Оснабрюкте туды және 1944 жылдың 21 қарашасында одақтастардың бомбалау шабуылы кезінде қайтыс болды. Бұл Германияның Шлезвиг-Гольштейн аймағындағы Венторфтағы көшірілгендер лагерінде болған болуы мүмкін. Венторф – бұл көшірілгендерге арналған лагерь және бұрын Германия армиясының (Вермахт) казармалары болған ғимараттарды пайдаланған. 1949 жылы ол "General J H McRae" кемесімен Бремерхавеннен АҚШ-қа жіберілді. 1954 жылдың 29 тамызында Жан Лоис Либерманға үйленді. Олардың екі баласы болды: Рафаэль Джон және Сабина Шарлотта. 1955 жылы ол АҚШ азаматы болды. 1959-1961 жылдары Швейцарияның Цюрих қаласындағы Eidgenössische Technische Hochschule (ETH) институтында ассистент болып жұмыс істеді және Швейцарияның Цюрих қаласындағы Hoesli and Aebli кеңсесінде дизайнер болды. 1961 жылдан 1974 жылға дейін Корнелл университетінде сәулет профессоры, ал 1974 жылдан 1976 жылға дейін Гарвард университетінің Дизайн мектебінде сәулет профессоры қызметін атқарды. 1976 жылдан 1990 жылға дейін Сиракуз университетінің сәулет мектебінің деканы және профессоры болды. 1981 жылы Селигманн Римдегі Америка академиясының (FAAR) мүшесі атанды. 1986 жылы Гарвард университетінің Дизайн мектебінде Элиот Нойс профессоры болды. 1988 жылы Йель университетінде Уильям Генри Бишоп профессоры болды. 1994 жылы Вирджиния университетінде Томас Джефферсонның арнайы шақырылған профессоры болды. 1990-1993 жылдары Цюрихтегі ЭТХ-да сәулет профессоры болды. Сиракуз университетіне оралғаннан кейін, ол сәулет өнерінің еңбек сіңірген профессоры атанды.

Ерілмеген өмірбаяндық мәселелер

Бірнеше мәселелер жоқ немесе өзара қайшылыққа толы. 1970 жылдардың басында Селигманн отбасының тұтқындалудан қашу үшін "оңтүстікке көшіп кеткенін" айтқан. Бірақ мұны растайтын ешқандай құжаттама жоқ. Керісінше, отбасы Германиядағы Оснабрюктен шамамен 100 шақырымдай шығысқа орналасқан Брауншвейг қаласында болғанын көрсететін деректер бар. Брауншвейгте болуы да қате болуы мүмкін. Вернер Селигманнмен болған әңгімеде, ол тұтқында болған уақытын еске алған жалғыз рет, "бас үстінен ұшып келе жатқан бомбалаушы ұшақтардың толқынын" көргенін айтты, бұл шамамен "бір жарым сағатқа" созылған. Олар "Мюнхенге қарай бет алды, ол кезде қаланың әскери маңызы болмаған, себебі Гитлер сол жерден бастаған". Бұл оның есінде қалғаны болуы мүмкін, бірақ бұл сөздерге сену қиын. Сол әңгімеде Селигманн Голландиядағы қайта қоныстандыру лагерінде болғанын және оның әкесі Фриц күтіп тұрған бас кеңсеге шақырылғанын айтты. Ол "өмірімдегі ең бақытты күн" деп атады. Оның туған күнін ескерсек, бұл 1944 жылға сәйкес келеді, яғни Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін. Дегенмен, басқа дереккөздер ол 1949 жылы АҚШ-қа теңіз арқылы өтіп, сол кезде 19 жаста болғанын көрсетеді. Осылайша ол қайта қоныстандыру лагерінде төрт жылдан астам уақыт өткізген болуы мүмкін. Бұл ақпараттың растығы әлі де нақтыланбады. Селигманн өзінің "лагерьде" тұтқындалғанын нақты айтты. Ол "бір күні таңертең оянғанында қақпалардың ашық тұрғанын" және "қарауылшылардың жоқ болғанын" баяндады. Ал басқа дереккөздерде ол "Шоа кезінде басқа неміс отбасымен жасырынып аман қалғаны" айтылған.

Сәулет тәжірибесі

1957 жылы Селигман архитектура саласында тіркелді, оған дейін ол үш шағын үйді жобалап, салып бітірген болатын. Оқытушылық қызметінің барысында ол жеке тәжірибесін сақтап, көптеген конкурстарға қатысты, соның ішінде 1993 жылы Германияның Берлин қаласы үшін өткізілген «Террор топографиясы» шақырылған конкурсына қатысты. Оның «Вернер Селигман және әріптестері, сәулетшілер және қала құрылысшылары» фирмасы Нью-Йорк штатының Кортленд қаласында орналасқан. 1961 жылы құрылған бұл фирма ұлттық және халықаралық конкурстарда жүлделі орындар алды, ал фирманың жұмыстары АҚШ-та және шетелде жиі жарияланып, көрмелерге қойылды. Вернер Селигманның сәулеттік жұмыстары екі рет «Progressive Architecture Design Awards» сыйлығын жеңіп алды, «Progressive Architecture» журналының мұқабасында үш рет жарияланды және бірнеше ұлттық және халықаралық дизайн конкурстарында жүлдегер атанды немесе жеңіс тудырды. Селигманның 1970-ші және 1980-ші жылдарда Нью-Йорк штатының қала құрылыс корпорациясы үшін тұрғын үй прототиптерін әзірлеу жұмысы әлеуметтік тұрғын үйді жобалаудағы оның беделін нығайтты. «Итакадағы шашыраңқы тұрғын үй жобасы» (қазіргі Елм көшесі мен Мейпл даңғылы) кеңінен көрсетілді және жарияланды. Жобаның дизайны Нью-Йорктегі (MOMA) Музейдің тұрақты коллекциясына енгізілді. Бингхэмтон (Нью-Йорк) қаласындағы Бет-Дэвид синагогасы (1963) Льо Корбюзьенің Вилла Шодхан эскиздерінен туындаған болса да, Райт және Льо Корбюзье еңбектерінің маңызды синтезі ретінде қарастырылды. Селигман сонымен қатар Франк Ллойд Райт, Льо Корбюзье және жалпы қазіргі заманғы сәулет туралы көптеген мақалалар жариялады.

Қонақ оқытушы

Грэм қоры; Темпл университеті; Род-Айленд дизайн мектебі; Венеция университеті; Рим университеті; Райс университеті; Хьюстон университеті; Канзас университеті; Арлингтондағы Техас университеті; Чикагодағы Иллинойс университеті; Пуэрто-Рико университеті; Нью-Йорктегі архитектура және қалалық зерттеулер институты; Римдегі Нотр-Дам университеті; Гарвард университеті; Массачусетс технология институты; Принстон университеті; Корнелл университеті; Сиракуз университеті; Сент-Луистегі Вашингтон университеті; Оңтүстік Калифорния университеті; Лос-Анджелесдегі Калифорния университеті; Хэмптон университеті; Айова штатының университеті; Виргиния университеті; Виргиния политехникалық институты; Хьюстон университеті; Карнеги Мелон университеті; Купер-Унион; Буффалодағы SUNY, Бингхэм университеті; Ренселер политехникалық институты; Брандейс университеті; Нью-Джерси технология институты; Оснабрюк университеті.

Қонақ қазылар алқасының мүшесі

Гарвард университеті; Колумбия университеті; Йель университеті; Принстон университеті; Род-Айленд дизайн мектебі; Корнелл университеті; Айова штаты университеті; Бостон сәулет колледжі; Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университеті; Архитектуралық қауымдастық, Лондон; Орталық Лондон политехникалық институты, Лондон; Гринвич университеті, Лондон; Архитектура және қала құрылысы институты, Нью-Йорк; Ренсселер политехникалық институты; Eigenoessische Technische Hochschule, Цюрих; Штутгарт университеті; Вирджиния университеті; Торонто университеті.