Кіріспе
Бүйректерге қан жеткізетін тамырлар. Бүйрек артериялары – бүйректерді қанмен қамтамасыз ететін жұп артериялар. Олардың әрқайсысы диафрагманың қиылысы арқылы өтеді, нәтижесінде дерлік тік бұрыш түзеді. Бүйрек артериялары жалпы қан ағынының үлкен бөлігін бүйректерге тасымалдайды. Жүректің жалпы соққы көлемінің үштен біріне дейін бүйрек артериялары арқылы өтіп, бүйректерде сүзіледі.
The renal arteries are paired arteries that supply the kidneys with blood. Each is directed across the crus of the diaphragm, so as to form nearly a right angle. The renal arteries carry a large portion of total blood flow to the kidneys. Up to a third of total cardiac output can pass through the renal arteries to be filtered by the kidneys.
Құрылымы
Бүйрек артериялары әдетте іш қуыс аортасының сол жағынан, жоғарғы мезентериялық артерияның төменінен 90° бұрышпен шығады. Олардың радиусы шамамен 0,25 см, тамырдың түбінде 0,26 см-ге жуық. Өлшенген орташа диаметр қолданылған бейнелеу әдісіне қарай өзгеруі мүмкін. Мысалы, ультрадыбыспен өлшенгенде диаметрі 5,04 ± 0,74 мм, ал ангиографиямен өлшенгенде 5,68 ± 1,19 мм болып табылды. Аортаның, төменгі қуыс венаның және бүйректердің анатомиялық орналасуына байланысты оң бүйрек артериясы көбінесе сол бүйрек артериясынан ұзын болады. Оң жақ артерия төменгі қуыс венаның, оң бүйрек венасының, ұйқы безінің басының және он екі елі ішектің төменгі бөлігінің артынан өтеді. Ол сол жақ артериядан сәл төмен орналасқан. Сол жақ артерия сол жақ бүйрек венасының, ұйқы безінің денесінің және көкбауыр венасының артында жатыр, ал төменгі мезентериялық вена осы артерияның үстінен өтеді.
Филиалдар
Бүйректің гилусына жеткенше әр артерия төрт-бес тармаққа бөлінеді. Алдыңғы тармақтары (жоғарғы, ортаңғы, төменгі және апикальды сегменттік артериялар) бүйрек венасы мен несеп жолдарының арасында орналасқан, вена алдында, несеп жолы артта. Артқы сегменттік артерияны қоса, саны аз артқы тармақтар көбінесе несеп жолының артында жатады. Әр қан тамыр бүйрек үсті безіне, несеп жолдарына және оларды қоршаған ұлпалық тіндер мен бұлшық еттерге кішкентай төменгі бүйрек үсті безі тармақтарын жібереді. Бір немесе екі қосымша бүйрек артериясы жиі табылады, әсіресе сол жақта, себебі олар көбінесе аортадан шығады және негізгі артерияның үстінен (жиірек) немесе астынан тууы мүмкін. Олар гилус арқылы бүйрекке енбей, көбінесе мүшенің жоғарғы немесе төменгі бөлігін тесіп өтеді.
Түрлілігі
Бүйректерге артериялық қанмен жабдықталу өзгеруі мүмкін, және әрбір бүйректі бір немесе бірнеше бүйрек артериясы қамтамасыз етуі мүмкін. Қайырымды емес (ауқымнан шыққан) бүйрек артериялары болуы мүмкін, бұл хирургиялық араласуларды усложнитпейді.
Стеноз
Бүйрек артериясының стенозы, немесе бірыңғай немесе екі бүйрек артериясының тарылуы, бүйректердің зардап шегуіне байланысты қан қысымын жоғарылатып, бүйректерге қан ағынын сақтау үшін ренин бөліп шығаруға алып келеді, нәтижесінде гипертония пайда болады. Бүйрек артерияларының стенозын анықтау үшін әдетте дуплексті ультрадыбыстық тексеру қолданылады. Егер қажет болса, бұл жағдайды баллондық ангиопластика және стенттерді орнату арқылы емдеуге болады.
Бүйрек артериясының аневризмі
Бүйрек артериясының қалыпты көлемінен екі есе үлкейіп кеңеюі, бүйрек артериясының аневризмасын көрсетеді.