Кіріспе
Неміс тілшісі (1926–2004)
Хельмут Рикс (4 шілде 1926, Амберг қаласында туған – 3 желтоқсан 2004, Колмар қаласында қайтыс болған) – неміс тілшісі және Германияның Фрайбург қаласындағы Альберт Людвигс Университетінің тіл білімі семинарының профессоры. Ол үнді-еуропа және этрус тілдерін зерттеуімен, сондай-ақ тиррен тілдері туралы гипотезаның авторы ретінде ең жақсы танымал.
Өмірбаян
Хелмут Рикс 1926 жылы Амберг қаласында мұғалімдер отбасында дүниеге келді. Орта мектепті бітіргеннен кейін, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс теңіз күштеріне шақырылып, 1946 жылы Вюрцбургте, ал 1947 жылдан бастап Гейдельбергте үнді-еуропалық зерттеулер, классикалық филология және тарихты оқыды. 1950 жылы ол "Bausteine zu einer Hydronymie Alt Italiens" тақырыбындағы диссертациясын қорғап, доктор ғылымының кандидаты атағын алды. 1951 жылдан бастап ол Тюбингенде Ханс Крахедің ассистенты, ал 1955 жылдан бастап Нойендеттельзаудағы лютерандық Августания діни семинариясында латын және грек тілдерінен дәріс берді. 1959 жылы ол Тюбингенде "Das etruskische Cognomen" тақырыбындағы habilitation жұмысын қорғап, профессорлық атаққа ие болды (1963 жылы Harrassowitz баспасында жарияланды). 1966 жылы Рикс жаңадан ашылған Регенсбург университетінде жұмыс істеді, ал 1982 жылы Фрайбург университетінде профессор болып тағайындалды. 1993 жылы зейнетке шығып, 2004 жылы Кольмар қаласында жол апаттарынан қаза тапты.
Индоевропалық
Гректің тіліндегі сұйық немесе мұрынды дыбыстар алдындағы конус тілді дыбыс", Münchener Studien zur Sprachwissenschaft 27 (1970): 79–110. [Рикс заңының тұжырымдамасы] Гректің тарихи грамматикасы: Laut und Formenlehre. Дармштадт: Ғылыми кітап қоғамы, 1976 (2-ші басылым, 1992). Ортаңғы Индоевропа тілі: мазмұны, формалары және шығу тегі. Мюнхен: Р. Китцингер, 1988. Индогерман тілдерінің етістіктер сөздігі: Die Wurzeln und ihre Primärstammbildungen. Мартин Кюмель, Томас Зендер, Райнер Липп және Бриджит Ширмердің қатысуымен. Висбаден: Доктор Людвиг Райхерт, 1998, 754 б.; 2-ші кеңейтілген және жақсартылған басылымы, Мартин Кюмель және Гельмут Рикс редакциясымен, 2001, 823 б. Kleine Schriften: Гельмут Рикске 75 жылдық мерейтойына арналған құрмет кітабы, Эд. Герхард Мейзер. Бремен: Hempen Verlag, 2001.
Historische Grammatik des Griechischen: Laut und Formenlehre. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1976 (2nd ed., 1992). The Proto Indo European Middle: content, forms and origin. Munich: R. Kitzinger, 1988. Lexikon der indogermanischen Verben: Die Wurzeln und ihre Primärstammbildungen. With contributions by Martin Kümmel, Thomas Zehnder, Reiner Lipp and Brigitte Schirmer. Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert, 1998, 754 p.; 2nd expanded and improved ed., edited by Martin Kümmel and Helmut Rix, 2001, 823 p.
Kleine Schriften: Festgabe für Helmut Rix zum 75. Geburtstag, ed. Gerhard Meiser. Bremen: Hempen Verlag, 2001.
Ежелгі итальян мәдениеті мен тілі (этрус тілінен басқа)
"Zum Ursprung des römisch mittelitalischen Gentilnamensystems", Aufstieg und Niedergang der römischen Welt: Geschichte und Kultur Roms im Spiegel der neueren Forschung (ANRW), vol. 1: Римнің бастауынан Республиканың соңына дейін. Берлин–Нью-Йорк: Walter de Gruyter, 1972, 700–758. "Die lateinische Synkope als historisches und phonologisches Problem", Kratylos 11 (1966): 156–165. Жарияланған: Klaus Strunk, ред., Латын грамматикасының мәселелері. Дармштадт: Ғылыми кітап қоғамы, 1973, 90–102. Ежелгі Италия тілдеріндегі еркіндіксіздіктің терминдері. Штутгарт 1994. Sabellische Texte: Оск, Умбрия және Оңтүстік Пикен тілдерінің мәтіндері. Гейдельберг: Carl Winter University Press, 2002 [барлық сабеллик (Оско-Умбрия) жазуларының жинағы].
Этрус тілі
Этрус есімдері: Солтүстік Этрурияның жас жазбаларындағы жеке есімдер жүйесінің, морфологиясының және қолданылуының зерттеулері. Висбаден: Отто Харрассовиц, 1963, + 410 б.
"La scrittura e la lingua", Gli Etruschi: una nuova immagine, ред. М. Кристофани. Флоренция: Джанти Мартелло, 1984, 210–238 б. [қысқа этруск грамматикасы]
"Etruskisch culs ‘Есік’ және Загреб линтеус кітабының VIII 1–2 бөлімі", Vjesnik Arheološkog Muzeja u Zagrebu, 3-ші серия, 19 (1986): 17–40. "Etrusco un, une, unuc ‘сен, саған, сіздер’ және линтеус кітабындағы параллель ритуалдық дұғалар", Archeologia Classica 43 (1991): 665–691. Etruskische Texte, 2 том, Герхард Мейзермен бірлескен редакция. Тюбинген: Г. Нарр, 1991, 1-том: 320 б., 2-том: 370 б.
"Загреб линтеус кітабының дұғалары", Les Étrusques, les plus religieux des hommes, ред. Франсуаза Готье және Доминик Брикель. Париж: La Documentation française, 1997, 391–397. Rätisch und Etruskisch. Инсбрук: Инсбрук университетінің тіл білімі институты, 1998, 67 б. Innsbrucker Beiträge zur Sprachwissenschaft, Vorträge und Kleinere Schriften, № 68.
"La scrittura e la lingua", in Gli Etruschi: una nuova immagine, ed. M. Cristofani. Florence: Giunti Martello, 1984, 210–238. [short Etruscan grammar]
"Etruskisch culs ‘Tor’ und der Abschnitt VIII 1–2 des Zagreber liber linteus", Vjesnik Arheološkog Muzeja u Zagrebu, 3rd series, 19 (1986): 17–40. "Etrusco un, une, unuc ‘te, tibi, vos’ e le preghiere dei rituali paralleli nel liber linteus", Archeologia Classica 43 (1991): 665–691. Etruskische Texte, 2 vols., co edited by Gerhard Meiser. Tübingen: G. Narr, 1991, vol. 1: 320 p., 2: 370 p.
"Les prières du liber linteus de Zagreb", in Les Étrusques, les plus religieux des hommes, eds. Françoise Gaultier & Dominique Briquel. Paris: La Documentation française, 1997, 391–397. Rätisch und Etruskisch. Innsbruck: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1998, 67 p. Innsbrucker Beiträge zur Sprachwissenschaft, Vorträge und Kleinere Schriften, No. 68.
Өңделген томдар
Flexion und Wortbildung: Индогермандық қоғамның V ғылыми конференциясының материалдары, Регенсбург, 9-14 қыркүйек 1973 жыл. Висбаден: Доктор Людвиг Райхерт баспасы, 1990. Тіл білімі және филология. Якоб Вакернагель және қазіргі индогермандық: Индогермандық қоғамның 13-15 қазан 1988 жылғы Базельде өткен коллоквиумы, Хайнер Эйхнердің редакциялық қатысуымен. Висбаден: Доктор Людвиг Райхерт баспасы, 1990. Oskisch – Umbrisch: Тексттер және грамматика. Индогермандық қоғам мен Итальяндық тіл білімі қоғамының 25-28 қыркүйек 1991 жылғы Фрайбургте өткен жұмыс тобы. Висбаден: Доктор Людвиг Райхерт баспасы, 1994.