Кіріспе

Шотланд ұшқышы және саясаткер (1903–1973)

Air Commodore Douglas Douglas Hamilton, 14-шы Гамильтон герцогі және 11-шы Брендон герцогі (3 ақпан 1903 – 30 наурыз 1973) – шотланд ақсұлуы және ұшқыш, Эверест тауынан алғаш ұшқан адам. 1941 жылдың мамыр айында Германияның вице-фюрері Рудольф Гесс Шотландияға күтпеген жерден қонғанда, ол Гамильтонды танитынын айтты, бірақ Гамильтон оны жоққа шығарды. Дегенмен, екеуінің Берлин Олимпиадасында кездескені және кейін байланыста болғандары мүмкін деп есептелді. Алайда, Гамильтон парламентте қауіпсіздікке қатысты ешқандай бұзушылық жасаған жоқ деп танылды.

Ерте өмір

Гамильтон Лондонның Пимлико ауданында дүниеге келген. Ол Альфред Дуглас Гамильтонның 13-ші герцогы мен оның әйелі Нинаның (туған аты Пур) ұлы болды. Ол Итон колледжінде және Оксфордтың Баллиол колледжінде білім алған, онда бокстан "көк лента" алды және университет құрама командасы үшін ескек шалған. Кейін ол Шотландияның орта салмақтағы әуесқой боксшысы атағын жеңіп алды. Әкесі Хамильтон герцогы және Холирудхаус сақшысы болғанға дейін Клайдсдейл маркизі титулын алған. 1931 жылдың шілде айында ол 7-ші (Блитсвуд) Хайленд жеңіл жаяу әскері батальонының құрметті полковнигі болып тағайындалды. 1935 жылы отбасының көмір шахталарындағы жұмысшылардың өмірін өз басынан өткеру үшін, ол бір кезде көмір шахтасында қарапайым Гамильтон ретінде жұмыс істеді және кәсіби одаққа қосылды. Ол 1930 жылдан 1940 жылға дейін Шығыс Ренфрушир округінен Парламент депутаты (MP) болды, содан кейін ол теңдестік титулдарына ие болып, Лордтар палатасына қосылды.

Әуе күшіндегі мансабы және Эверест үстінен ұшуы

Гамильтон ерте жасында ұшуға қызығушылық танытты және Корольдік қосымша әуе күшінде (RAuxAF) қызмет етті. Ол 1927 жылғы 4 шілдеде 602 (Глазго қаласы) эскадрильясына ұшқыш офицер болып тағайындалды, содан кейін 1929 жылғы 4 қаңтарда ұшқыш офицер, ал 1930 жылғы 15 қаңтарда ұшқыш лейтенант рөліне көтерілді. 1931 жылғы 6 мамырда 28 жасында маркиз сол заманның ең жас эскадрилья командирі атанды және 1931 жылдан 1936 жылға дейін эскадрильяға басшылық етті. Ол ХХ ғасырдың басындағы ең амбициозды авиациялық рейстердің біріне қатысты, оған Люси, леди Хьюстон демеушілік етті, бұл Хьюстон Эверест тауларына ұшу экспедициясы болды. Бұрынғыдан да биікке көтеріліп, формацияда ұшқан Лорд Клайдсдейл (сол кездегі аты) 1933 жылы Эверест тауынан алғашқы рет өткен ұшудың бас ұшқышы болды, ол Westland PV 3 бипланын басқарды. Осы ұшақтар экипаждарының бастан өткерген қиындықтары қазіргі ұшақтардағы қысымды кабиналардың қажеттілігін көрсетуге көмектесті. Бұл сонымен қатар Гималай аймағының ең толыққанды және ғылыми зерттеуі болды. Бұл экспедиция тікелей емес, бірақ Scottish Aviation Ltd (қазір BAE Systems құрамында) компаниясының құрылуына ықпал етті. Айвор Монтагу мен Джеффри Баркастың "Эверест үстіндегі қанаттар" атты деректі фильмі рекордтық ұшуды бейнеледі және 1934 жылы Голливудта Оскар сыйлығын жеңіп алды. Ол пионерлік ұшқыш ретінде, кейінгі буын ғарышкерлері сияқты, батырлықпен еске алынды.

Екінші дүниежүзілік соғыс, Гесс ісі және оның салдары

Гамильтон 1936 жылы Берлинде өткен жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан. Ұшқыш-спортшы ретінде ол Германияға өз ұшағымен ұшып барған, ол Германия үкіметінің Олимпиада ойындарын бақылау үшін Берлинге шақырған көппартиялық парламенттік топтың мүшесі болды. Берлинде ол көптеген шараларға қатысты, соның ішінде Германиядағы британ елшісі, кейін сыртқы істер министрі Иоахим фон Риббентроптың ұйымдастырған британдық контингенті үшін өткен әсем кешкі асқа қатысты, онда ол Гитлермен және Ұлттық-социалистік үкіметтің басқа да жетекші мүшелерімен таныстырылды. Гамильтон бұрын Риббентроппен Лондонда, Сент-Джеймс сарайының елшісі ретінде кездескен еді. Герман Геринг Гамильтонды, авиацияға деген кәсіби қызығушылығын ескере отырып, жаңадан қайта құрылған Люфтвафені тексеруге шақырды. Ол Германияда Фюрердің орынбасары Рудольф Гесспен кездеспегенін айтты, бірақ Гесс те қатысқан Берлиндегі кешкі асқа ол барған. Екеуі де авиацияға құштар, өте тәжірибелі ұшқыштар болғандықтан, оның жоқ деуінің дұрыстығына күмән туды. Германияда Гамильтон белгілі геосаясаттанушы Карл Хаушхофердің ұлы, геосаясатшы Альбрехт Хаушхофермен кездесті. Кіші Хаушхофер Гесспен бірге Мюнхен университетінде оқыған. Гесс нацистік партиядағы беделін арттырғаннан кейін Хаушофер оның сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісіне айналды. Соғыс басталғаннан кейін Гесс герцогпен Хаушофер арқылы байланысқан деген болжам бар. 1940 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Гамильтон герцогтыққа мұрагер болды. RAF офицері ретінде ол Оңтүстік Шотландия мен Солтүстік Англияның әуе қорғанысына жауапты болды және соғыс қызметі үшін «Депеште аталды». Соғыс басталғанда, ол әуе коммодоры атағымен қызметін қайта бастады. Ол Шотландиядағы әуе қорғанысына жауапты болды және Әуе оқу корпусының басшылығын алды. 1941 жылдың 1 маусымында уақытша топ капитаны болып тағайындалды.

Хесс ісі

1941 жылғы 10 мамырда Гесс Шотландияға парашютпен түсті; оның мұны жасауының себебі герцогпен кездесіп, Германияның континенттік Еуропада басымдығын орнатып, Британ империясын өзге аймақтарда нығайтуға бағытталған құпия бейбіт келісім жасау еді. Гесс түнгі сағат 10:34-те Иглшемге жақын жердегі Флорс шаруашылығына құлап, өзін «Альфред Хорн» деп таныстырды, ол Гамильтон герцогының досы екенін айтты. Бірақ Гесс парашютпен түскен кезде алған жарақаттарына байланысты ауруханаға жеткізілді. Гамильтон тұтқын туралы хабардар болды және оны кездестірді. Одан кейін ол өзінің нағыз кім екенін ашты. Гамильтон дереу Уинстон Черчилльмен байланысып, оған фюрердің орынбасарының келгенін хабарлады. Гесс британдық билік органдарымен соғыс аяқталғанға дейін және одан кейінгі Нюрнберг процесіне дейін түрмеде отырды.

Сэр Гарри Лаудер

1950 жылдың ақпан айының соңында герцог өзінің досы, әртіс сэр Гарри Лаудердің қосылу рәсіміне қатысып, Гамильтон қаласынан жаяу өтіп, процессияны жетекке алып, Лаудерді "Ұлы шотландиялық" деп сипаттаған ақтық сөзді оқыды.

Қызметтері мен атқаратын лауазымдары

Ол Қоғамдар палатасының мүшесі ретінде жеке кеңесші болды. 1940 жылы ол үй шаруашылығының лорды болып тағайындалды және 1964 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Ол 1948 жылдан 1973 жылға дейін Сент-Эндрюс университетінің канцлері болды. 1951 жылғы 8 желтоқсанда оған "Арқа" ордені табысталды. Ол сонымен қатар Шотландияның корольдік сақшылары, Патшалық садақшылар компаниясының мүшесі болды. Ол Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясында төрт рет, 1953, 1954, 1955 және 1958 жылдары Лорд-жоғарғы комиссар ретінде қызмет етті. 1963 жылы герцог "Жігіттер бригадасының" құрметті президенті аталды, ал 1938 жылдан бері оның қазынашысы болған. Ол 1959 жылдан 1968 жылға дейін Әуе лигасының президенті болды. Герцог 1946-1955 жылдары Гамильтон академиясының ФП (бұрынғы оқушылар) регби клубының президенті қызметін атқарды.

Жарияланымдар

"Эверест" ұшқыштарының кітабы – Ұшқыш лейтенант Д. Ф. МакИнтайрмен бірге. Ходж, Лондон, 1936 жыл.