Кіріспе

Шотланд ұшқышы (1886–1948)

Подполковник сэр Артур Уиттен Браун (23 шілде 1886 – 4 қазан 1948) – британдық әскери офицер және авиатор. 1919 жылғы маусымда ұшқыш Джон Алкокпен бірге алғашқы сәтті, тоқтаусыз трансатлантикалық рейстің навигаторы болып ұшқан.

Өмірбаян

Артур Уиттен Браун Глазгода американдық ата-аналардан дүниеге келді; оның әкесі Клайдсайдта Вестингхаус фабрикасын салудың ықтималдығын бағалау үшін Шотландияға жіберілген еді. Зауыт ақырында Манчестердегі Стретфордтағы Траффорд Паркіне орналасты, ал отбасы кейіннен сол жерге көшті. Браун Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін инженерлік мансабын бастады және Манчестердегі British Westinghouse компаниясында оқушылықтан өтті. 1914 жылы ол Университет және жеке мектептер бригадасының (UPS) қатарына қосылды, бұл үшін оған британдық азаматтық алу қажет болды. UPS қатарындағылардың көпшілігі болашақ офицерлер болды және Браун Манчестер полкінің 3-ші (ерекше резерв) батальонында екінші лейтенант болуға ниет білдіргендердің бірі болды. Франциядағы қызметтен кейін Браун бақылаушы ретінде Корольдік әуе күштерінің 2-эскадрильясына жіберілді. Браунның ұшағы Францияның Вендин-ле-Вейль қаласының үстінде артиллериялық бақылау міндетін орындап келе жатып, зениттік оқтан құлады. Ол Англияға емделуге жіберілді, бірақ 1915 жылдың 10 қарашасында барлау рейсі кезінде B.E.2c (№2673) ұшағымен Бапом маңында жанармай багы жарылып қайтадан құлады. Браун мен оның ұшқышы, 2-ші лейтенант Х.У. Медликотт немістерге тұтқынға алынды. (1918 жылдың маусымында Медликотт немістер тарапынан он төртінші рет қашуға тырысқанда атып өлтірді). Кейін Швейцарияда интернирленген Браун 1917 жылдың қыркүйегінде елге қайтарылды. Біраз демалыстан кейін ол майор Кеннедимен бірге Оқ-дәрілер министрлігінде RAF-та жұмыс істеді. Бұл Браунды Кеннедидің қыздарымен таныстырды, соның біріне ол кейін үйленді. Соғыстан кейін Браун үйленуге қауіпсіздік беретін қызметтерді іздеді. Ол жүгінген компаниялардың бірі Vickers болды, нәтижесінде оған ұшқыш ретінде таңдалған Джон Алкокпен серіктесіп, ұсынылып отырған трансатлантикалық ұшудың навигаторы болуға келісесіз бе деп сұрады.

Атлантиканы аралай ұшу

Ньюфаундленд штатының Сент-Джонс қаласынан Ирландияның Коннемара аймағындағы Клифден қаласына ұшқан ұшақ 1919 жылғы 14 маусымда орындалды. Олар жергілікті уақыт бойынша сағат 13:45-те Сент-Джонс қаласынан ұшып, 1980 миль (3168 км) қашықтықты 16 сағат 12 минутта шарлап, Дерригимна батпағына қонды. Ұшу модификацияланған Vickers Vimy бомбалаушы ұшағымен жасалды және Атлантика мұхиты арқылы бірінші тоқтаусыз ұшуға арналған Лондонның Daily Mail газеті ұсынған 10 000 фунт стерлинг сыйлығын жеңіп алды. Ұшудан кейін бірнеше күн өткен соң Браун мен Алкок Виндзор сарайында өткен қабылдауға қатысты, онда король Георг V оларды Британ империясы орденінің Командор рыцарлары ретінде марапаттады.

Ұшудан кейінгі мансап

Кейін ол Metropolitan Vickers (MetroVick) компаниясында жұмыс істеді, бұл компания бұрынғы британдық Westinghouse еді. 1923 жылы ол Суонси аймағындағы Metropolitan Vickers компаниясының бас өкілі болып тағайындалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Браун 1941 жылдың шілдесінде қызметтен кеткенге дейін, Ұлттық қауіпсіздік жасағында (Home Guard) подполковник болып қызмет етті, содан кейін RAF-қа қайта оралып, RAF Оқу командасында навигациямен айналысатын ұшқыш офицер болып жұмыс істеді. Оның денсаулығы нашарлап, 1943 жылдың ортасына қарай RAFVR-ден кетуге және медициналық кеңес бойынша Ұлттық әуе оқу корпусының (Air Training Corps) міндеттемелерінен бас тартуға мәжбүр болды. Браунның жалғыз ұлы Артур (Бастер деп аталды) 1944 жылдың 5/6 маусым түнінде 22 жасында, RAF-тағы ұшқыш лейтенанты болып қызмет етіп жүргенде қаза тапты. Оның ұшағы, 605-эскадрильяның de Havilland Mosquito VI NT122, Нидерландыда құлады. Бастер апат орнына ең жақын Хуорн қаласындағы жалпы зиратқа жерленді. Жалғыз ұлының өлімі Браунға ауыр соққы болды. 1948 жылға қарай Браунның денсаулығы тағы нашарлады, бірақ оған Metropolitan Vickers компаниясының Wind Street кеңсесінде бас менеджер ретінде шектеулі міндеттерді орындауға рұқсат берілді. Браун 1948 жылдың 4 қазанында 62 жасында ұйқыда, Veronal ұйқы таблеткасын шамадан тыс қабылдаудан қайтыс болды. Браун мен оның әйелінің күлі Англияның Букингемшир графтығындағы Тайлерс Гриндегі Сент Маргарет шіркеуінің зиратына жерленді.