Жаңа Зеландияның Лителтон және Крайстчерч қалаларын байланыстыратын ат жолы

Кіріспе

Бридл жолы – Литтлтон портын Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралындағы Крайстчерч қаласымен байланыстыратын Литтлтон жанартауының солтүстік беткейімен өтетін тік, жалпы қолданысқа арналған жол. Бұл жаяу серуендеу және тау велосипедімен жүруге танымал бағыт. Жол порттан жоғары көтеріліп, Хиткотт аңғары арқылы Крайстчерчке дейін төмен түседі. Саммит жолының жанында, саммитте 1940 жылы Жаңа Зеландияның жүз жылдығына арналған, Кентерберидің пионер әйелдеріне ескерткіш орнатылған. Бридл жолы бойында жеті ескерткіш тас орындық та бар, олардың көпшілігі 1950 жылғы Кентерберидің жүз жылдық мерекесіне арналған. 1850 жылдың соңында, Кентербери қауымдастығының алғашқы қоныс аударушылары пайдалануға асты, ол порттан Порт Хиллздің солтүстік жағындағы жазықтардағы жаңа қоныстарға жетудің ең тікелей жолы болды. Өте тік болғанына қарамастан, 1858 жылы Эванс асуы арқылы Самнер жолы жеңіл көліктерге ашылғанға дейін төбелерді кесіп өтудің негізгі тәсілі болды. Бастапқыда Эванс асуы арқылы өтетін жол алғашқы қоныс аударушылар келген кезде аяқталуы тиіс еді, бірақ Кентербери қауымдастығының қаржысы таусылды. Джон Роберт Годли жол жұмыстарын тоқтатты және қосымша қаржы алғаннан кейін ғана қатал Бридл жолын жасауға уақыт болды. Жол толық жүктелген арба немесе санаға жарамсыз деп есептелді. Бұл жол заңды жол болып саналады, сондықтан оны мотоциклдер сияқты автокөліктер пайдалана алады, бірақ бұл жағдай көбінесе мазасыздық тудырады. 1970 жылдардан бері жолдың құқықтық статусын паркке өзгертуге әрекеттер жасалып келеді. Жолдың ең қиын бөліктерін атпен жүру мүмкін болмағандықтан, аттан түсіп, атты ең қиын жерлерде жетектеп әкеуге тура келді, содан аталған. 1851 жылдың қаңтар айында «Литтелтон Таймс» газеті былай деп жазды: «Порт пен жазық арасындағы бұл байланыс құралы Литтелтон қаласынан басталып, Норвич кейніндегі кеден резервінің батыс жағынан өтеді, бастапқыда арбалар мен саналар үшін толығымен қолдануға жарамды болды. Көтерілу тік; 1100 фут биіктікке 88 тізбек, яғни 1 миль 176 ярд ішінде жетеді; бірақ, дегенмен, аттар, бұқалар және есектер ауыр жүктерді шыңға дейін жеткізе алады». Бүгінде Бридл жолы жаяу жүргін жолы Бридл жолы көшесінің соңынан басталады, ол жол туннелінің Литтелтон порталынан төбеге дейін созылады. 28 Lyttelton/Rapaki автобусымен жолдың екі шетіне де жетуге болады. Бұл жолдардың барлығы қыста ылғалды және сырғалған болуы мүмкін, сондықтан қалалық кеңес жаяу жүргіншілерге сақтық танытуды ұсынады. Иттерді серуендетуге рұқсат берілсе де, оларды әрқашан бауырымен ұстаған жөн.

The Bridle Path is a steep shared use track that traverses the northern rim of the Lyttelton volcano connecting the port of Lyttelton with the city of Christchurch in the South Island of New Zealand. It is a popular walking and mountain biking route. The track ascends from the port itself to a height of before descending again via Heathcote Valley to Christchurch. At the summit, next to the Summit Road, is a stone shelter with covered seats that is a 1940 New Zealand centennial memorial to the Pioneer Women of Canterbury. There are also seven commemorative stone seats placed along the Bridle Path; most of these were built for the 1950 Canterbury centenary celebrations. Hastily constructed in late 1850, just in time for the first Canterbury Association settlers to use, it was the most direct way to travel from the port to the new settlements on the plains on the northern side of the Port Hills. Although very steep, it was the primary means of traversing the hills until the Sumner Road over Evans Pass was opened to light traffic in 1858. Originally, the road over Evans Pass was intended to be completed by the time the first settlers arrived but the Canterbury Association ran out of money. John Robert Godley had the road work stopped, and only had enough time to cut a rough Bridle Road once obtained further funding. The path was considered unsuitable for a fully loaded cart or dray. The track is a legal road, so may be used by motor vehicles, such as trail bikes, though this is regarded as a nuisance. There have been attempts to change the legal status from road to park since the 1970s. The path was too steep to ride horses all the way, so riders had to dismount and lead their horses by the bridle over the steepest parts, hence the name. In January 1851, the Lyttelton Times observed:
"This means of communication between the port and the plain issues from the town of Lyttelton just to the west of the Custom House Reserve, Norwich Quay, having been made perfectly passable for carts or drays up to its commencement. The ascent is steep; for a height of 1,100 feet is attained within 88 chains, or 1 mile and 176 yards; but, nevertheless, horses, bullocks, and mules will be able to carry a heavy pack to the top." Today, the Bridle Path walkway commences at the end of Bridle Path Road which runs up the hill from near the Lyttelton portal of the Road Tunnel. The number 28 Lyttelton/Rapaki bus can be used to connect between the ends of the walk. All these tracks can be wet and slippery in winter and the city council advises walkers to proceed with caution. While dog walking is allowed, dogs need to be kept on a lead.

Тарих

Шарлотта Годли 1850 жылдың 10 ақпаны мен 3 мамыры аралығында жазған хатында, оның күйеуі мен капитан Томас 1850 жылдың 12 мамырында Литтлтонға алғаш рет келген кезде Динаның шаруашылығына дейін төбелер арқылы жол бар екенін хабарлады. Ол да жазықты көргісі келіп, бұрыннан жоғары көтерілген басқа жолаушыны жол көрсетуіне көндірді. Ол "жоғарыға өте жақсы, бірақ тік жолды" және порт пен жазықты "өте әдемі" көретінін айтты. 1850 жылдың қараша айында Эдвард Джолли, Бас геодезист капитан Томас басшылығымен, Бридл жолын зерттеді, ал Кентербери қауымдастығының өкілі Джон Годли жерді зерттеу және жол салуды жалғастыру үшін қаражат алуға қол жеткізгеннен кейін жол құрылысын бастады. Хьюз мырза басқарған және құрылыс жұмысын қадағалаушы Дональд Голлан бақылаған бригада жолды салды, оның аяқталғандағы ені 8 фут (2 метр) болуы тиіс еді. Ауыр жүктер әдетте Литтлтоннан Ферримидке кемежайға тасымалданды, бірақ бұл қауіпті сапар болды, себебі сол кездегі желкенді кемелер Литтлтон мен Самнер шығанағы арасында ашық теңізде жүзуге және Самнердің тас жолынан қолайлы жел, теңіз және толқын жағдайында өтуге мұқтаж болды. Дегенмен, қауіпке қарамастан, шағын кемелердің флоты сапарға дайын болды. Кейде кемелер бірнеше күн бойы портта қалып, осы сапарға қауіпсіз жағдай күтетін. Соған қарамастан, көптеген жаңа қоныс аударғандар кемесі құлағанда не апатқа ұшырағанда бар мүлкін жоғалтты. Тасымалдау құны тым жоғары болды, кейде Самнер тас жолы арқылы Ферримидке тауар тасымалдау Англиядан тасымалдаумен бірдей құнға келді. 1851 жылдың соңына қарай кәсіпкерлер сақтандыру компаниясын құрып, осы сапарға арналған жүктерді сақтандыруды ұсынды. 1851 жылдың басында Бридл жолы батысқа қарай жүретін және кратер жиегімен өтетін жаяу жолға қосылды, содан кейін Рикартон мен Крайстчерч қалаларына жететін жаяу жолдарына түсетін қыраттан төмен түсті. Бұл жобаның тағдыры белгісіз. 1851-1854 жылдар аралығында порт пен жазық арасында байланысты жақсарту үшін көп жұмыс істелмеді. "Жер сатып алушылар қоғамының" "Арнайы комитеті" және Кентербери провинциялық кеңесі тағайындаған комиссия Самнерге дейінгі жолды аяқтауды ұсынды. Екеуі де жол және теміржол туннельдері сияқты әртүрлі нұсқаларды қарастырды, ал комиссия Эванс асуының астындағы қысқа туннельді қамтитын, бірақ қатты жанартау тасын жару қажеттігін болдырмайтын жаңа және оңай жол желісін ойлап тапты. Кеңес тіпті 1855 жылдың шілдесінде жол құрылысы үшін жерді алуды жеңілдету үшін заң қабылдады. 1857 жылдың 24 тамызына қарай жол құрылысы жеткілікті деңгейде дамыды, сондықтан инспектор Фицджеральд "ит арбасымен" Крайстчерчтен Литтлтонға дейін жолды "ашу" үшін жүре алды, бірақ жол жеңіл көліктерге 1858 жылдың қаңтарында ғана ашылды. 1862 жылы Крайстчерч пен Литтлтон арасындағы Жаңа Зеландияның алғашқы телеграф желісі осы бағыт бойынша салынды және 1862 жылдың 1 шілдесінде пайдалануға берілді. Ескерткіштің түрі қорғалған орындықтардан тұруы және Кентербери әйелдерінің Жаңа Зеландияның жүз жылдық мерейтойына қосқан үлесі болуы тиіс еді. Мұражайдың дизайнын Хиткотт Хельмор жасаған. Ескерткіш 1940 жылдың 14 желтоқсанында көптеген адамдардың қатысуымен ашылды.

Charlotte Godley, in a letter written between 10 February and 3 May 1850, reported there was a pathway over the hills to the Dean's farm that her husband and Captain Thomas rode over when they first visited Lyttelton, on 12 May 1850. She wanted to see the plains too and persuaded another passenger who had already been to the top to show her the way. She reported they found a "very good, though steep, path to the top" and a "very fine" view of both the harbour and the plains. A Bridle Road was surveyed in November 1850 by Edward Jollie at the direction of the Chief Surveyor, Captain Thomas, after John Godley, Agent for the Canterbury Association, managed to obtain funds to continue surveying and road building. A contract road gang operated by a Mr. Hughes and supervised by works overseer Donald Gollan formed the path, which was intended to be 8 feet (2 m) wide when complete. Heavy goods were usually shipped from Lyttelton to a dock at Ferrymead, but this was a hazardous journey as the sailing ships of the time needed to make an open sea journey between Lyttelton and Sumner Bay and then cross the Sumner Bar under favourable wind, sea and tide conditions. However, a fleet of small ships were prepared to undertake the journey despite the risks involved. Sometimes vessels would remain in port for days awaiting the right conditions rather than risk this journey. Even so, many a colonist lost all their worldly possessions when a boat capsized or was wrecked. Shipping fees were exorbitant, sometimes costing as much to ship goods across the Sumner Bar to Ferrymead as it did to ship them from England. Before the end of 1851, enterprising businessmen had formed an insurance company and were offering to insure goods just for this journey. At the beginning of 1851 the Bridle Road also connected to a westward leading footpath that ran along the crater rim and then descended a ridge to footpaths that led to Riccarton as well as Christchurch. The fate of this enterprise is not recorded. Between 1851 and 1854 nothing much was done to provide a better means of communication between the port and the plains. Both a "Select Committee" of the "Society of Land Purchasers" and a Commission appointed by the Canterbury Provincial Council recommended completing the road to Sumner. Both examined various options, including road and railway tunnels, and the Commission devised a new, and easier road line, which involved a short tunnel under Evans Pass but avoided the difficult ground that involving blasting hard volcanic rock. The Council even passed enabling legislation in July 1855 to facilitate acquiring land for road construction. By 24 August 1857 road construction was sufficiently advanced that Superintendent Fitzgerald was able to navigate his "dog cart" all the way from Christchurch to Lyttelton to "open" the road, although it took until January 1858 for the road to be open to light traffic. In 1862, New Zealand's first telegraph line between Christchurch and Lyttelton was constructed following this route, opening on 1 July 1862. The memorial was envisaged to take the form of sheltered seats and would be Canterbury women's contribution to New Zealand's centenary celebrations. The shelter was designed by Heathcote Helmore. The memorial was unveiled on Saturday, 14 December 1940, with hundreds in attendance.

Еске алу тас орындықтары

Бридл Пать бойында барлығы жеті ескерткіш тас орындық орналасқан; олардың көпшілігі 1950 жылы Кентерберидің жүз жылдығын тойлауға арналған. Кресттің көп рет зардап шегуіне байланысты, ол 1864 жылы және 1898 жылы ауыстырылды. Соңында, 2011 жылғы жер сілкінісінде толығымен қирады.