Кіріспе

Крейцер (ағылшын тілінде kreutzer) – Оңтүстік Германия, Австрия және Швейцарияда тарихи монета және валюта бірлігі. 1871–1873 жылдары неміс алтын маркасы енгізілгенге дейін Оңтүстік Германия штаттарында, сондай-ақ Австрия мен Швейцарияда қолданылды. 1760 жылдан бастап мыстан жасалды. Оңтүстік Германияда крейцер әдетте 4 пфенигке тең болды, ал бір гульденге 60 крейцер сыйды. Крейцер Kr, kr, K немесе Xr деп қысқартылды.

Ерте тарих

Крейцер 1271 жылы Оңтүстік Тирольдегі Мерано қаласында таңқа басылған грошен монетасынан (әйгілі etscher Kreuzer) бастау алады. Монета бетіндегі екі қатарлы кресттің (немісше Kreuz) болуына байланысты, оған тез арада Крейцер деген ат қойылды. 15-16 ғасырларда неміс тілінде сөйлейтін аймақтың оңтүстігіне кеңінен таралды. 1551 жылғы Императорлық монета заңы оны ұсақ күміс монеталардың бірлігі ретінде бекітті. 1559 жылы қасиетті Рим империясының оңтүстік мемлекеттерінде 1 гульденге 60 крейцердің құны қабылданды, бірақ солтүстік неміс мемлекеттері оған қосылудан бас тартып, крейцердің орнына грошенді пайдаланды. Крейцердің құны шамамен 4,2 пфениг (пенни) тең болды. Осылайша, бір (алтын) гульден 60 крейцерге немесе 252 пфенигке бағаланды. Кейінгі валюталар 240 пфениг = 60 крейцер = 1 гульден стандартындағы қатынасты қабылдады.

Оңтүстік Германия 18371873

1837 жылғы Оңтүстік Германия валюталық одағы 60 крейцер = 1 гульден және 1 3/4 гульден = 1 талер жүйесін қолданды, мұнда крейцер ескі Крейзер Ландмюнцесімен теңестірілді. Осы крейцерлер Германияның 1871 жылы бірігуінен кейін ондық жүйеге көшуге дейін айналыста болды.

Австрия-Мажарстан 18571892

Австрия-Венгрия 1857 жылы ондық жүйеге көшті, 100 крейцер = 1 австро-венгриялық флорин жүйесін қабылдады. 1 1/2 флорин = 1 Верейншталерге тең болды. Крейзер мажар тілінде крайчар (қазіргі орфографияда krajcár), чех тілінде крейкар, словак тілінде грайциар, словен және серб-хорват тілдерінде крайкар, румын тілінде крейцәр немесе крэйцәр, поляк тілінде грайкар деп аталды.