Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Таиландтағы аймақ – Оңтүстік Таиланд, Оңтүстік Сиам немесе Тамбралинга – Таиландтың ең оңтүстік мәдени аймағы, Кра мойыны арқылы Орталық Таиланд аймағынан бөлінген.
Region in Thailand
Southern Thailand, Southern Siam or Tambralinga is a southernmost cultural region of Thailand, separated from Central Thailand region by the Kra Isthmus.
География
Оңтүстік Таиланд Малай түбегінде орналасқан, аумағы шамамен 2 км² , солтүстікте Край мойынымен шектеседі, бұл түбектің ең тар бөлігі. Батыс жағында тік жартасты жағалаулар көп, ал шығысында өзен жазықтары басым. Оңтүстік Таиландтың ең ірі өзені – Сурат Танидегі Тапи, Сурат Танидегі Пхум Дуанг өзенімен бірге Оңтүстік Таиландтың аумағының 10 пайыздан астамын құрайды. Кішірек өзендерге Паттани, Сайбури, Краби және Транг жатады. Оңтүстіктегі ең үлкен көл – Сонгхла көлі (барлығы). Ең үлкен жасанды көл – Сурат Танидегі Хао Сок ұлттық паркінің аумағында орналасқан Чиао Лан (Ратчапрафа бөгеті). Орманды жерлердің жалпы ауданы облыс аумағының 24,3 пайызын құрайды. Оңтүстік Таиландтың көп бөлігі Тенэссеримнің Оңтүстік Таиланд жартылай мәңгі жасыл жаңбырлы ормандары аймағында орналасқан. Малай түбегінің жаңбырлы ормандары мен Малай түбегінің таулы жаңбырлы ормандары аймақтары Малайзиямен шекара бойымен Таиландтың оңтүстік бөлігіне дейін созылады.
Southern Thailand is on the Malay Peninsula, with an area of around , bounded to the north by Kra Isthmus, the narrowest part of the peninsula. The western part has highly steep coasts, while on the east side river plains dominate. The largest river of the south is the Tapi in Surat Thani, which together with the Phum Duang in Surat Thani drains more than , more than 10 percent of the total area of southern Thailand. Smaller rivers include the Pattani, Saiburi, Krabi, and the Trang. The biggest lake of the south is Songkhla Lake ( altogether). The largest artificial lake is the Chiao Lan (Ratchaprapha Dam), occupying of Khao Sok National Park in Surat Thani. The total forest area is or 24.3 percent of provincial area. Most of Southern Thailand is in Tenasserim South Thailand semi evergreen rain forests ecoregion. The Peninsular Malaysian rain forests and Peninsular Malaysian montane rain forests ecoregions extend into southernmost Thailand along the border with Malaysia.
Тарих
Малай түбегінде адамдар тарихқа дейінгі дәуірден бері қоныстанған. Археологиялық қалдықтар бірнеше үңгірде табылды, олардың кейбіреулері тұрғын үйлер ретінде, ал енді біреулері жерлеу орындары ретінде пайдаланылған. Ең көне қалдықтар 38 000–27 000 жыл бұрынғы мерзімге жатқызылатын Ланг Ронгриен үңгірінен және сол кездегі Мох Кхью үңгірінен табылған. Бірінші мыңжылдықтағы қытай жылнамаларында бірнеше жағалау қалалары немесе қала-мемлекеттері туралы мәліметтер келтірілген. Нақты географиялық орналасқан жерлері жазылмағандықтан, осы қалаларды кейінгі қоныстармен анықтау қиын. Осы мемлекеттердің ең маңыздылары Лангкасука (әдетте Патани Корольдігінің алдағысы саналады), Тамбралинга (вероятно, Нахон Си Таммарат Корольдігінің алдағысы) немесе Сурат Тхани провинциясының Пхунпин ауданындағы Пханпан (Бандон шығанағындағы Тапи өзенінде орналасқан болуы мүмкін). Қалалар үнді мәдениетінің күшті ықпалында болды және брахмандық немесе буддалық дінді қабылдады. Шривиджая Чайядағы ықпалын кеңейткен кезде, бұл қалалар Шривиджаяның қарауындағы мемлекеттерге айналды. Сурат Тхани провинциясындағы Чайя қаласында Шривиджая дәуірінен қалған көптеген қираған орындар бар. Кейбір тай тарихшылары тіпті бұл қаланың біраз уақыт бойы корольдіктің астанасы болғанын айтады, бірақ бұл мәселе даулы. Шривиджая ықпалын жоғалтқаннан кейін Нахон Си Таммарат аймақтың үстемдік ететін корольдігіне айналды. Сухотайдың Рамкамхаенг Ұлы патшасы тұсында тайлық ықпалы алғаш рет Нахон Си Таммаратқа жетті. Рамкамхаенг жазуында Нахон Си Таммарат Сухотайдың бағынышты мемлекеті болғандығы айтылады. Кейінгі кезеңдердің көп бөлігінде Нахон Аюттхаяның бағыныштылығында болды. Оңтүстіктің терең бөлігі Паттани және Кедахтың малай сұлтанаттарына тиесілі болды, ал түбектің солтүстік бөлігі Бангкоктың бақылауында болды. 19 ғасырдың соңындағы Тесапибан реформалары кезінде Нахон Си Таммарат және Паттани орталық мемлекетке қосылды. Аймақ 5 монтонға бөлінді, олар қала-мемлекеттерді (муэангтар) басқару үшін құрылды. Кішкентай муэангтар үлкендерге біріктіріліп, қазіргі 14 провинция құрылды. 1909 жылғы Англо-Сиам шартымен Малайзиямен шекара белгіленді. Кедах британдықтардың бақылауына өтті, ал Паттани Сиамда қалды.
The Malay peninsula has been settled since prehistoric times. Archeological remains were found in several caves, some used for dwellings, others as burial sites. The oldest remains were found in Lang Rongrien Cave, dating 38,000 to 27,000 years before present, and in the contemporary Moh Khiew cave. In the first millennium Chinese chronicles mention several coastal cities or city states. No exact geographical locations were recorded, so the identification of these cities with later settlements is difficult. The most important of these states were Langkasuka, usually considered a precursor of the Patani Kingdom; Tambralinga, probably the precursor of the Nakhon Si Thammarat Kingdom, or P'an p'an in Phunphin district, Surat Thani, probably located at the Bandon Bay Tapi River. The cities were highly influenced by Indian culture, and have adopted Brahman or Buddhist religion. When Srivijaya in Chaiya extended its sphere of influence, those cities became tributary states of Srivijaya. The city Chaiya in Surat Thani Province contains several ruins from Srivijaya times, and was probably a regional capital of the kingdom. Some Thai historians even claim that it was the capital of the kingdom itself for some time, but this is disputed. After Srivijaya lost its influence, Nakhon Si Thammarat became the dominant kingdom of the area. During the rule of King Ramkhamhaeng the Great of Sukhothai, Thai influence first reached Nakhon Si Thammarat. According to the Ramkhamhaeng inscription, Nakhon Si Thammarat was a tributary state of Sukhothai. During most of later periods, Nakhon became a tributary of Ayutthaya. The deep south belonged to the Malay sultanates of Pattani and Kedah, while the northernmost part of the peninsula was under the control of Bangkok. During the Thesaphiban reforms at the end of the 19th century, both Nakhon Si Thammarat and Pattani were incorporated into the central state. The area was subdivided into 5 monthon, which were installed to control the city states (mueang). Minor mueang were merged into larger ones, thus forming the present 14 provinces. With the Anglo Siamese Treaty of 1909 the boundary to Malaysia was fixed. Kedah came under British control, while Pattani stayed with Siam.
Тілдер
Ең ірі жергілікті тіл – Оңтүстік тай тілі (ภาษาไทยใต้), сонымен қатар Пак тай немесе Дамбро (ภาษาตามโพร) деп те аталады, бұл оңтүстік-батыс тай тілі. Ол Оңтүстік Таиландтың 14 чангватында, сондай-ақ Малайзияның солтүстік штаттарындағы шағын тай қауымдастықтарында қолданылады. Оған шамамен бес миллион адам ана тілі ретінде, ал 1,5 миллион Патани малай тілінің тұрғындары, сондай-ақ жергілікті негритостар қауымдастықтары мен басқа тайпалар сияқты этникалық топтар екінші тіл ретінде сөйлейді. Орталық тай тілі Таиландтағы жалғыз ресми тіл және көптеген адамдар осы тілде қарым-қатынас жасай алады, бірақ Оңтүстік Таиландта ол үшінші ірі ана тілі болып табылады, шамамен төрт жүз мың адам оны ана тілі ретінде қолданады. Атап айтқанда, ол тек Teochew, Hoklo, Hakka және Кантон этникалық топтарының арасында, әсіресе Hat Yai және Bandon аудандары сияқты ірі этникалық орталықтарында таралған. Олардың диалектісі Бангкоктің жоғарғы сынып диалектісі – Крунгтеп диалектісіне өте ұқсас, бірақ Оңтүстік тай тілінен алынған сөздермен байытылған.
The largest native language is Southern Thai (ภาษาไทยใต้ ), also known as Pak Thai or Dambro (ภาษาตามโพร ), which is a southwestern Tai language spoken in the 14 changwat of southern Thailand as well as by small Thai communities in the northernmost Malaysian states. It is spoken natively by roughly five million people and as a second language by the 1.5 million native speakers of Patani Malay, along with other ethnic groups such as the local Negritos communities, and other tribal groups. Although Central Thai is the sole official language in Thailand and most people are able to communicate in Central Thai, the language is only the third largest native language in Southern Thailand, with roughly four hundred thousand native speakers. In particular, it is only native among Teochew, Hoklo, Hakka and Cantonese ethnic groups, particularly in their major ethnic enclaves like Hat Yai and Bandon districts; their dialect is very similar to the Krungthep dialect (upper class dialect in Bangkok), seasoned with some Southern Thai loanwords.
Әкімшілік бөлімшелер
Ұлттық экономикалық және әлеуметтік даму кеңесінің (NESDC) кеңсесі Таиландтың оңтүстігін 14 провинция деп белгілейді. Тайландтың метеорологиялық департаменті (TMD) Таиландтың оңтүстігін (шығыс жағалауы) қарастырғанда, Прачуап Хири Хан және Пхетчабури провинцияларын да қосады. Аты, ауданы, халқы. 2016 жылғы кедейлік деңгейі.
The Office of the National Economic and Social Development Council (NESDC) identities Southern Thailand as 14 provinces. The Thai Meteorological Department (TMD) includes for Southern Thailand (east coast) also the two provinces: Prachuap Khiri Khan and Phetchaburi. NameThaiAreaPop. Poverty Ratio in 2016.
Көлік
Оңтүстік Таиланд Бангкокпен теміржол және автомобиль жолы арқылы байланысты. Ірі қалаларда бірнеше аймақтық әуежайлар орналасқан. Оңтүстік Таиландтың көліктік торабы – Хат-Яй.
Southern Thailand is connected with Bangkok by railway as well as highway. Several regional airports are located at the larger towns. The transportation hub of all south Thailand is Hat Yai.
Жол
Пхеткасем жолы – Бангкоктен Кра мойыны бойымен, содан кейін түбектің батыс жағалауымен өтетін Таиландтағы ең ұзын жол. Транг қаласынан шығыс жағалауға қарай Хэт-Яйға дейін өтіп, Малайзия шекарасында аяқталады. Оңтүстік Таиланд арқылы екі Азия тас жолы өтеді: Азия тас жолы 2 Бангкоктен темір жолға жақын, параллель жүреді. Ол Садао арқылы Малайзияға өтеді және түбектің батыс жағында жалғасады. Азия тас жолы 18 Хат-Яй қаласынан басталып, шығыс жағалаумен оңтүстікке қарай өтеді, Малайзияға Сунгай-Колоктан өтеді.
Phetkasem Road is the longest road in Thailand, running from Bangkok along the Kra Isthmus and then along the west coast of the peninsula. From Trang it crosses over to the east coast to Hat Yai, and ends at the Malaysian border. Two Asian highways run through Southern Thailand: Asian Highway 2 runs mostly parallel to the railroad all the way from Bangkok. It crosses to Malaysia at Sadao, and continues on the west side of the peninsula. Asian Highway 18 begins in Hat Yai and runs south along the east coast, crossing to Malaysia at Sungai Kolok.
Темір жол
Оңтүстік темір жолы Бангкокты Хат-Яймен байланыстырады және одан Сунгай-Колокқа дейін жалғасады. Бан Тунг Фое бұрылысынан Кирират Нихомға тармақтар бар. Темір жолдың екі кіші тармағы Тунг Сонгтан Трангқа және Нахон Си Таммаратқа, ал Хат-Яй торабынан Малайзия мен Сингапурға дейін созылады.
The southern railway connects Bangkok to Hat Yai, and continues from there to Sungai Kolok. There are branches from Ban Thung Phoe Junction to Kirirat Nikhom. Two smaller branches of the railway run from Thung Song to Trang and Nakhon Si Thammarat, and from Hat Yai Junction to Malaysia and Singapore.