Кіріспе

Британдық армия офицері, подполковник Джон Гурвуд (7 сәуір 1788 – 27 желтоқсан 1845), британдық армияда карьералық әскери қызметкер болған. Ол Веллингтон герцогының хаттарын өңдеу және жариялауды өз міндеті деп санады, бұл әскери тарихқа маңызды үлес қосты.

Ерте өмір

Джон Гурвуд 1788 жылдың 7 сәуірінде Хёддсдон қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Ричард Гурвуд Йоркширдегі Лэнгтон қаласында туған, ал анасы Мариско Джей Эссекс аймағынан шыққан. 1782 жылы олардың Ричард Джей деген ұлы болды, бірақ 1787 жылдың қазанында ғана неке қиды. Ричард Гурвуд 1791 жылдың қазан айында қайтыс болды. Ол, әлдеқайда көп болса да, Лондон саудагері болған, өсиеті бойынша ол "Ходдесдон эсквайры" деп аталған, және ол әйелі мен екі ұлына, сондай-ақ Джонға Лэнгтондағы шағын мүлікті мұра етіп қалдырды. Мариско Джей 1796 жылдың мамыр айында Генри Окиге тұрмысқа шықты, және отбасы содан кейін Хакниде тұрған сияқты. Окейлердің екі баласы болды: 1797 жылдың мамырында туған Чарльз және 1798 жылдың маусымында туған Мариско. Джон анасымен тығыз қарым-қатынаста болды және өгей әкесімен, Чарльз бен Марискомен өте жақын болды.

Жарым аралда қызмет ету

Гурвуд саудагердің кеңсесінде жұмыс істеген болуы мүмкін, бірақ 1808 жылғы 30 наурызда ол 52-ші (Оксфордшир) жаяу әскер полкінің энсині болып қабылданды, бұл шешімге анасы қатты қарсы болды. Бұл сатып алынбаған лауазым болды, ол Лорд Чарльз Сомерсеттің ұсынысымен берілді. Ол 1812 жылғы ақпан айында Гурвуд туралы: «Мен әрқашан қызығушылық танытқан жас офицер және мен оның алғашқы лауазымын алуға көмектестім» деп жазды. Гурвуд 1808 жылғы тамыздан 1812 жылғы маусымға дейін Пиреней түбегінде қызмет етті, Сиудад-Родриго үшін болған шайқасқа, Коа шайқасына, Бадахос үшін болған күреске және Сабугал шайқасына қатысты, онда оның аяғына ауыр жарақат келді. 1812 жылғы 19 қаңтарда Сиудад-Родригода ол кішігірім бұзылыстағы қаһармандық шабуылға қатысты. Басына жарақаты бар болса да, ол қамалға жетті және британдық әскерлердің қатерінен құтқарып қалған француз офицерінің басшылығымен өз адамымен Цитадельге жол тартты, губернатордың қылышын алып, оның тапсырысын қабылдады. Гурвуд губернатор мен оның серіктерін Веллингтонға эскорттап әкелді, ол Гурвудқа губернатордың қылышын табыс етті. Бұл Гурвудтың өміріндегі ең мақтанды сәт болды. Қаһармандық шабуылдан аман қалған офицерлер, әсіресе Гурвуд сияқты, хабарламаларда айтылса, жоғарылауды күтті. Гурвуд өз полкінде жоғарылауға тым жас болғандықтан, Корольдік Африка корпусының капитаны болды. Бұл өте төмен деңгейлі полк болды және Гурвуд 1-ші гвардиялық жаяу әскер полкіне ауысуға тырысты. Оған рұқсат берілмеді, өйткені ол жеткілікті жоғары емес еді, бірақ ол 9-шы жеңіл драгун полкіне ауысуға рұқсат алды, онда ол бригада командирі болды. Ол Англияға өз қаржылық мәселелерін реттеу үшін қайтып келді, Нейпиер отбасымен достық қарым-қатынас орнатты және Лорд Чарльз Сомерсеттің ADC-сі болды, ол оны Йорк герцогымен таныстырды және оны сарайға ұсынды. Гурвуд 1812 жылғы желтоқсанда Пиреней түбегіне оралды және 1813 жылғы 17 қаңтарда Веллингтон принц-регенттің бұйрығымен Сэр Чарльз Стюартты рыцарь атағына ие еткенде эсквайр ретінде қызмет етті. Осы уақыттан бастап ол көбінесе Веллингтонның серігі болды. Ол 1813 жылғы маусымда Витория шайқасында соғысты және қаладағы тәртіпті сақтау үшін жіберілді, онда кең ауқымды тонау мен қарақшылық жүріп жатты. Ол және оның бригадасы Испания мен Франция арқылы ұзақ наурысқа қатысты. Англияда үш ай демалыс алғаннан кейін, Гурвуд 1814 жылғы тамызда Нидерландыдағы Оран принцінің қолбасшысының орынбасары болған Сэр Генри Клинтонның ADC-сі болып тағайындалғаннан кейін Брюссельге келді. Содан кейін Наполеон Эльбадан қашқандығы туралы жаңалық тарады және Сэр Генриге дереу Турнеге көшуге бұйрық берілді. Асығыс және шатастырудың салдарынан Гурвуд Клинтонды ренжітіп, ADC лауазымынан кетуге мәжбүр болды. Ол 1814 жылы ауысқан 10-шы гусар полкіне қайта қосылды және Ватерлоо шайқасында олармен бірге қызмет етті, онда оның астындағы жылқысы өлтірілді және ол тізесінен жарақат алды.

Британиядағы қызмет

1815 жылдың соңында Гурвуд өз полкіне қосылып, Англияға аттанды, онда олар Брайтон және Истборн қалаларында орналасты. Ол бұл кезде полк капитаны болды және бейбітшілік кезеңде мансаптық өсу мүмкіндіктерінің күрт төмендегенін жақсы сезінді. Британ армиясында офицерлердің шен алуы көбінесе сатып алу арқылы жүзеге асырылатын, бірақ соғыс уақытында өлім немесе жарақат салдарынан бос орындар туғанда бұл қағида сақталмайтын. Мұндай мәмілелерге жұмсалатын сомалар көп болғанмен, бұрынғы шенді сату арқылы өтеуге болар еді. Дегенмен, офицерлер сатып алу арқылы алынбаған шендерді сата алмайтындықтан, үнемі үлкен сомалар іздеуге мәжбүр болатын. Гурвуд өзінің қажырлы қызметінің нәтижесінде сатып алусыз жоғарылау мүмкіндігін дереу пайдалану керектігін түсінді. Ол өзінің жоғары тұрған полковник Квентиннен және Атты әскер күзетінің сэр Генри Торренсінен, полк полковнигі болған ханшайым-регентке оның атынан сөйлеуді сұрады және Брайтон қаласында ханшайыммен жеке кездесу мүмкіндігіне ие болды. Ол ханшайымның құлқына және ой-пікірлерінің жиі өзгеруіне ұшырады, бірақ ақыры 1817 жылдың наурыз айында майор шеніне ие болды. 1818 жылы 10-шы гусарлар полкімен Бристольге, ал 1819 жылы Эдинбургке барды. Ол осы уақытта соғыстың шығындары үшін үлкен мемлекеттік қарыз жинаған, апатты егін жинауды бастан өткерген және тиф сияқты жұқпалы аурулардың кең таралуына ұшыраған елге демобилизацияланған қарапайым сарбаздардың тағдырына қатты алаңдады. Басқа офицерлер сияқты, ол өзінің басшылығында қызмет еткен сарбаздарға қаржылай көмек көрсетіп, оларға зейнетақы алуға негіздер табуға көмектесті және ақылы жұмыс табуға қолғабыс жасады. Эдинбургте ол сарбаздардың зейнетақы алу ережелерін жан-жақты талдап, Лорд Фицрой Сомерсет пен Веллингтон герцогынан осы мәселені Лорд Палмерстонның назарына жеткізуді сұрады. Алынған жауапта зейнетақы қорының толып кеткендігі айтылды, ал герцог Гурвудқа қарапайым сарбаздардың мүдделері "офицерлерге көрсетілген жомарттықтан" зардап шеккенін мойындады. Гурвуд мансаптық өсу мүмкіндігіне деген үмітін тағы да жоғалтты және 1820 жылдың қаңтар айында анасының қазасы оны терең қайғыға батырды. Оған Батыс Үндістан полкіне ауысып, үш айлық демалыс алу шартымен жартылай жалақымен қызмет етуге рұқсат берілді. Ол Парижге барды, онда 1823 жылдың көктемінде Париждегі британдық елшісі Сэр Чарльз Стюарт оның досы Сэр Уильям А'Кортқа, Испаниядағы британдық елшіге бірнеше хаттарды жеткізуді сұрады. Ол бұл тапсырманы орындап, Испанияны аралады, ол Фердинанд VII либералды конституцияны қайта орнатуға мәжбүр болған көтерілістен кейін дүрбелеңге түскен еді. Сэр Чарльз Стюарттың ұсынысымен Гурвуд ахуалды сипаттайтын және талдайтын егжей-тегжейлі баяндама жазды. 1823 жылы Гурвуд Парижде Финетт Майермен (туған есімі Крейссамнер) танысты. Ол 1813 жылдың 22 қазанында Лионда Лазар Майерге үйленген еді және 1814 жылдың маусымында олардың Евгения есімді қызы дүниеге келді. Финетт енді күйеуімен бірге өмір сүрмеді және ол мен Гурвуд арасында қарым-қатынас орнады. Олардың қызы Адель Мариско Родригуа Гурвуд 1826 жылдың қыркүйек айының басында Парижде дүниеге келді. 1825 жылы Гурвуд Сэр Чарльз Стюартпен бірге Лиссабон және Бразилияға сапар жасады. Ол кетер алдында жоғарылауға қол жеткізгенін ойлады, бірақ оның есімі тағы да тізімде болмағанын көрді. Ақыры 1827 жылы ол 19-шы жаяу полкінің генерал-адъютантының орынбасары лауазымын қабылдады және лейтенант-полковник шенімен полкке Барбадосқа аттанды. Батыс Үндістанға жіберілгендердің денсаулығына қауіп төнуі мәлім болғандықтан, ол досы миссис Фитцгербертке егер ол қайтыс болса, Финетт пен оның қызына қамқорлық жасауын өтінді.

Жалпы тәртіптер

Гурвуд Веллингтонның «Жалпы бұйрықтары мен ережелерін» Батыс Үндістанға алып кетті, әрине, қысқартылған басылымды шығару мақсатымен. Веллингтон армияға күнделікті бұйрықтарды шығаратын, оның нақтылығы мен егжей-тегжейлілігіне көңіл бөлу операцияның тиімділігіне зор үлес қосты. Олар әскери өмірдің барлық аспектілерін қамтыды: жабдықтарды беру мен күтіп ұстаудан бастап, жылқылар мен жүк көтеруші жануарларға күтім жасау, сарбаздардың рационынан бастап, жануарларға шөп беру, көтерілетін жүктің салмағынан бастап, жүрілетін қашықтықтарға дейін. Ақырында олар жеті томдық кітап болып басылды. Гурвуд әскери соттарға қатысты көптеген жазбаларды алып тастады, содан кейін қалғандарын әліпбилік тәртіппен тізімделген тақырыптар бойынша қайта реттеп, барлығын бір томға қысқарды. Герцог баспаға рұқсат берді және кітап 1832 жылдың қыркүйегінде жарық көрді. Оның досы Чарльз Арбутноның айтуынша, герцог ескі бұйрықтарын оқып, қатты қуанғандықтан, күні бойы оларды дауыстап оқудан басқа ештеңе істемеген. 1000 данадан тұратын алғашқы басылым жақсы сатылды, сондықтан екінші басылым дайындалды. «Жалпы бұйрықтар» бойынша жұмыстың көп бөлігі Портсмутте жасалды, онда 1830 жылы Гурвуд Оңтүстік-Батыс округінде бригада майоры болып тағайындалды. Финетт пен Адель, бұрын Парижде тұрған, енді оған қосыла алды, ал Фанни (Англияда Финетт деп танылған) қазір жесір болған болуы керек, себебі ол және Гурвуд 18 қараша 1834 жылы Сент-Мартинс-ин-зе-Филдс шіркеуінде үйленді. 1835 жылдың сәуір айының басында герцог, Сыртқы істер министрі ретінде, лорд Элиотты Испанияға міссиямен жіберді және Гурвудты өзімен бірге баруын сұрады. Екі адам француз және испан тілдерін жетік білгені үшін және ел мен оның саясатын жақсы түсінгені үшін таңдалды. Бірінші Карлист соғысы 1833 жылы Фердинанд VII қайтыс болғаннан кейін басталды, ал тарап алмаған британ үкіметі екі армияның тұтқындарды жазалап өлтіруіне қорқыныш білдірді. Миссия екі тараппен де, соның ішінде Карлист фракциясының бас генералы Томас ди Замалкаррегимен байланысқа түсуге қол жеткізді, оған Гурвуд саяси жағынан жақын болды. Олар тұтқындар мен жарақат алғандарға қатысты әділ қарау туралы келісімге қол қойды, бірақ өкінішке орай, бұл келісім тек бірнеше ай ғана сақталды. 1835 жылдың шілдесінде Гурвуд пен Фаннидің екінші қызы дүниеге келді. Ол маусым айында қайтыс болған Карлист генералының құрметіне Зумала Мэри Эмили деп аталды. Гурвуд қайтадан жоғарылауға ұмтылды, әрине, отбасылық жауапкершіліктерді орындау үшін үлкен табыс қажет болды. Оның өтініші қабылданбаған кезде ол қызметтен кетуді ойлады, бірақ Портсмуттегі орнында қалуды шешті.

Үнділік диспетчерлер

Гурвуд герцогтың жарлықтарын редакциялау туралы біраз уақыттан бері ойланып, 1832 жылғы қаңтарда Стратфилд Сайдегі таңғы аста өз идеясын баяндады, сөз сэр Уильям Напиердің Ярты аралдағы соғыс тарихына келгенде. Герцог жауап бермеді, бірақ Гурвуд 1833 жылғы қаңтарда герцогқа ұсынған құжатты дайындады. Бұл құжатта «Ахмеднуггур мен Ассаядан Ватерлоо мен Парижге дейінгі» барлық жарлықтарды хронологиялық тәртіппен реттеу ұсынылды. «Генерал Уэлслидің жеңістері мен табыстарының зор маңызын» түсіндіру үшін үндік науқандарға қатысты материалдар қосылады, бірақ «Ярты аралдық жарлықтарға мұндай түсіндірме кіріспе қажет емес» делінген. 13 қаңтарда герцог Гурвудтың ұсынысына ешқандай қарсылығы жоқ екенін айтты. Егер Гурвуд алдағы екі аптаның кез келген күні келсе, онымен кездесуге қуанышпен келер еді. Гурвуд бірден жұмысты бастады және күзге қарай герцогпен үнемі хат алмасып тұрды, герцог жобаға қатты ынталанды. Герцог тарихты қайта жазуға болмайтынын қаулы етті және Гурвудқа жұмысты тек ресми құжаттар негізінде жасауды және ешқандай түзетулер енгізбеуді бұйырды. Жұмыстың көлемі Гурвудтың күткенінен әлдеқайда артық болды; ресми жарлықтардан өзге, герцогтың әріптестерімен және бағыныштыларымен алмасқан көптеген хаттар да енді. Құжаттарды табу оңай болған жоқ. Кейбіреулері тізімделген хаттар жинағында оңай табылды, бірақ көптеген құжаттар герцогтың үйлерінде оңай табылмайтын жеке қағаздарда сақталған. Герцог 1834 жылғы тамызда «сізге қажетті құжаттарды іздеуге үш күн жұмсады» деп іздеуге ерікті түрде қатысты. Гурвуд герцогтың хаттарын алғандарға хат жазып, олардың көшірмелері бар-жоқ екенін сұрады, сондай-ақ құжаттар ішіндегі сілтемелерді тауып, одан әрі іздеу жүргізді. «Жұмыс өсе келе өседі» деп герцогқа жазды. Осы жағдайда Гурвуд үшін томдардың мазмұнын бақылау, әсіресе қағаздарды мерзімдік тәртіппен реттеу мақсатын сақтау өте қиын болды. Көптеген маңызды материалдар тым кеш табылды, мысалы, 1834 жылғы шілдеде герцог Гурвудқа бірінші томға енуі керек болған хаттар жинағын жіберді, ал ол том қазірдің өзінде басылып шыққан. Герцог басылым процесінің барлық кезеңіне қатысты, барлық құжаттарды оқып, баспа табақтары мен соңғы түзетулерді бекітті. Атаулар мен материалды алып тастау мәселесі сэр Джаспер Николлстың Уэлсли 10-15 адамды дарға асып тастағаны туралы мәлімдемесінен кейін өте ерте туды, герцог бұл оқырмандарды «қарақшылар мен сарандардың жазасыз қалған уақытында» дүрсілтіп жіберетінін сезінді. Алып тастаулар мәселесі Гурвуд ұсыныстар жасап, герцогтың өзі өшірулерді бастаған бойынша жалғасты, мысалы, 1834 жылғы сәуірде «Бэрд пен менің арамыздағы қызғанышқа қатысты бірнеше сөздерді» «Ол өлмей тұрып, ол менің ең жақын досым еді» деген негізде алып тастады. Гурвуд герцогтың қарауына ұсынылатын мүмкін алып тастауларды белгіледі, бірақ барлық енгізілімдер мен алып тастаулардың соңғы бекітілуі герцогқа тиесілі болды. Бірінші том 1834 жылғы мамырда жарық көрді. Лорд Махон 18 мамырда Апсли Хаусында түскі ас ішіп, герцогтің оны оқып, қатты қуанғанын хабарлады: «Энергиясы мен белсенділігі кейіннен болғандай күшті. Менің барлық тәжірибемнен кейін де осылай жаза алмаймын деп ойлаймын». Екінші және үшінші томдар 1835 жылғы наурызда жарық көрді. Үшінші том – алғашқы екеуі дайындалғаннан кейін жарық көрген құжаттарды қамтитын қосымша том болды. Шындығында, жаңа материал соншалық көп болғандықтан, Гурвуд құжаттарды дұрыс мерзімдік тәртіппен төртінші томға дейін екінші басылым шығаруды қарастырды. Кітап сатушылар бірінші басылымның сатылып біткеніне байланысты қайта басылымға талап қойды. Соңында ол барлық құжаттарды, соның ішінде көптеген жаңа материалдарды мерзімдік тәртіппен орналастырылған үш жаңа том шығаруды шешті. Оның түсіндірме жазбалары алынып тасталды, ал мазмұны тек герцог жазған хаттардан тұрды, ал герцогқа жазылған бірнеше хат (кейде ұзақ) түсіндірме ретінде сақталды. Жаңа басылымның I-III томдары 1837 жылы жарық көрді.

Жарым аралдан келген хабарлар

Гурвуд тікелей жартылай арал соғысына қатысты құжаттарды редакциялауға кірісті және бұл жолы құжаттардың тек қоғамдық доменде болуы керек деген талап қойылмады. Бастапқыда герцогтың саяси міндеттемелері мен Гурвудтың Испанияға сапары жұмыстың баяулауына себеп болды. Тағы бір маңызды мәселе болды: герцог осыдан жақын уақытта болған оқиғаларға қатысты материалдарды жариялаудың салдары және әлі тірі адамдарға тигізетін әсері туралы алаңдады. 1835 жылдың 30 шілдесінде түзетілген беттерді Гурвудқа қайтарғанда, герцог олардың Үндістан туралы материалдардай қызықты екенін айтты, бірақ оларды жариялаудың орындылығына күмән келтірді. Ол кейбір бөліктерді алып тастады және басқаларын қайта қарауы қажет болды, әйтпесе ол «қарт жасында халықтармен де, жеке адамдармен де дауға түсіп қалуы мүмкін» еді. Сонымен қатар, ол Синтра конвенциясы мәселесімен бетпе-бет келді, онда ол «партиялық зорлық-зомбылықтың нысанасы болғанын, сол кездегі партияның ниеті құрбан табу екенін және оның сол адам ретінде таңдалғанын» білген еді. Гурвуд 1 тамызда герцогтың алаңдаушылығына тікелей жауап берді. Ол хаттардың осындай маңызды оқиғаларға, сондай-ақ герцогтың беделі мен даңқына қатысты болғандықтан, нақты шындықты айту қажет екенін жазды: әйтпесе «келер ұрпақтар» «тарихшылардың қиялымен» жаңылысқа түсуі мүмкін. Халықтар мен жеке тұлғаларды ренжітетін шындықтар болса, «Сіздің жоғарлықтарыңыздың басшылығымен, сақтықпен қарастырылып, қалдырылуы мүмкін, өйткені жалпы пікір жеткілікті дәлел береді». Ол «әлемге шындықтың ескерткішін қоюға» одан артық ешкімнің құштарлығы болмағанын, бірақ осы арқылы «Сіздің жоғарлықтарыңызға кез келген қиындық немесе алаңдаушылық тудырғанына» өкінетінін айтты. Ол үш мүмкіндік ұсынды: басылымды герцогтың басшылығымен жалғастыру; басып шығаруды жалғастыру және барлық материалды герцогтың жеке пайдалануы үшін тапсыру; жобаны толығымен тоқтату. Гурвуд бұл хатты жазу арқылы өте ерсіктілік танытқанын білді. Герцог жазбаша жауап бермеген сияқты, бірақ Гурвудтың қабілеттеріне деген құрметінің белгісі ретінде бірінші нұсқа қабылданды және жоба жалғасты. IV том (жартылай арал соғысы туралы алғашқы том) 1835 жылдың соңында жарық көрді, ал баспагер Джон Мюррей келесі томға қызығушылық зор екенін Гурвудқа хабарлады. Үндістандық томдардағыдай, құжаттарды табуда да қиындықтар туды, әсіресе 1809 жылдың желтоқсанына қатысты материалдар жоғалды, себебі герцогтың құжаттары Тегус өзенінде кеме апатына ұшыраған. Гурвуд герцогтың көптеген корреспонденттеріне, жеке тұлғаларға немесе олардың ұрпақтарына бірнеше рет хат жазып, құжаттарды алу үшін тырысты. Ол ресми жинақтарда, соның ішінде Артиллерия бас инспекторының кеңсесінде және Бас қолбасшы кеңсесінде бірқатар іздестірулер жүргізді, сондай-ақ герцогтың адмирал Берклиге жазған хаттарын іздеуді сұрап Лиссабонға хат жазды. Кейбір адамдар өздері туралы мәліметтерді басылымда көргісі келді, ал басқалары оған наразы болды. Лорд Кларендон көмектесуге дайын екенін, бірақ Нейпиердің «Тарихындағы» бейнесінен ренжігенін айтты. Герцог оған ешқандай жағымсыз нәрсе болмайтынын уәде берді және олар Гурвудтың «жеке тұлғаларға немесе жарияланбауы керек оқиғаларға қатысты ештеңе жарияламауына» сенуі мүмкін еді. Лорд Кларендон Нейпиердің қатаң сын-ескертпелерінен зардап шеккен және беделіне келтіретін зиянды жеңілдетуді қалаған жалғыз адам емес еді. Гурвуд 1836 жылдың мамырында герцогқа «менің жинақтауыма көмектескен әрбір адам шарттар қойды немесе ұсынды» деді. Герцогтың өзі материалдарды қосу туралы алаңдаушылық білдірді, 1835 жылдың желтоқсанында ол 1809 жылдың тамызында маркиз Велсли мен лорд Кастелригке жазған екі хатты алып тастауды талап етті, себебі испан армиясының тәртіпсіздігі мен тиімсіздігі оның олармен ынтымақтастығынан бас тартуына әкелген. Екі хат та «Иван Евангелиясы сияқты өте жақсы және шындық, бірақ мен оларды жариялау үшін ешқашан кешірілмеймін деп қорқамын». Гурвуд герцогқа герцог күмәнданатын жерлерді шешуге қорқатынын айтты, бірақ хаттар тарихқа үлкен шығын келтіретінін және басқа да ұқсас хаттарды алып тастауға тура келетінін мәлімдеді. Ол хаттарды қайта қарау үшін герцогқа қайтарды; хаттар 5-томда жарияланды. Герцог пен Гурвуд өте жақсы жұмыс істеді, екеуі де герцогтың «күнделікті істі күнделікті орындау» қағидасы ретінде танымал болған тиімділігі мен ұмтылысын көрсетті. Томдар өте жылдам шығарылды, және герцог өте шаршаған болса да, материалды тез қарап шықты, кейде кешіккені үшін кешірім сұрады. Әр жазба оның бірнеше рет тексеріліп, мақұлдануын қажет етті, содан кейін басылып шығарылды, соңғы сөз оған тиесілі болды. Бұл Гурвудты көп еңбекті көшіруге мәжбүр етті, әсіресе герцог құжаттардың Гурвудта немесе Клоуз баспаханасында қауіпсіздігіне көз жеткізгісі келгендіктен, түзетулерінің жарияланбауын қадағалады. Сол кездегі әдет бойынша, Гурвуд басылымның барлық шығындарына толығымен жауапты болды. Клоуз баспаханасы шығындардың тізімін жүргізді, оған жарнама, қорлардың бақылауы және тарату кірді, содан кейін кез келген пайда Гурвудқа жіберілді. 1838 жылдың мамырында герцог Гурвудқа достары мен туыстарына берген тегін даналардың құнын жабу үшін 500 фунт стерлинг сомасында чекті жіберді. Гурвуд ұсыныстан бас тартты, бірақ ол басылымнан әлі пайда көре қоймағанын мойындады. Алайда, 1838 жылдың желтоқсанында ол сатудан шығындар өтелгенін герцогқа хабарлай алды. Келесі үш жыл бойы Клоуз Гурвудқа үлкен сомада ақша жіберді. 1838 жылдың қарашасында 12-том жарық көрген кезде Гурвуд герцогқа жұмысты бастағанда оның «көлемі мен маңыздылығын» білмегенін және «Сіздің жоғарлықтарыңыздың маған осы жинақты жүргізуге берген сеніміне» алғыс айтқанын жазды. Герцог Гурвудты «мемлекеттік және әскери операциялардың көп жылдық егжей-тегжейлі сипаттамасын қамтитын, мемлекеттік және әскери адамдарға пайдалы болатын туындыны қоғамға ұсынғаны үшін» құттықтады.

Қосымша жарияланымдар

"Дисплейлер" басылымы бастапқыда саясат пен әскери саласындағы адамдардың ғана емес, жалпы оқырмандардың да қызығушылығын тудырып, үлкен сәттілікке жетті. Дегенмен, әрбір мұқабасы жоқ том үшін 1 гинея (1 фунт 1 шиллинг) төлеудің қымбаттығына қатысты шағымдар болды. Сондай-ақ, кейбір оқырмандар еңбек тым ұзақ екенін айтты. Сондықтан Гурвуд бірден 1841 жылдың сәуір айында жарық көрген "Таңдамалар" атты бір томдық жинақты дайындауға кірісті. 1843 жылы Брюссельде оның француз тіліне аудармасы жарияланды. Гурвуд герцогтың хатшысы болған жоқ, бірақ 1841 және 1842 жылдары испан үкіметі герцогқа сыйлаған жерлерге және португалиялық үкіметтің осы жерлердің орнына берген жылдық үлестің мәселелері бойынша жеке жұмыс істеді. Гурвуд 1842 жылдың жазында Лорд Фрэнсис Эгертонға "Төрт айлық шолу" журналы үшін мақала жазуға көмектесті. Бұл мақала Маршал Блюхердің өмірбаянына шолу болғанымен, оның басым бөлігі герцогтың Ватерлоо шайқасындағы одақтас әскерлерін орналастыруына қатысты Сэр Арчибальд Элисонның "Еуропа тарихында" айтылған сынға арналды. Мақаланың жобасын оқыған герцог, өзінің естеліктерін жазуға көп жылдар бойы қарсылық көрсеткен болатын, дереу отырып, Элисонды «нағыз алаяқ француз» етіп көрсету мақсатымен қысқаша хабарлама жазды. 1842 жылдың қыркүйегінде Клаузевицтің 1815 жылғы науқанының аудармасын оқығаннан кейін ол екінші, көбірек көлемді хабарлама жазды. Ол оны Гурвудқа жіберіп, түзетулер қажет екенін айтты, ал Гурвуд бірқатар редакциялық ұсыныстар жасады. Алайда герцог оны жарияламауды қатаң түрде бұйырды. "Дисплейлердің" екінші басылымын шығару жоспарланған. Алғашқыда оның көлемін қысқарту мақсаты болған, бірақ жаңа материалдар келіп түсіп, оны қысқартудың орнына кеңейтуге мүмкіндік бар еді. Герцогтың әр кезеңде мақұлдауы қажет болды және 1839 жылдың қарашасында және 1840 жылдың ақпанында оның ауруларынан кейін жұмыс баяулады. Гурвуд әдеттегідей мұқият және ұқыпты жұмыс істеді, бұл оның денсаулығына кері әсер етті. Екінші басылым сегіз томдық болды, алғашқы үш томы 1844 жылы, ал келесі төрт томы 1844 және 1845 жылдардың соңында жарық көрді. VIII том Гурвудтың қайтыс болғаннан кейін 1847 жылы жарық көрді. Пираттық басылымдармен күрес жалғасты, және Гурвудқа сот процесін бастауға мүмкіндік беру үшін 1845 жылдың наурыз айында герцог Гурвудқа толық авторлық құқықты берді.

Кейінгі өмірі

Гурвуд 1838 жылы Баттың серігі аталды, ал 1839 жылдың наурыз айында оған әдебиет және қызметі үшін 200 фунт жұмалық зейнетақы тағайындалды. 1839 жылдың қыркүйегінде Португалия королевасы оны Тауэр және Қылыш орденінің командирі етіп тағайындады. 1839 жылдың қарашасында ол Лондон мұнарасында констебль болған герцогтың ұсынысымен лейтенант орынбасары болып тағайындалды. Соғыс хатшысы Т. Б. Маколей гарнизондық лауазымдар бос орын туғанда жойылуға тиіс екенін атап өтті, бірақ герцог азаматтық тәртіпсіздік кезінде Тауэрдің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін барлық шара қолдану қажет деп мәлімдеді. 1840 жылдың желтоқсанында Гурвуд 70 Лоундес-сквердегі үйді сатып алды, ал оның отбасы, көп уақытын Парижде өткізген, Лондонда тұруға келді. Париждегідей, олар әдеби және әлеуметтік ортада араласты. Евгения Майерге зор қызығушылық танылды және осы кезде ол кейіннен үйленген Баллиол Бреттпен танысты. Герцогтың құжаттарымен жұмысынан басқа, Гурвуд сэр Уильям Нейпирмен көпшілік алдында дауласты. Гурвуд Нейпирдің Сабугалдағы 43-ші және 52-ші полк арасындағы бәсекелестік туралы тарихындағы есептерімен келіспеді, сондай-ақ жеке өзінің Сьюдад-Родриго қамалындағы рөліне қатысты. 1834 жылы "Тарихтың" IV томы жарық көргенде, ол Нейпирге жеке түрде қамалдағы оның және оның серіктерінің әрекеттерінің толық сипаттамасын жіберді. 1838 жылы ол мәселені жария етті, "Диспетчерлердің" VIII томында Нейпир қамал туралы дұрыс емес ақпарат алғанын және болашақ басылымда пайдалану үшін оған дұрыс мәлімдеме жіберілгенін жазды. Нейпир 1840 жылы жарық көрген "Тарихтың" VI томында Гурвудтың естеліктері оның бас жарақатынан туындаған шатасуларға ұшырағанын, ал басқа офицерлердің естеліктері мүлдем басқаша болғанын жауап берді. Ол губернаторға бағынып берген және Гурвудтың одан қылышын тартып алғанын мәлімдеген майор Маккидің естеліктерінен ұзақ үзіндіні басып шығарды. Бұл оқиға Веллингтонның өмірбаянында У. Х. Максвеллдің еңбегінде кеңінен сипатталды. Оның досы Макки қайтыс болды, бірақ ол "өзінің қайғылы досы анық қол жеткізген құрметті басқа біреудің қабылдауына жол бере алмаймын, қаншалықты лайықты немесе ерекше болмасын", - деп жазды. 1842 жылдың 11 шілдесінде "Таймс" газетінде кітапқа жазылған шолуда полковник Гурвудтың басына әділетсіз лаврлар қойылғаны туралы жазылды, ал Гурвуд әлемге "алдаушы және жалғаншы" ретінде көрсетілгені үшін қатты ренжіді. Гурвуд содан кейін қамалда болған серіктерінен өз есебін қолдау үшін мәлімдемелер алу үшін көп уақыт жұмсады және 1844 жылдың мамырында ол өзінің серіктерін Цитадельге алып барған француз офицері М. Бонфилді іздестіруге қол жеткізді. Бонфиль оқиғаларды және Гурвудтың олардағы рөлін анық есіне түсіргенін жазды. Нейпир бұл туралы ешқандай дәлел келтірмеді, ал Гурвуд қамал туралы және гаубицаны басып алу туралы олардың пікірталасына қатысты барлық материалдарды жинап, кітап түрінде жариялады. Ол оны 1845 жылдың маусым айында достарына таратты және бір данасын Британ кітапханасына тапсырды. Оның туғаннан туған ағасы Чарльз Оки Гурвудтың өлімінен кейін оның бас жарақатынан кейде есінен танып қалуы мүмкін екенін және кейбір көрнекті әскери хирургтар "бірақ ол бұл туралы аз ойласа да, бір күні оған өлім әкелуі мүмкін" деген пікір білдіргенін айтты. Гурвудтың достары оның денсаулығының нашарлауын тым көп жұмыс істеумен байланыстырды. Фанни Гурвуд күйеуінің әдетте таңертең жұмысқа кіріп, үнемі құжаттарымен айналысатынын айтты. 1838 жылдың желтоқсанында лорд Хертфорд "Сіздің ауруыңыздың психикалық шаршаудан туындағанына сенімді болды" және досын шетелге барып, өзінің ескі және жағымды өмірін жалғастыруға шақырды. 1845 жылдың күзінде Гурвудтың соңғы ауруы созылмалы ұйқысыздықпен көрінді. 28 қарашада ол досына "Соңғы том мен көрсеткіш мені қатты ренжітті, мен он күн бойы ұйқысыздықтан бөлмеден шыға алмадым, тіпті бір минут та ұйықтамадым!" деп жазды. 15 желтоқсанда ол ұйқысыздықтың температурамен бірге азаймай жалғасатынын айтты және Фаннидің үнемі оған қарағандықтан өзі сияқты нашар екенін айтты. Ол Брайтонға өзінің ескі досы сэр Генри Вебстердің үйіне шақырылды, ал отбасы оған қосылған кезде олар жалдамалы үйге көшіп барды. Ол Лондонға қысқа уақытқа Апсли үйіне қағаздарды қайтару үшін және герцогтің хаттарының көшірмелерін өртеп жіберу үшін барды. 1845 жылдың 27 желтоқсанында ол Фанни мен оның қыздары серуендеп жүрген кезде өзінің тамағын кесіп тастады. Достары дереу олардың қасына жиналды. Леди Вебстер оларды өз үйіне қабылдады, ал сэр Генри мен Лорд Ливерпуль денені алып кету мен жерлеуге жауапты болды. 29 желтоқсанда сот өтті және уақытша ақылдан безгендік туралы үкім шығарылды, бұл Гурвудты қасиетті жерге жерлеуге мүмкіндік берді. 30 желтоқсанда сэр Генри Фанни атынан герцогқа күйеуінің Тауэрде жерленуіне рұқсат сұрап хат жазды. Герцог рұқсат берді, бірақ жерлеу қатаң түрде жеке болып өтуі керек екенін айтты. Ол 3 қаңтарда өтті, Гурвуд Тауэрдің жертөлерінде жерленді және шапель қабырғасында оған арналған ескерткіш орнатылды. Герцогқа Гурвудтың көптеген құжаттары бар екені және оларды "әйелдерге құны туралы айтқанша, жақын уақытта алу керек" деген шағымдар дереу көтерілді. Адель Гурвуд 1846 жылдың қаңтарында герцогқа оның құжаттары қауіпсіз екенін, оларға тек герцог тағайындаған адам ғана қол жеткізе алатынын және оның қайтыс болғаннан екі апта бұрын Апсли үйіне маңызды деп санайтын көптеген құжаттарды жібергенін хабарлады. Герцог қанағаттанды, бірақ Гурвудтың оның әңгімелеріне жазбалар жасағаны және олардың жария болуы мүмкін екені туралы ұсыныстар оны қатты алаңдатты. Ол 29 қаңтарда Фанниге оның және оның күйеуінің беделіне зиян келтіруі мүмкін жаман салдарлар туралы ұзақ хат жазды. Фанни Гурвудтың әскери мәселелер туралы ғана жазбалар жасағанын және олардың барлығын өртеп жібергенін растады, бірақ 2 ақпанда герцог оған оның айыптауларын қайталайтын тағы бір ұзақ хат жазды. Бұл герцог пен оның адал және талмайтын редакторы арасындағы ұзақ ынтымақтастықтың қасіретті соңы болды.