Кіріспе

Frontier: Elite II — Дэвид Брабен жазған және GameTek пен Konami компаниялары 1993 жылдың қазан айында Amiga, Atari ST және DOS платформаларында шығарған ғарыш саудасы және ұрыс симуляторы. Бұл 1984 жылғы Elite ойынының тікелей жалғасы. Ойын Elite-тің басты ерекшелігін, яғни шексіз ойын мүмкіндіктерін сақтап, сонымен қатар шынайы физика мен дәл модельделген галактиканы қосады. Frontier: Elite II көптеген жаңалықтарды енгізді. Одан кейін 1995 жылы Frontier: First Encounters, ал 2014 жылы Elite Dangerous шықты.

Ойын процесі

Frontier-де сюжет жоқ, сондай-ақ алдын ала жазылған миссиялар да жоқ (бұл «Бірінші Кездесулер» жалғасы). Ойыншылар ғарыш кеңістігін заңды немесе заңсыз сауда жасап, әскери тапсырмаларды орындап, жолаушыларды жүйеден жүйеге тасымалдап, пираттықпен айналысып немесе осылардың кез келген комбинациясын орындап зерттейді. Осының салдарынан Frontier-ді аяқтауға немесе «жеңуге» болмайды, керісінше, ойыншылар неге ұмтылу керектігін және оны қалай жүзеге асыру керектігін өздері шешеді. Frontier-де ойыншы 3200 жылы басталады және Командир Джеймсонның немересінің рөлін иеленеді, одан жүз кредит және «Eagle» ұзақ қашықтыққа арналған истребителі мұра болып қалады. Ойын стандарттары бойынша, бұл өте шағын ресурстар, және ойыншыларды кез келген жолмен ақша табуға ынталандыру үшін жасалған. Сюжеті аз болғанымен, Frontier әлемі туралы кейбір ақпарат беріледі. Галактикада екі негізгі фракция бар: Сол жүйесінде орналасқан «Федерация» және Ахенар жүйесінде орналасқан «Империя». Бұл екі фракция қатысты жау, бірақ ойын барысында олар суық соғысқа ұқсас шиеленісті бітімге келген. Ойыншылар Федерация, Империя, екеуінің де жақтасы болуға немесе ешқайсысының да жақтасы болмауға еркін; ойын саяси мансапты шектемейді. Екі жақта да ойыншылар тәуелсіз миссияларды орындай алатын әскери күштер бар, сәттілік әскери шен беруге әкеледі. Федерация мен Империяның шендері бір-бірінен тәуелсіз. Екі жақта да ойнау олардың біреуінің шенін алуын қиындатады. «Elite» сияқты, Frontier-дің көп бөлігі саудамен байланысты: ойыншылар тамақ пен компьютерлік бөлшектерден қару-жарақ пен құлдарға дейін әртүрлі тауарларды сатып алып, сата алады, әр саудадан максималды пайда табуға тырысады. Осылайша, әртүрлі жүйелердегі бағаларды салыстыруды үйрену пайдалылық үшін маңызды, ал әр сапардың шығындарын есептеу (отын, зымырандар және корпус жөндеуі сияқты) маңызды дағдылар болып табылады. Мысалы, Барнард жұлдызы – Сол маршруты сияқты белгілі бір сауда маршрутының пайдалы екені көрінеді. Кейбір тауарлардың (әсіресе есірткі, нервтік газ, қару-жарақ және құлдар) көптеген жүйелерде заңсыз екенін және оларды саудалауға тырысу полициядан айыппұл алуға әкелуі мүмкін екенін атап өту керек, бұл көбінесе полиция шабуыл жасауына әкелуі мүмкін. Алайда, бұл тәуекелге тұрарлық, өйткені заңсыз тауарлар қара нарықта өте жоғары бағаға сатылады. Frontier, «Elite»-тің аркадалық ұшу стилін Ньютон физикасына негізделген стильге ауыстырады: ойыншының кемесін тоқтату үшін импульс алдымен бейтараптандырылуы керек, ал 180° бұрылу бұрынғы импульсқа қарсы әрекет етілмейінше, қозғалыс бағытына әсер етпейді. Кемені басқару көбінесе ойыншыға қалдырылады, бірақ гиперғарыштан шығу нүктесінен қалаған планетаға немесе ғарыш станциясына бару және тұрақтап алу сияқты күнделікті міндеттерді кеменің автопилотына тапсыруға болады. Жұлдыздық жүйе ішіндегі сапарлар нақты қашықтықта және нақты жылдамдықпен жүзеге асырылады, сондықтан тіпті 10G үдеуге қабілетті ең жылдам кемелермен жүйе ішіндегі сапарлар бірнеше сағатқа созылуы мүмкін. Ойын уақытын 10, 100, 1000 немесе 10000 есе жылдамдықпен өтетін «уақытты үдету» функциясын ұсынады. Жұлдыз аралық навигация мәселесі жұлдыздар арасында саяхаттауға арналған гипержетек пайдалану арқылы шешіледі. Ойыншы жұлдыздық картадан жүйені таңдап, оған «секіруге» болады, егер олар елді мекеннен жеткілікті алыс болса. Олар сол жұлдыз жүйесінің шетіне жетеді және өздеріне арналған жерге жетуі керек. Кеменің максималды қашықтығы оның массасына байланысты есептеледі, сондықтан кішкентай, жеңіл кемелердің қашықтығы таңғажайып үлкен болуы мүмкін. Максималды қашықтықты жүруге дәл бір апта уақыт кетеді, ал қысқа секірулерге аз уақыт кетеді. Ойынның қалған саяхаттарынан айырмашылығы, бұл секірулер нақты уақыттан бірнеше есе жылдамдатылмайды және дерлік бірден болады (теориялар тоқтатылған анимациядан бастап уақыттың кеңеюіне дейін). Гиперғарышқа секіру кіру және шығу нүктелерінде «гиперғарыш бұлты» сияқты көрінетін із қалдырады. Бұл бірнеше сағат бойы көрінеді, бұл пираттар мен жалдамалы кісі өлтірушілерге гиперғарыш арқылы кемені қадағалауға, оның орнына бірінші болып жетуге және полицияның араласуынсыз шабуыл жасауға мүмкіндік береді. Ертерек немесе кейінірек ойыншы жауларға тап болады, көбінесе ғарыш пираттары түрінде. Әртүрлі жұлдыз жүйелерінің әртүрлі үкіметтік және әлеуметтік құрылымдары бар, яғни кейбір жүйелер басқаларына қарағанда қауіпсіз. Негізгі әлемдер әдетте ең қауіпсіз, ал анархиялық жүйелер ең қауіпті болып табылады («Riedquat» және «Phekda» ойындағы ең нашар анархиялардың бірі болып табылады). Шабуыл толығымен реалистік түрде жүзеге асырылады. Практикалық тұрғыда, бұл екі кеме бір-біріне қарама-қарсы инерциялық күштерді қолданады, лазерлер үнемі атылады, бір кеме жойылғанша. Барлық жойылған жау кемелері ойыншының «Қауіпсізден» бастап «Elite» дейін өсетін шайқас рейтингіне қосылады. Ойынның қорғау механизмі полицияның кездейсоқ тексерулері түрінде жүзеге асырылады, ойыншы кеменің заңды иесі екенін тексеру үшін. Ойын барысында полиция ойыншыдан оның кемесінің нұсқаулығының Z бетінің Y қатарындағы X сөзінің бірінші әрпін енгізуді сұрайды. Егер ойыншы үш рет қате әріп енгізсе, ол тұтқындалады және кемесі тәркіленеді, содан кейін ойын аяқталады.

Элитамен салыстыру

Frontier-де Elite-ге қарағанда графикасы жақсырақ, бірақ бұл көбінесе негізгі компьютерлік платформалардың өзгешеліктеріне байланысты, себебі Amiga, Atari ST және IBM PC-де BBC Micro және Commodore 64-тен әлдеқайда көп мүмкіндік болды. Графикалық қозғалтқыш өз заманы үшін жетілдірілген, қисық Безиер беттерімен және ПК нұсқасында текстуралық бейнелеумен жабдықталған. Frontier бұрынғы ойындармен және содан кейінгі көптеген ойындармен салыстырғанда өте кең ауқымда жұмыс істейді. Мысалы, аса ірі жұлдыздар мен үлкен планеталардың айналасында нақты гравитациялық серпілістер жасауға болады, ал сондай-ақ осы қозғалтқышта жерге жеткілікті жақын ұшып, сағаттың дискісінен (тура) уақытты оқуға да мүмкіндік бар. Frontier, Elite-ге негізделгеніндей, басқа да жағынан да ерекшеленеді. Онда планеталарға тікелей және үздіріссіз қонуға болады, бұл бірінші Elite-де мүмкін емес еді. Көптеген жұлдыздардың айналасында планеталар жүйесі бар, ал бұрынғы ойында әр жүйеде тек бір планета мен ғарыш станциясы ғана болатын. Бұған қоса, Frontier әлеміне Альфа Центавр және Сириус сияқты Күнге жақын орналасқан нақты жұлдыздар да қосылды. Сонымен қатар, әлдеқайда алыс орналасқан Альтаир, Антарес, Бетельгейзе және Полярис сияқты жарқыраған жұлдыздар да бар. Күн жүйесіндегі барлық планеталар мен көптеген ірі серіктерді де аралауға болады. Алдағы қашықтыққа көз жеткізгенде басқа галактикалар да көрінеді, бірақ олар бірінші галактиканың көшірмелері ғана, ал ойынның ешбір нұсқасында оларға қол жеткізуге болмайды. Бастапқы Elite сияқты, Frontier да ондаған кемелерді ұсынады: Eagle сияқты шағын, бірақ жылдам истребительдер, Cobra сияқты көп мақсатты сауда кемелері, Anaconda немесе Panther сияқты алып крейсерлер. Ойыншылар бір уақытта тек бір кемеге ие бола алады, сондықтан жаңа кеме сатып алғанда ескі кеме саудаға сатылады (яғни, оның сауда құны жаңа кеменің бағасынан есептеліп алынады).

Әзірлеу және шығару

Braben бастапқыда ойынды 68000 ассемблер тілінде бағдарламалаған. Оның шамамен 250,000 жолдық коды бар, оны Крис Сойер 68000 ассемблерінен 80286 ассемблеріне көшірді. Frontier-де бұрын-соңды болмаған бірнеше ерекшеліктер болды: бұл түстерді барынша тиімді пайдалану үшін әр кадрға сәйкес палитраны өзгертетін сол кездегі жалғыз ойын болды, сонымен қатар 1:1 масштабтағы планеталар мен жұлдыз жүйелері де болды. Frontier: Elite II бір дискетада шықты. Amiga нұсқасы үшін бұл 880 КБ бір дискета (екінші дискета тек қызықты сақталған ойындардың таңдамасы болды), ал PC/DOS платформасы үшін 720 КБ екі есе тығыздықтағы дискета. Amiga нұсқасы үшін нақты орындалатын файл шамамен 400 КБ (құрылмайды), оның кішкентай көлемі ойынның толығымен ассемблер тілінде жазылғандығымен және оның ғаламының басым бөлігі процедуралық түрде жасалғандығымен байланысты. 1984 жылы шыққан Elite-тен кейін 9 жыл өткен соң, Frontier 1993 жылы CU Amiga журналында "онжылдықтың ең көп күтілген жалғасы" деп сипатталды. Ойынның әйгілі "құрт тесігі" қатесі болды: әдетте кеме гипердвигателінің қашықтығы шамамен 15 жарық жылы, сондықтан ондаған жарық жылы қашықтықтағы планеталық жүйелерге бір гиперғарыш секіруімен жету мүмкін емес. Бірақ, егер ойыншы 655,36-дан 670,36 жарық жылы қашықтықтағы жүйе тапса, ойын оны "15 жарық жылы" аралығында деп есептейтін. Бұл 1310,72 жарық жылынан сәл асып, 1966,08 жарық жылы және 655,36-ның басқа еселіктері үшін де орын алатын. Мұқият үшбұрышты есептеу арқылы, кез келген қашықтықтағы мақсатты жүйеге жақын немесе тікелей жетуге екі "құрт тесігі" секіруі арқылы қол жеткізуге болатын. Ойында Вагнер, Мусоргский және Григ сияқты композиторлардың классикалық музыкасының MIDI нұсқалары бар. Штраустың "Көк Дунай" әні кез келген ғарыш станциясына қонғанда ойнатылады, бұл 2001: Ғарыш саяхаты фильміне жасалған құрмет. Футуристикалық әсерді күшейту үшін, ойындағы "Киевтің Ұлы қақпасы" және "Тау патшасының залында" ELP тобының электрлік органмен орындалған нұсқаларына өте жақын. Бұған қоса, Дэвид Лоу екі классикалық стильдегі шығарма ұсынды, олардың бірі кіріспе кезеңі үшін жазылған. Ойын содан бері shareware ретінде шығарылды және тегін жүктеуге қолжетімді, бірақ DOS ойыны болғандықтан, Windows 98-ден кейінгі операциялық жүйелердің пайдаланушылары оны іске қосуда қиындықтарға тап болуы мүмкін. Бұл негізінен ойынның XMS емес, EMS түріндегі жадты пайдалануына байланысты болды. Оны пайдалану үшін кеңейтілген жад менеджерін EMM386 конфигурациялау қажет болды. DosBox сияқты эмуляцияны пайдалану арқылы ойынның ресми shareware нұсқасын Windows 7, Windows XP, Mac OS X және Linux сияқты қазіргі заманғы операциялық жүйелерде іске қосуға болады. Сонымен қатар, 2005 жыл шамасында Том Мортон ойыннан платформаға тәуелсіз C нұсқасын кері инженериялық жасады, оны GLFrontier деп атады, бұл ойынды қазіргі заманғы операциялық жүйелерде тағы да жылдам ойнауға мүмкіндік берді.

Сатылымдар

Frontier ресми сайты сатылған 500 мың данаға жуық ойынды тіркеді. Брэбен 350 мың дана үшін роялти алды. Содан кейін, Elite: Dangerous атты жалғасы Kickstarter кампаниясы арқылы қаржыландырылып, 2014 жылдың 16 желтоқсанында шықты.