Кіріспе
Христиан дініне өткен эфиопиялық яһудилер тобы. Фалаш Мура – Эфиопиядағы Бета Израиль қауымының ұрпақтарына берілген атау, олардың көпшілігі 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басындағы батыстық дін таратудың нәтижесінде христиан дініне ауысты. Бұл терминге эфиопиялық яһудилік дәстүрлерді сақтамаған Бета Израиль мүшелері де, сондай-ақ бұрын христиан дініне өткендер де кіреді. Көпшілігі өз еркімен дін ауыстырса, бірі тосқауылға түсіп, мәжбүрлі түрде, ал енді бірі экономикалық қиындықтар мен христиан халқы басым қоғамда әлеуметтік оқшаулануға ұшырағандықтан дін өзгеруге итермеленді. Көптегендер Израильге көшіп кетті, бірақ Әдіс-Абеба мен Гондардағы Бета Израиль қауымдастығының шамамен 12 000 мүшесі SSEJ жинаған деректер мен тізімдер бойынша Алия күтіп отыр, бұл деректер Израильдің Ішкі істер министрлігінде сақталады. 2010 жылға дейін Израиль шенеуніктері Фалаш Мураның көпшілігі Африкадан қауіпсіз шыққаннан кейін яһудиліке қайта оралғанын мәлімдеді, бірақ белсенділер Фалаш Мураның көпшілігі христиан дініне толықтай және түңғыш рет ауысқанын айтты.
Falash Mura is the name given to descendants of the Beta Israel community in Ethiopia who converted to Christianity, primarily as a consequence of Western proselytization during the late 19th and early 20th centuries. This term also includes Beta Israel who did not adhere to any Ethiopian Jewish practices, as well as the aforementioned historical converts to Christianity. While most voluntarily converted, some were also forcibly converted against their will, or felt compelled to convert due to economic hardship and social exclusion in a majority Christian population. Many have made it to Israel but there are around 12,000 members of the Beta Israel communities in Addis Ababa and Gondar who are awaiting Aliyah, according to community records and lists compiled by SSEJ, which are in the hands of Israel's Ministry of the Interior. As of around 2010, Israeli officials claimed that many of the Falash Mura converted back to Judaism once safely out of Africa, however activists claimed that most Falash Mura converted to Christianity permanently.
Терминология
Бета Исраилдің дінге өтушілерге берген бастапқы атауы "Фарас Мукра" ("қара қаздың аты") болды, онда "ат" сөзі дінге өтушілерді, ал "қара қаз" сөзі қара киім киетін миссионер Мартин Фладты білдірді. Осы терминнен Фалас Мукра, Фарас Мура және Фалас Мура деген қосымша атаулар туындады. Еврей тілінде "Фалаш Мура" (немесе "Фалашмура") термині "Фарас Мукра" термині мен оның туындыларын қолданудағы шатасудың салдары болуы мүмкін, сондай-ақ жалған туыстық байланыс негізінде оған "Фалашим Мумарим" ("дін аударған Фалашалар") деген еврей мағынасы берілді. Геез тілінде, Бета Исраил Фалашаның түпнұсқа тілінде "кесілген" деген мағына бар. Бұл термин Бета Исраил халқының христиан дініне өтуге қарсылық көрсетуіне байланысты пайда болды, себебі иудаизм Эфиопияның ежелгі діні болған. "Фалаш Мура" терминінің нақты шығу тегі белгісіз, бірақ Еврей виртуалды кітапханасы бұл термин Агау тілінен шыққан болуы мүмкін және "сенімін өзгертетін адам" дегенді білдіреді деп санайды.
Тарих
1860 жылы христиан дініне ауысқан еврей Генри Аарон Стерн Бета Израиль қауымын христиан дініне өткізу мақсатымен Эфиопияға сапар жасады.
Мәсіхшілікті қабылдауы
Көп жылдар бойы эфиопиялық яһудилер жерге ие бола алмады және көбінесе Эфиопияның христиан халқы тарапынан қуғынға ұшырады. Эфиопиялық яһудилер яһуди емес адамдарға тиісуден қорқып, олардың таза емес деп сенгендіктен, бұл оларды христиан көршілерінен де шеттетуге әкелді. Осы себепті көптеген эфиопиялық яһудилер Эфиопияда жақсырақ өмір сүру үшін христиан дініне ауысты. Еврей агенттігінің Эфиопиядағы өкілі Ашер Сеюм Фалаш Мураның "19-шы және 20-шы ғасырларда, яһудилердің христиан үкіметшілерімен қарым-қатынасы нашарлаған кезде дінге келгенін" айтады. Дегенмен, олардың көпшілігі яһуди туыстарымен байланысын сақтап, христиан қауымдастығына толыққанды қабылданбады. Алия туралы жаңалық тараған кезде мыңдаған Фалаш Мура өздерінің ауылдарын тастап, Гондар мен Аддис-Абебаға барып, олардың есепке алынатынына сенді. Мираб Годжам аймағының Ачефер ауданында шамамен 1000-2000 Бета Израиль отбасы табылды. Эфиопияда маңызды яһуди анклавтары бар басқа да аймақтар болуы мүмкін, бұл жалпы халық санын 50 000-нан асыруы мүмкін.
Иудаизмге қайта оралу
Фалаш муралар Израильге көшіп келгеннің бірінші толқынынан бұрын, эфиопиялық еврей қауымының атауы болған Бета Израильдің мүшелері екендерін мойындамады. Тегі Бета Израиль болғандықтан, Фалаш муралар Израильге оралуға Бета Израильдің өзіне ғана емес, оларға да толық құқы бар деп санайды. Бета Израильдің Израильге көшіп келуінің алғашқы толқынында маңызды рөл атқарған раввин Овадия Йосеф 2002 жылы Фалаш муралардың қорқыныш пен қуғын-сүргін салдарынан дінін өзгерткенін, демек оларды еврейлер деп санау керек екенін мәлімдеді.
Дау
Бүгінде израильдік және эфиопиялық топтар екеуі де Фалаш Мураның діни және саяси мәртебесін даулап отыр. Үкімет оларды Израильге әкелу жөніндегі барлық күш-жігерді тоқтатумен қорқытса да, бұл мәселені қарастыруды жалғастырып келеді. 2018 жылы Израиль үкіметі 1000 Фалаш Мураның Израильге көшіп келуіне рұқсат берді. Дегенмен, эфиопиялық қауымдастықтың өкілдері көші-қонға келісім алу процесінің нашар ұйымдастырылғанын және қателерге толы екенін, соның салдарынан отбасылардың бөлініп қалатынын айтады. Эфиопиядағы тайпа мүшелерінің кем дегенде 80 пайызының Израильде бірінші туыстары тұратынын, ал кейбіреулері 20 жылдан бері көшіп келуді күтіп отырғанын мәлімдейді.