Кіріспе

Физикалық шаманың түрі Физика мен математикада псевдотензор – координаттық түрлендіруді сақтайтын бағытта тензор сияқты түрленетін (мысалы, дұрыс айналу) бірақ, қосымша координаттық түрлендіруді кері бағытта бұратын (мысалы, дұрыс емес айналу) шама. Бұл түрлендіруді дұрыс айналудан кейін шағылысу арқылы да көрсетуге болады. Бұл псевдовектордың жалпылауы. Тензордың немесе псевдотензордың таңбасын анықтау үшін, оны тензорлық координаттарға әсер етпейтін (базаны өзгерту кезіндегідей) айналу жасалатын кеңістікке жататын, оның ретіне сәйкес келетін бірнеше векторлармен жиырылуы (contracted) керек. Дұрыс емес айналу кезінде бірдей ретті псевдотензор мен дұрыс тензордың таңбалары әр түрлі болады, бұл реттің жұп немесе тақ болуына байланысты. Псевдотензордың қалай әрекет ететінін көрсету үшін кейде осьтердің инверсиясы дұрыс емес айналудың мысалы ретінде қолданылады, бірақ бұл тек векторлық кеңістіктің өлшемдері тақ болғанда ғана жұмыс істейді, әйтпесе инверсия – қосымша шағылысусыз дұрыс айналу болып табылады. Псевдотензордың (сондай-ақ псевдовектордың) жалпы салыстырмалылық теориясында қолданылатын екінші мағынасы бар. Тензорлар қатаң түрлендіру заңдарына бағынады, ал псевдотензорлар бұл жағдайда оларша шектелмейді. Сәйкесінше, псевдотензордың түрі, әдетте, координаттық жүйе өзгергенде өзгереді. Бір координаттық жүйеде дұрыс болатын псевдотензорды қамтитын теңдеу, басқа координаттық жүйеде міндетті түрде дұрыс бола бермейді. Бұл псевдотензорларды шектеулі маңызды етеді, себебі олардағы теңдеулер түрі инвариантты емес.

Мысалдар

Бағдарланбайтын көптүрліліктерде бағдарланбау себепті көлемдік форманы жаһандық түрде анықтау мүмкін емес, бірақ тығыздық болып табылатын көлем элементін анықтауға болады, оны қосымша таңба бұрылысы (таңба шоғырымен тензорлеу) болғандықтан псевдо көлемдік форма деп те атауға болады. Көлем элементі бірінші анықтама бойынша псевдотензорлық тығыздық болып табылады. Көпөлшемді интеграцияда айнымалыларды өзгертуге Якобиан матрицасының детерминантының абсолюттік мәнін коэффициент ретінде қосу арқылы қол жеткізіледі. Абсолюттік мәнді қолдану, интеграция (көлем) элементін оң күйде ұстау конвенциясын өтеу үшін, дұрыс емес координаттық түрлендірулер үшін таңба өзгерісін енгізеді; осылайша, интеграл астындағы функция бірінші анықтама бойынша псевдотензорлық тығыздықтың мысалы болып табылады. Аффиндік байланыстың Кристоффель символдары, векторлық өрістің координаттық өрнегінің жеке туындыларына түзету шарттары ретінде қарастырылуы мүмкін, осылайша оны векторлық өрістің ковариантты туындысына айналдыруға болады. Аффиндік байланыстың өзі координаттар таңдауына тәуелді емес, бірақ оның Кристоффель символдары тәуелді, оларды екінші анықтама бойынша псевдотензорлық шамаға айналдырады.