Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гавай мифологиясындағы құдай
God in Hawaiim mythology
Гавай мифологиясында Каива – Макалииден алған торға Хаумея құдайының тұтқынға түсіріп, Ниухелевайда өлтірген алаяқ құдай. Одан кейін ол Коолау патшасы, сонымен қатар Пиокеануэнуэ деп аталған Лонокаехоны да әнмен сиқырлап өлтірді. Каива физикалық күшімен де, жасынымен де өте зор екендігімен белгілі, және ол гавай мифологиясында көптеген оқиғалардың батыры болды. Ол табиғат күштері мен аралдардағы ауа райы үлгілерін бақылауымен танымал.
In Hawaiian mythology, Kaiwa is a trickster god who killed goddess Haumea at Niuhelewai, by catching her in a net obtained from Makali’i. He then killed Lonokaeho, also called Piokeanuenue, king of Ko'olau, by singing an incantation. Kaiwa is known for being extremely powerful and strong, both physically and with magic, and he had many adventures in Hawaiian mythology. He is known for his control over the forces of nature and the weather patterns on the islands.
Отбасы
Оның ата-анасы Кукаохиалака мен Хинаулуохиа болды және ол Оаху аралында дүниеге келді. Каива үш бауырдың ең кішісі болды, оның ағаларының есімдері Каеха және Камано болды. Каива анасының құрсағында бала болып жатқанда, ағасы Камано оны өлтіремін деп қорқытты, бірақ Каиваның екінші ағасы Каеха оны қорғаймын деді. Каманоның қаупінен Каива анасының құрсағында бес жыл күтті, содан кейін ол арқанға айналып дүниеге келді. Каива арқан түрінде дүниеге келді, сондықтан Камано оны өлтіре алмады, ал Каеха арқанды сөреге қойып, Каива адам түріне қайта келгенге дейін қорғады. Каиваның ата-анасы адамдар ма, құдайлар ма, әлде жер бетіндегі құдайлардың адам сияқты түрі ма, әлі анық емес, бірақ Каиваның өзі әлдеқашан құдай екені белгілі және көбінесе оны алдамшы құдай деп есептейді. Каива өсіп, өте күшті және қуатты болды, ол Каеханы қорғап, басқа құдайлар мен құбыжықтардың көптеген шабуылдарынан құтқарды. Каиваның әйелі Ланакай аталды, ол ешқашан бала тумады.
His parents were Kukaohialaka and Hinauluohia and he was born on Oahu island. Kaiwa was the youngest of three siblings, his older brother's were named Kaeha and Kamano. When Kaiwa was still a baby in his mother's womb, his older brother Kamano threatened to kill him, but then Kaiwa’s other brother, Kaeha, said he would protect Kaiwa. Because of the danger of Kamano, Kaiwa waited for five years in his mother's womb, and he shapeshifted into a piece of rope to be born. Kaiwa was then born as a piece of rope, and so, Kamano did not kill him, and Kaeha put the rope on a shelf and protected it until Kaiwa turned back into humanoid form. Although it is unclear just what exactly Kaiwa’s parents were, as they might have been either humans or gods or perhaps a sort of humanoid race of earthly gods, Kaiwa himself is definitely a deity and is often thought of as a trickster god. Kaiwa grew up and was very strong and powerful, and he protected Kaeha and saved him from many attacks by other gods and monsters. Kaiwa's wife was called Lanikai and she never bore any children.
Іскерліктер
Гавайи құдайы Каулудың көптеген керемет қабілеттері бар және ол өте күшті жауынгер. Каулу – алаяқ құдай, ол өте қиратушыл және кейде зорлыққа бейім, сонымен қатар мифологиядағы ең күшті жандардың бірі ретінде танымал. Шындығында, Каулу Гавайи пантеонындағы бірнеше басқа құдайларды өлтіруге де жете алатын. Каулу өлімсіз және қартаюдан аман. Сонымен қатар, шайқаста оған зиян келтіру мүмкін емес сияқты. Каулу туралы аңыздардың бірінде ол басқа құдайлармен шайқасып, оларды өлтіреді, сондай-ақ алып жабайы акуланы да өлтіреді. Ол туған кезден бастап-ақ кейіп өзгертуге, сөйлеуге және басқа да нәрселерге қабілетті болған. Каулудың інісі Каеха да өз қабілетін көрсетіп, өте кішкентай ғана болып, жапыраққа жасырынып, адамдармен әзілдесіп сөйлесіп, олардан спирттік сусынды құрбандыққа беруге мәжбүр еткен. Каулудың рухтармен байланысу қабілеті бар, бала кезінде ол інісі Каеханы табу үшін рухтардың көмегін пайдаланған. Каулудың шындықты өзгерте алатын қабілеті де бар сияқты. Ол кішкентай кезінде мұхит пен оның толқындарына қарсы тұрып, алып, бірнеше қабаттан тұратын толқындар оған шабуыл жасағанымен, ол тіпті қозғалмады. Содан кейін Каулу мұхитты ұрып, сол кезден бері Гавайи маңындағы толқындар әлдеқайда кішірейді. Тағы бір аңызда Каулудың інісі Каеханы кейбір құдайлар серфинг тақтасына мініп, акулалардың басшысы жеп тастауы үшін алдаған, сондықтан Каулу мұхитты ішіп құрғатып, осылайша мұхиттың тұзды болуына себеп болды. Содан кейін Каулу акуланың жауын өзінің жалаңаш қолымен жұлып, інісі Каеханы босатып құтқарды. Әңгімеде Каулуға тағы бір табиғаттан тыс күш иесінің шаңқайымен шабуыл жасағаны айтылады, ал Каулу бір саусағымен шаңқайды тоқтатқан. Аңыздарда Каулу тіпті рухтар мен құдайларды келекелеген, ал кейіп өзгертуде осыншалықты шебер болғандықтан, тіпті рухтар да оны жасырынып отырғанда таба алмады. Гавайи көрегені немесе данасы Макали Каулуды "барлық күшті" деп мәлімдеді. Әңгіменің тағы бір бөлігінде Каулу көктегі құдайлардың патшалығына ұшып барып, олардан тамақ сұрайды. Қорғаушылар оған көтере алатынынша тамақ беруге келіседі, ал Каулу бүкіл ферманың азық-түлігі мен қоймасын бірден қолына жинап алады.
The Hawaiian god Kaulu has many strange abilities and is an extremely powerful fighter. This in which Kaulu is a trickster god and is quite destructive and at times violent, and is known for being one of the most powerful beings in their mythology. In fact, Kaulu was even powerful enough to kill several other deities of the Hawaiian pantheon. Kaulu is immortal and does not age. Kaulu also seems to be invulnerable to being harmed when fighting. In one the legends of Kaulu, he fought against some of the other gods and killed them, and he killed a huge monster shark. Kaulu had his strange abilities since birth, he was already able to shapeshift, speak, and other things. Kaulu's brother Kaeha also displayed his shapeshifting ability when he turned into a tiny size and hid in a leaf while speaking to people as a prank, and making them sacrifice their alcoholic beverage to him. Kaulu also has the ability to communicate with spirits, and when he was a kid he used the spirits to find his brother Kaeha. It would seem that Kaulu actually has some kind of reality warping ability as well. When Kaulu was just a child he challenged the ocean and its waves to a fight, and the huge, many story high waves crashed against him, but they he didn't even budge. Kaulu then struck the ocean, and ever since then, the waves around Hawaii have been much smaller. In another legend, Kaulu's brother Kaeha was tricked by some of the gods to go out on a surfboard then be eaten by the chief of sharks, so Kaulu then drained the entire ocean by drinking it, hence why the ocean is salty. Kaulu then tore the jaws of the shark apart with his bare hands and freed and saved his brother Kaeha. The story mentions Kaulu being attacked by some other supernatural figure with a lightning bolt, and Kaulu blocked the lightning bolt with one finger. In the legends of Kaulu, he was even able to pull pranks on the spirits and gods and was so good at shapeshifting that not even spirits could find him when he hid from them. The Hawaiian seer or sage Makali stated that Kaulu is "all powerful". In another part of the legend, Kaulu flies or travels to the realm of the gods in heaven and asks them for food. The guards jokingly agree to let him have as much as he can carry, and Kaulu takes all of the food and storage of their entire farm in his arms.
Каулу туралы әңгімелер
Бала кезіндегі алғашқы әңгімелерінің бірінде ол мұхит пен оның толқындарына қарсы күреске шықты. Каулу толқындарды және олардың күшін басқаратын рухтарды мазақтап, оларды келекеледі. Ол олардың қаншалықты күшті екенін сұрады. Олар өте күшті екенін айтқанда, Каулу олармен шайқасты. Каулу толқындарға соққы бергенде, олар әлсіреп, бүгін толқындардың кішкентай болуының себебі де осы. Басқа бір оқиғада Каулу үлкен иттің құбыжығымен бетпе-бет келіп, оны қанға батырып, жыртылды, сондықтан қазір иттер де кішкентай, дейді аңыз. Содан кейін Каулу үлкен ағасы Каеханы табады, ол Акуа деп аталатын белгілі бір топтың тұратын ауылда өмір сүрді, бұл топтың құрамында рухтар болуы мүмкін еді. Олардың бәрі "Ава" деп аталатын масқақ сусын ішуді ұнататын. Каулу мен оның ағасы Каеха Акуаға әртүрлі ойын-қалжыңдар жасады. Олардың бәрі Ава ішуге барар алдында Каулу ағасы Каехаға: "Иә, Акуаға алдымен олардың "авасын" ішуді айт, содан кейін өзіңдікіне жетесің. Ал ішкен соң, "Бұл біздің ауамыз" деп, мені құдай ретінде құрбандыққа шалып, ішіңдер", - деді. Кейін Каеха солай істеді. Каулуға құрбандық шалғаннан кейін, Каулу жапыраққа жасырынып, қараңғылықтан жауап берді. Акуа кейіннен Каеханың өте күшті құдайы бар екенін ойлады, тіпті бұл Кейн мен Каналаоға да таң қалдырды, содан кейін олар Колеяны ақылды Макалиден сұрауға жіберді. Макали: "Каеханың кіші інісі Каулу – барлық күштің иесі, ол пальма жапырақтарының арасында жасырынып жүр", - деді. Акуалар пальма жапырақтарында Каулуды іздеді, бірақ таба алмады. Бір әңгімеде ол "Акуа"лардың демалатын жерлеріне тастар қойыпты, олар оянғанда бастарына тиіп, ауырсынған. Содан кейін Каеха мен Каулуға шабуыл жасауға тырысып, олармен тамақ бөлісуден бас тартқан. Бұл әңгімелерде Каулу кішкентай және жас бала болып суреттеледі. Гавайи аңыздарында бір кезде Гавайиді қамшылаған үлкен ашаршылық туралы айтылады. Кейбір нұсқаларында Хаумеа осы ашаршылықтың себебі деп көрсетіледі, ал Каулу – халықты құтқаратын батыр болып бейнеленеді. Ол құдайлар мен даналарды алдап, олардың барлық тағамын өзіне алуға мәжбүрлейді. Содан кейін Каулу құдайлық дана Макали'иден сиқырлы торды алып, онымен Хаумеяны тұзаққа түсіріп, өлтіреді. Каулу туралы тағы бір әңгімеде ол "құдайлардың акуласын" өлтіргені айтылады, ол үлкен бас акула еді, оны Гавайи құдайлары бір нәрсені өлтіру үшін жіберетін. Каулу Кукама улу нуи акеаны өлтірді, содан кейін оны галактикаға, Сүт Жолына лақтырып жіберді. "Лева ланидегі Кане мен Каналаоның патша акуласы Ку кама улу нуи акеа немесе Калакее нуи а Кане деп аталады, оны Каулу осы аңызда өлтіреді және оның рухы Сүт Жолына ұшып кетеді, оның Оңтүстік теңіздердегі прототипі бар. Туамотуда Сүт Жолы Кихо тумудың қасиетті мұхиты; Сүт Жолындағы қараңғы жарық – оның қасиетті кемесі, "Ұзын акула" деп аталады".
In one of Kaulu's first stories as a kid, he challenged the ocean and its waves to a fight. Kaulu mocked the spirits of, or spirits which control the waves and swells, and taunted them. Kaulu asked them how strong they were and when they said they were very strong, Kaulu fought them. When Kaulu struck the surf and waves, it caused them to become weak and that is why the waves are smaller today. In another feat of reality bending, Kaulu then faced off against a huge dog monster and tore it to bloody pieces, which is why dogs are smaller now as well, says the story. Kaulu then found his older brother Kaeha, and he lived in a village where there were also a certain group called The Akua, possibly spirits. They all liked to drink an alcoholic beverage called Awa. Kaulu and his brother Kaeha performed pranks on the Akua, before they went to all drink Awa, Kaulu told his brother Kaeha "Yes, tell the akua to drink their 'awa first, and you will take yours after them. But before you drink yours, offer a little to me as your god by saying: 'Here is our awa." Kaeha then did so, and after sacrificing to Kaulu, Kaulu answered from the darkness, hiding in a leaf. The Akua then thought Kaeha had a powerful god he was sacrificing to, and it even puzzled Kane and Kanaloa, who then sent Kolea to ask the sage Makali about it. Makali said "Kaulu, the youngest brother of Kaeha is all powerful and strong, and he's hiding in the palm leaves." The Akua then searched for Kaulu in the palm leaves but could not find him. One story says he put stones in the resting places of "The akua" so they would hit their heads on them when they woke up, and then tried to attack Kaeha and Kaulu, and refused to share food with them. Kaulu is often described as a small and young looking boy in these stories. Multiple Hawaiian legends tell of a great famine that once struck Hawaii. Some versions of the story cite Haumea as the cause, and show Kaulu as the hero who saves the people by tricking the gods and sages in heaven into letting him take all their food. Kaulu then obtains a magical net from the divine sage Makali'i and uses it to trap and murder Haumea. Another part of the Kaulu story says he killed the "shark of the gods", which was a huge chief shark that some of the Hawaiian gods used to send out to kill things with. Kaulu killed Kukama ulu nui akea, who apparently he then threw up into the milky way, out into the galaxy. "The king shark of Kane and Kanaloa in Lewa lani, called Ku kama ulu nui akea or Kalake‘e nui a Kane, whom Kaulu slays in this legend and whose spirit flies up to the Milky Way, has its prototype in the South Seas. In the Tuamotus the Milky Way is the sacred ocean of Kiho tumu; the dark rift in the Milky Way is his sacred ship, called The long shark."