Көкайнар жылан рухы Айида Веддо

Кіріспе

Айда Веддо, сондай-ақ Айда, Айда Веддо, Айдо Кведо, Айдо Ведо, Айда Ведо және Айдо Хведо деп те аталады, бұл Воду дініндегі қуатты лоа рухы, Африка мен Кариб бассейніндегі аймақтарда, әсіресе Бенин мен Гаитиде құрметтеледі. "Радуга жыланы" (Көктен көрінетін жарық) деп белгілі Айда Веддо құнарлылық, радуга, жел, су, от, байлық, нөсер және жыландардың лоасы болып табылады. Дамбаламен бірге Айда Веддо ең ежелгі және маңызды лоалардың бірі саналады. Көптеген дереккөздерде Дамбаланың егіз рухының әйел жартысы ретінде қарастырылады, оған Да Айда Хведо, Дан Айда Хведо және Дан Айда Ведо деген аттар да қолданылады. Жерден бұрын болған деп есептелетін Айда Веддо әлемді құруға жаратушы қасиетті Маву Лизаға көмектесті және Жер мен аспанды бірге ұстауға жауапты. Айда Веддо өзінің ізбасарларына махаббат пен денсаулық сыйлайды, дене мен рух арасындағы байланыс пен икемділікті үйретеді. Көптеген әңгімелерде ол Дамбалаға үйленген. Оның ажырамас серігі ретінде ол оны Дамбаланың сүйіктісі Эрзули Фредамен бөліседі. Басқаларында ол Дамбаламен біртұтас, екі рухты бөлісетін бір жаратылыс. Оның әйелдік жағы ретінде олар бірге динамизмді, өмірді, жаратылысты және еркек пен әйелдің, жер мен аспанның, дене мен рухтың өзара байланысын көрсетеді.

Символдар мен тартулар

Айида Веддоның символы - көкөніс, жылан, найзағай және ақ "пакет конго". Вевелерде ол әрқашан Дамбаламен бірге екі билейтін немесе бір-біріне оралған жыланның бірі ретінде бейнеленеді. Ақ түс – ең таза түс ретінде, оны рәсімдерде көрсетеді. Айида Веддо рәсімге келгенде, ол ақ мата және әшекейлі бас киім киеді, сонымен қатар жыланды бейнелеп, жерге сығалайды. Оның қасиетті түсіне сәйкес, оған арналған құрбандықтарға ақ тауық, ақ жұмыртқа, күріш, сүт, сондай-ақ көкөніс түстерімен безенілген басқа да ақ заттар жатады.

Пішін және қызмет

Бенин халқы Айида Веддо жыланы Маву Лизаның қызыметшісі болған және Жер жаратылмас бұрын өмір сүрген деп сендіреді. Маву Лиза әлемді жаратқанда, жылан құдайды аузында алып жүріп, Жерді оның туындыларымен пішіндеді. Олар жерді аралап өткенде, жаңбырлы жыланның денесінен сайлар, өзендер, аңғарлар мен таулар пайда болды. Жаңбырлы жыланның екі жақты мінезі болған, оның қызыл жартысы еркек, ал көк жартысы әйел. Олар бірге Жер мен аспанды тіктеп ұстады. Әйел жартысының денесімен аспанда найзағай мен көкжиекті құрастырып, бұлттардың, ағаштардың, бұлақтардың және өзендердің арасында өмір сүргені айтылады. Маву Лиза Жердегі жаратылыстарының салмағын көтеруге көмектесуді сұрағанда, жаңбырлы жыланның еркек жартысы оның құлауын болдырмау үшін денесін жер астына орады. Әлемнің салмағынан қиналуынан жылан жер сілкінісін тудырады. Аштығын қандыратын темірге жетпегенде, жылан өз құйрығын жеп қояды деп есептеледі, соның салдарынан ауыр Жер тұңғиыққа батып кетеді. Кейбір әңгімелерде Айида Веддо Мавудың жаратқан алғашқы адамдары Аданху мен Йевамен бірге аспаннан түседі. "Бастапқыда, жер астында жеті мың иілген денесімен, оны терең теңізге түсуден сақтап тұрған зор жылан болды. Содан кейін, алып жылан қозғала бастады және өте үлкен денесін жерден көтеріп, аспанды жауып тастады. Ол аспанда жұлдыздарды шашыратып, денесін таудан төмен құйып, өзен арналарын жасады. Ол қасиетті нөсер тастарын жасау үшін жерге найзағай шашты. Өзінің ең терең түбінен қасиетті суларды босатып, Жерді тіршілікпен толтырды. Алғашқы жаңбыр жауғанда, көкте жаңбыр көкжиегі пайда болды, ал Данбала Айида Ведоны әйелі етіп алды. Олардың жасаған рухани нектары барлық еркектер мен әйелдерде сүт және шәует түрінде көбейеді. Жылан мен жаңбыр көкжиегі адамзатқа қан мен өмірдің, етеккір мен туудың және қан құрбандығының ең басты Вуду қасиетті рәсімінің арасындағы байланысты үйретті." Айида Веддо Гаити Воду-да, жыландармен және көкжиектің түсіндегі керубтермен байланысы болғандықтан, Әулие Марияның Таза тұжырымымен синкретизацияланған. Айида Веддоның қызмет күндері дүйсенбі және сейсенбі, ал 8 желтоқсанда оның нығметтері үшін мерекелер өткізіледі.

The Fon people of Benin believe the rainbow serpent Ayida Weddo was a servant of Mawu Lisa and existed before the Earth was made. As Mawu Lisa created the world, the serpent carried the goddess in its mouth as she shaped the Earth with her creations. As they went across the land, the rainbow serpent's body left behind the canyons, rivers, valleys, and mountains. The rainbow serpent had a twin personality whose red half was male, and whose blue half was female. Together, they held up the Earth and the heavens. The female half was said to arc thunderbolts and rainbows across the sky with its body, and lived among the clouds, trees, springs, and rivers. Asked by Mawu Lisa to help support the weight of her creations on the Earth, the rainbow serpent's male half coiled its body underneath the world to prevent its collapse. As it writhes from exertion under the world's weight, the serpent causes earthquakes in the land. When it runs out of the iron that sates its hunger, it is said the serpent will devour its tail, finally causing the heavy Earth to sink into the abyss. In some stories, Ayida Weddo descends from the heavens with Adanhu and Yewa, the first humans created by Mawu. <blockquote>"In the beginning there was a vast serpent, whose body formed seven thousand coils beneath the earth, protecting it from descent into the abysmal sea. Then the titanic snake began to move and heave its massive form from the earth to envelop the sky. It scattered stars in the firmament and wound its taught flesh down the mountains to create riverbeds. It shot thunderbolts to the earth to create the sacred thunderstones. From its deepest core it released the sacred waters to fill the earth with life. As the first rains fell, a rainbow encompassed the sky and Danbala took her, Ayida Wedo, as his wife. The spiritual nectar that they created reproduces through all men and women as milk and semen. The serpent and the rainbow taught humankind the link between blood and life, between menstruation and birth, and the ultimate Vodou sacrament of blood sacrifice." Ayida Weddo is syncretized in Haitian Vodou with the Catholic figure of Our Lady of Immaculate Conception for her association with serpents and rainbow colored cherubs. Ayida Weddo's days of service lie on Monday and Tuesday, and she is honored on December 8 with festivals for her blessings.