Кіріспе

Гавай мифологиясындағы өсімпаздық және бала туудың қасиетті құдайы

Хаумеа (гавай: Хаумеа) – гавай мифологиясындағы өсімпаздық және бала туудың қасиетті құдайы. Ол Пеле, Kāне Милохай, Kāмохоалии, Nāмака, Капо және Хиʻиака сияқты көптеген маңызды құдайлардың анасы. Хаумеа – гавай құдайларының ең маңыздыларының бірі, ал оған табыну Гавай аралдарындағы ең көне табынулардың бірі болып саналады. Ол соңында Каулудың қолынан қаза тапты.

Мифология

Макалей деп аталатын сиқырлы таяқтың көмегімен Хаумея өзін қарт әйелден жас қызға қайта-қайта айналдырып, туған жеріне мезгіл-мезгіл оралып, өз ұрпақтарының біріне үйленеді, осылайша адамзаттың үздіксіз ұрпақтарын дүниеге келтіреді. Бірақ, кейін оның кім екені белгілі болады, бұл оны ашуландырып, адамзатты тастап кетуіне себеп болады. Хаумея адамдарға табиғи жолмен бала тудыру қабілетін сыйлаған деседі. Әңгімелердің бірінде ол Мүлейула деген басшының қызына, ауыр босану кезінде барады. Онда ол адамдардың анасын кесіп барып ғана бала туатынын көреді. Бұған қынжылған Хаумея Кани ка ви ағашынан (Spondias dulcis) емдік сусын жасап, анаға баласын табиғи жолмен босануға көмектеседі.

Қарым-қатынастар

Хаумея – Кане және Каналоа құдайларының қарындасы, кейде Каналоаның әйелі деп есептеледі. Кейбір аңыз-ертегілерде Хаумеяны Жер анасы Папаханаумокумен, ал аспан құдайы Вакеаның әйелімен теңестіреді.

Ұрпағы

Каналаомен бірге Хаумея соғыс құдайы Кекауа кахиді, жанартау құдайы Пелені, сондай-ақ Пеленің бауырлары мен қарындастарын, оның ішінде Хииаканы дүниеге әкелді. Пеле қалыпты жолмен туғаннан басқа, оның балалары оның денесінің әртүрлі жерлерінен туды. Мысалы, оның басынан Лаумиха, Кахаʻула, Кахакавакоко және Кауакахи дүниеге келді.

Мұра

2008 жылдың 17 қыркүйегінде Халықаралық астрономиялық одақ Күн жүйесіндегі бесінші белгілі кәріз планета Хаумея деп атады. Планетаның екі серігі Хаумеяның қыздарының құрметіне аталған: Хаумеяның аузынан туған Хииака қадірлісі және Хаумеяның денесінен туған Намака су перісі.