Кіріспе

Ежелгі гректер қолданған символикалық сан жазуы Аттик сандары – ежелгі гректер қолданған символикалық сан жазуы. Олар Геродиандық сандар деп те белгілі, себебі олар алғаш рет Геродианның 2 ғасырлық қолжазбасында сипатталған; немесе акрофоникалық сандар (акрофониядан), өйткені негізгі символдар (көне) грек сөздерінің бас әріптерінен шыққан, яғни символдар сол сөздерді білдіреді. Аттик сандары, ескі египеттік және кейінгі этрусктік, римдік және индус-араб жүйелері сияқты, ондық (10-дық) жүйе болды. Яғни, көрсетілуі тиіс сан ондық бірліктердің, ондардың, жүздердің, мыңдардың және т.б. қарапайым еселіктеріне (1-ден 9-ға дейін) бөлінеді. Римдік жүйедегідей, әр бөлік сол ондық бірліктің бір және бес еселігін көрсететін екі символдың комбинациясымен жазылған. Аттик сандары б.з.д. VII ғасырдан бастап қабылданған болуы мүмкін, және қазір Аттик деп аталғанымен, гректер оларды немесе олардың вариацияларын кеңінен қолданды. Біздің заманымызға дейінгі Аттик жазбаларында басқа сандық жүйе қолданылғаны белгісіз. Құндылығы Символ Талант Статер Ескермелер Этрусктік Римдік 1 Ι Санау белгісі? 𐌠 I 5 Π 𐅈 𐅏 Ежелгі грекше: ΠΕΝΤΕ Қазіргі: πέντε 𐌡 V 10 Δ 𐅉 𐅐 Ежелгі грекше: ΔΕΚΑ Қазіргі: δέκα 𐌢 X 50 𐅊 𐅑 "Δ" "Π"-де: 10 × 5 = 50 𐌣 L 100 Η 𐅋 𐅒 Ежелгі грекше: ΗΕΚΑΤΟΝ Қазіргі: εκατό 𐌟 C 500 𐅌 𐅓 "Η" "Π"-де: 100 × 5 = 500 ? D 1000 Χ 𐅍 𐅔 Ежелгі грекше: ΧΙΛΙΟΙ Қазіргі: χίλιοι ? M 5000 𐅎 "Х" "Π"-де: 1000 × 5 = 5000 ? V 10000 Μ 𐅕 Ежелгі грекше: ΜΥΡΙΟΙ Қазіргі: μύριοι ? X 50000 𐅖 "Μ" "Π"-де: 10000 × 5 = 50000 ? L 50, 500, 5000 және 50000 сандарын көрсететін символдар пи әріпінің ескі түрінен (қысқа оң жамбасы бар) және тиісті ондық күштің кішкентай нұсқасынан тұрады. Мысалы, 𐅆 – мыңның бес есесі.

Арнайы белгілер

"Бір жарты" және "бір ширек" бөлшектері тиісінше "𐅁" және "𐅀" деп жазылған. Таланттардағы (кіші бас әріпті тау, "Τ") немесе статерлердегі (кіші бас әріпті сигма, "Σ") сомаларын көрсету үшін осы символдар сәл өзгертілген. Бір драхма ("𐅂") және он мина ("𐅗") үшін арнайы сандық белгілер қолданылған.

100 символы

100 санын белгілеу үшін "Η" (үлкен эта) әрпінің қолданылуы осы сандар жүйесінің ерте пайда болған кезеңін көрсетеді. Сол кездегі грек тілінде жүз деген сөз (/h/ "қалың демалысты" дыбысымен) "ΗΕΚΑΤΟΝ" деп айтылып, жазылған, себебі "Η" әрпі аттикалық әліпбиде /h/ дыбысын білдірген. Кейінірек, "классикалық" грек тілінде, Грекияның көп бөлігінде иониялық әліпби қабылдануымен, эта әрпі ұзақ "е" дыбысын білдіретін болды, ал демалыс белгісі енді қолданылмады. Ғылыми белгілерді эллинистік кезеңде Византиялық Аристофан енгізгенге дейін spiritus asper /h/ дыбысын көрсетуді бастады, соның нәтижесінде ἑκατόν деп жазылатын болды.