Кіріспе

реформацияланған ғибадаттағы тәсіл Келісімді жаңарту қызметі, немесе жай ғана Келісім қызметі деп аталады, оны методизмнің негізін қалаушы Джон Уэсли христиан иеленушісінің Құдаймен жасаған келісімін жаңарту мақсатымен бейімдеді. 1780 жылы алғаш рет жарияланған «Құдаймен келісімімізді жаңарту туралы нұсқаулар» атты Уэслидің еңбегінде Ричард Аллиннің жазбаларынан алынған келісімге қатысты нұсқаулар бар, және ол методист ғибадатында «шынайы дінді күшейту құралы» ретінде қолдануға арналған. Мұндай алғашқы қызмет 1755 жылдың 11 тамызында Лондонда өткізілді. Кейбір методисттік бірлестіктер (әсіресе Америка Құрама Штаттарындағы Біріккен методист шіркеуі, еркін методист шіркеуі және Pilgrim Holiness Church) Жаңа жыл қарсаңында және Жаңа жыл күні түнгі қызметте Келісімді жаңарту литургиясын жиі қолданады. Ұлыбританиядағы методист шіркеуінде әдетте қызмет Жаңа жылдың бірінші жексенбісінде өткізіледі, егер пресвитер қолжетімді болса (өйткені Келісім қызметінің тәртібіне Киелі Қауым кіреді, ал британдық методисттік тәртіп бойынша жергілікті уағыздаушы оны жүргізе алмайды). Екі жағдайда да мақсат – жыл басында Мәсіхке және шіркеуге деген адалдықты жаңарту. Онда ән-жырлар, дұғалар, Киелі кітаптан үзінділер, уағыз және Киелі Қауым бар. Келісім дұғасы және қызметі – жалпы протестантизм литургиясына методизмнің ең ерекше үлесі ретінде танылады, сондай-ақ оны басқа христиан конфессиялары да белгілі бір уақыттарда пайдаланады.

Шығу тегі

1663 жылы пуритан Ричард Аллин "Vindiciae Pietatis: немесе, Құдайға ұнамдылықты одан да қатаң және рухани түрде қорғау" деген кітап жариялады. 1753 жылы ол Джон Уэслидің "Христиандық кітапханасында" қайта басылды. Уэсли өзінің "Методистер деп аталатын халықтың қысқаша тарихында" алғашқы келісім қызметін сипаттайды; осыған ұқсас мәліметтер оның сол кездегі "Журналында" да кездеседі. Оның айтуынша, алғашқы қызмет 1755 жылдың 11 тамызында, дүйсенбі күні, Лондонның Спиталфилдс ауданындағы француз шіркеуінде 1800 адамның қатысуымен өтті. Уэсли, ол "Ричард Аллиннің сөздерімен ұсынылған келісімнің мазмұнын оқыды" дейді. Алғашқы сөздер жоғалып кеткен, бірақ олар 1780 жылғы Құдаймен келісімді жаңару туралы нұсқаулықтарда бейнеленген деп саналады. Бұл кейінгі мәтін, өзгертілген түрінде Весли келісім дұғасы деп белгілі болды, ол 1936 жылға дейін британдық методистер арасында қасиетті тағайындамамен байланысты және Жаңа жылдың бірінші жексенбісінде сақталып келді. Келісім дұғасының пайда болуы ғалымдардың талқылау тақырыбы болды. Уэсли оның "мазмұнын" Аллинге жатқызса, неміс пиетизмінің де ықпалы болғаны айтылады.

Қазіргі қолданысы

Келісім дұғасын қолданатын қызметтер көптеген методист діни кітаптарының құрамына енді, бірақ олардың ешқайсысы Веслидің 1784 жылы Америкадағы жақтастарының пайдалануына арналған «Жексенбі күнгі қызметі және басқа да кездейсоқ қызметтер» кітабына қосылмады. Мүмкін, осы себепті Келісім қызметі Британ методист шіркеуінің және Ұлттар Достастығындағы оның еншілес шіркеулерінің діни рәсімдерінің тұрақты бөлігі болса да, американдық методист конфессияларында оның қолданылуы одан аз таралған. Біріккен методист шіркеуіне сілтеме жасай отырып, Чарльз Р. Хогенштейн «қазіргі кезде келісім қызметтері сирек кездеседі» деп атап көрсетеді, бірақ теолог Леонард Свит кейбір методист байланыстары, мысалы, Ерақыт методист шіркеуі және Паломник қасиеттілік шіркеуі келісімді жаңару қызметтерінің дәстүрін сақтап келгенін айтады. 1920 жылдары британдық Веслиан методистік пасторы Джордж Б. Робсон Келісім қызметінің формасын кеңейтіп, көп бөлігін насихаттаудың орнына құлшылық, алғыс айту және күнәсін мойындау дұғаларымен алмастырды.