Кіріспе

Sentinum ежелгі рим қаласы, қазіргі Италияның Марке аймағындағы Сассоферрато қаласынан оңтүстікке қарай шамамен бір километр жерде орналасқан. Қаланың форум/қалалық моншалар және қала маңындағы моншалар сияқты екі аймағы бүгінде археологиялық саябақ ретінде сақталған және зыяраттауға ашық. Жергілікті мұражайда Сентинумнан табылған көптеген жәдігерлер жинақталған.

Тарих

Сентинумның бастапқы қонысының орналасқан жері белгісіз, бірақ оның умбриялық тегі болуы мүмкін. 390 жылдан бастап сенон галлдары осы аймақта (Аримин мен Анкона арасында) тұратын умбриялықтарды ығыстырып, оның орнына қоныстанды. Сентинум ежелгі умбриядан Адриатика теңізіне дейінгі жолдардың тоғысқан жерінде тиімді орналасқан. Қала ең әйгілісі 295 жылға дейінгі үшінші Самнит соғысы кезінде оның жанында болған үлкен және шешуші Сентинум шайқасы үшін танымал: римдіктер 8700 сарбазды жоғалтты, бірақ самниттер мен сенондардың одағын жеңді. 283 жылға дейін бірнеше жеңіске жеткеннен кейін римдіктер сенондарды аймақтан қуды, содан кейін ол Галлия Тогата атанды. Б.з.д. 40-жылдардағы азаматтық соғыстар кезінде Сентинум Марк Антонийдің жағына шықты, бірақ 41 жылға дейін Квинт Сальвиден Руф, Октавианның әскерлерін басқарып, қаланы басып алып, қиратты. Қала жақын арада Гипподамиялық тікбұрышты жоспармен және римдік бетоннан жасалған опус виттатум қабырғаларымен қайта салынды. Ол империя кезінде муниципалитет ретінде гүлденді. Ежелгі қаланың мол байлығы археологиялық жазбаларда көрінеді, оның ішінде қабырғалардың ішінде де, сыртында да табылған көптеген мозаикалар бар. Сентинумдағы қоғамдық өмір Аларик I-нің шапқыны кезінде құлдырап, қалпына келмеген секілді.

Қоғамдық моншалар

Қабырғалар ішіндегі қоғамдық моншалар (терма) B кардосының бойында орналасқан және Республика дәуірінің соңына жатады, біздің заманымыздың 3-шы ғасырының басына дейін бірнеше рет қайта жаңартылды. Оның ішінде перистальмен қоршалған үлкен тіктөртбұрышты бассейн болған. Батыс жағында апсидасы түрлі түсті мәрмәрмен әсемделген фригидарий, тепидарий және оңтүстік және шығыс жағында күннің жылуын жинауға арналған калидарий орналасқан. Моншаларда үлкен суретті мозаика болған, қазіргі уақытта ол Museo Nazionale delle Marche мұражайында сақтаулы. 2-шы ғасырға жататын Митра Солдің түрлі түсті мозаикасы Мюнхендегі Глиптотекада сақталған; Киелі Крест шіркеуінде митралық жануарлар бейнеленген рельефтер пайдаланылған, олар киелілену сатыларын көрсетеді, сондай-ақ митралық жазулар да табылды. Қала қабырғаларының сыртында, Санта-Люсия шіркеуінің жанында, оңтүстікке қарай Римнің басты жолы бойында, халықтың өсуіне және қалалық кеңістіктің жетіспеуіне байланысты қаланың кеңеюімен салынған тағы бір монументальді моншалар бар. 7000 м² аумақтың 3000 м² вестибюльмен (киім ауыстыру бөлмесімен), атриуммен, перистальмен үлкен палаэстрамен (жаттығу алаңымен), бірнеше аподитериямен, бассейнмен фригидариямен, тепидариямен және калидариямен жабдықталған моншалар болды.