Кіріспе

Американдық палеонтолог Найлс Элдредж (Niles Eldredge; 1943 жылғы 25 тамызда туған) – американдық биолог және палеонтолог, ол Стивен Джей Гулдпен бірге 1972 жылы үзілісті тепе-теңдік теориясын ұсынды.

Білім

Элдредж Колумбия университетінде латын тілі бойынша бакалавриат білімін бастады. Дипломды аяқтамас бұрын, ол Норман Д. Ньюэлл басшылығымен геологияны зерттеуге көшті. Осы кезде Колумбия университеті мен Америка табиғи тарих мұражайының біріктірілген аспирантура бағдарламасы аясында Америка табиғи тарих мұражайындағы жұмысы басталды. Элдредж 1965 жылы Колумбия университетінің Колумбия колледжін үздік дипломмен бітірді және мұражайдағы зерттеулерін жалғастыра отырып, университеттің докторантура бағдарламасына қабылданды. 1969 жылы докторлық диссертациясын қорғады.

Палеонтология

1969 жылы Элдредж Америка табиғи тарих мұражайының омыртқасыздар бөлімінің кураторы, содан кейін омыртқасыз палеонтология бөлімінің кураторы болды, ол жақында зейнетке шықты. Ол сонымен қатар Нью-Йорк қалалық университетінде қосымша профессор болды. Оның мамандану саласы – 543 және 245 миллион жыл бұрын өмір сүрген жойылған бунақденелілер тобы – палеозойдың орта кезеңіндегі Факопида трилобиттерінің эволюциясы.

Эволюциялық теория

Элдредж бен Стивен Джей Гулд 1972 жылы үзілісті тепе-теңдік теориясын ұсынды. Үзілісті тепе-теңдік – эволюциялық теорияны жетілдіру. Ол ұзақ тұрақтылық кезеңдерімен бөлінетін, "серпіліс пен тоқтаулар" арқылы жүзеге асырылатын эволюциялық өзгерістердің үлгілерін сипаттайды. Элдредж эволюциялық және экологиялық жүйелердің иерархиялық көзқарасын дамытты. Осы кезеңде ол әлемдегі көптеген мекендеу орындары мен түрлердің жылдам жойылуына ден қойды. "Аяқталмаған синтез" (1985) атты кітабында ол эволюциялық синтездің кеңейтілген нұсқасын ұсынды. Өмірінің барысында ол өмір тарихындағы қайталанатын үлгілерді пайдаланып, эволюциялық процестің қалай жүзеге асырылатыны туралы түсініктерін жетілдірді. Элдредж эволюциядағы үлгілерді түсіндіруде қоршаған ортаның маңыздылығын бағалайды. Элдредж эволюцияның генге центрирленген көзқарасын сынап бағалайды. Оның соңғы жұмысы – адам мінез-құлқын түсіндіру үшін генге негізделген эволюциялық психологияға баламалы көзқарасты әзірлеу. Ол 160-тан астам ғылыми мақала, кітап және шолу жариялады, оның ішінде эволюциялық биологиядағы қазіргі дауларды қарастыратын "Дарвинді қайта ойлау" және *Homo sapiens*-тің эволюциялық өткені, қазіргі және болашағы туралы ой-пікірлерді ұсынатын "Үстемдік" кітаптары бар. 2013 жылдан бері Элдредж Ұлттық ғылым білімі орталығының кеңесшілер кеңесінің құрамында.

Жарияланымдар

Дж. Кракрафтпен бірге (ред.). 1979 жыл. Филогенетикалық талдау және палеонтология. Колумбия университетінің баспасы, Нью-Йорк.
Дж. Кракрафтпен бірге. 1980 жыл. Филогенетикалық үлгілер мен эволюциялық процесс. Салыстырмалы биологиядағы әдіс және теория. Колумбия университетінің баспасы, Нью-Йорк, 349 б. Жапондық басылым, Soju Shobo, 1990.
1982. Маймылдың ісі: Ғалымның креационизмге қарауы. Pocket Books, Нью-Йорк. 157 б. Жапондық басылым, 1992.
И. Таттерсаллмен бірге. 1982 жыл. Адам эволюциясының мифтері. Колумбия университетінің баспасы, Нью-Йорк. 197 б. Жапондық басылым Колумбия университеті арқылы ұйымдастырылған; Испан тіліндегі басылым, 1986: Fondo de Cultura Economica, Мексика; Португал тіліндегі басылым, 1984: Zahar Editores, Рио-де-Жанейро; Итальян тіліндегі басылым, 1984: Boringheri.
С. М. Стэнлимен (ред.). 1984 жыл. Тірі қазбалар. Springer Verlag, Нью-Йорк. 1985 жыл. Уақыт шеңбері. Simon and Schuster, Нью-Йорк. 240 б. Ұлыбритания: Heilman; Принстон университетінің қайта басылым басылымы. Итальян тіліндегі басылым, 1991, hopefulmonster editore.
1985. Аяқталмаған синтез: Биологиялық иерархиялар және қазіргі эволюциялық ой. Oxford University Press, Нью-Йорк.
1987. Өмірдің импульсі: Өмір тарихындағы эпизодтар. Facts on File, Нью-Йорк. Pelican басылымы (Ұлыбритания).
(ред.). 1987 жыл. Эволюция бойынша табиғат тарихы оқушысы. Columbia University Press, Нью-Йорк.
1989. Макроэволюциялық динамика: Түрлер, нишалар және бейімделу шыңдары. McGraw Hill, Нью-Йорк. Жапондық басылым: McGraw Hill Publishing Co., Japan, Ltd.
Д. Элдредж және Г. Элдреджбен бірге. 1989 жыл. Қазба зауыты. Addison Wesley Publishing Co., Reading, Massachusetts.
1991. Шахташының канариясы: Өткен және қазіргі жойылулар. Prentice Hall Books, Нью-Йорк; Ағылшын тіліндегі басылым: Virgin Publishing, Ltd.; Корей тіліндегі басылым: Moeum Publishers; Итальян тіліндегі басылым: Sperling & Kupfer. Неміс тіліндегі басылым: Spektrum; АҚШ-тағы жұмсақ мұқабалы басылым: Princeton University Press.
1991. Қазбалар: Түрлердің эволюциясы және жойылуы. Мюррей Алкоссердің суреттері. Abrams, Нью-Йорк; Австралиялық басылым: Houghton Mifflin; Ағылшын тіліндегі басылым: Aurum Press; Неміс тіліндегі басылым: Belser Verlag.
(ред.). 1992 жыл. Жүйелілік, экология және биологиялық әртүрлілік дағдарысы. Columbia University Press, Нью-Йорк.
М. Гринмен бірге. 1992 жыл. Өзара әсерлесу: Әлеуметтік жүйелердің биологиялық контексі. Columbia University Press, Кембридж, Массачусетс.
1995. Дарвинді қайта ойлап табу: Эволюциялық теорияның жоғары үстеліндегі үлкен пікірталас. John Wiley and Sons, Нью-Йорк; Ағылшын тіліндегі басылым: Orion; Итальян тіліндегі басылым: Giulio Einaudi Editore.
1995. Доминион. Henry Holt and Co; жұмсақ мұқабалы басылым, University of California Press, 1997.
1998. Тепе-теңдіктегі өмір: Адамзат және биологиялық әртүрлілік дағдарысы. Princeton University Press. Португалия: Dinalivre; Қытай/Тайвань: International Publishing Co.; Польша: Proscynski; Жапония: Seidosha; Испания: TusQuets; Италия: Giulio Einaudi Editore.
1999. Эволюцияның үлгісі. W. H. Freeman and Co., Нью-Йорк.
2000. Эволюцияның жеңісі және креационизмнің сәтсіздігі. W. H. Freeman and Co., Нью-Йорк.
(ред.). 2002 жыл. Жер бетіндегі өмір: Биологиялық әртүрлілік, экология және эволюция энциклопедиясы. ABC CLIO, Санта-Барбара, Калифорния.
2004. Неге біз мұны істейміз: Жыныстық қатынас және өзімшіл ген туралы қайта ойлау. W. W. Norton, Нью-Йорк.
2005. Дарвин: Өмір ағашын ашу. W. W. Norton, Нью-Йорк.
2014. Құрып кету және эволюция: қазбалар өмір тарихы туралы не білдіреді; Firefly Books, Торонто.
2014. Бетондық ормандар. Нью-Йорк қаласы және біздің тұрақты болашаққа деген соңғы үмітіміз. University of California Press, Окленд. 2015. Мәңгілік эфемер: 19-ғасырдан бастап, үзік-кескі теңгерімге және одан да кейінгі түрлердің бейімделуі мен шығу тегі. Columbia University Press, Нью-Йорк. 2016. Т. Пивани, Э. Серрелли және И. Темкинмен бірге (ред.). Эволюциялық теория. Иерархиялық көзқарас. University of Chicago Press, Чикаго.

Жеке өмір

Элдредж джаз трубасында ойнауды ұнатады және 19 ғасырдағы корнеттерді әуесқойша жинайды; оның Риджвудтағы (Нью-Джерси) үйінде 500-ден астам корнет сақталған. Элдредж корнеттердің (музыкалық аспаптардың) тарихи дамуының кестесіне ие, оны трилобиттердің дамуымен салыстыру үшін пайдаланады. Олардың арасындағы айырмашылықтар зиялы жобалаудың кемшіліктерін көрсетуге арналған, яғни, нақты жобаланған жүйе мен жобаланбаған жүйелерді салыстыру арқылы.

Саяси белсенділік

2017 жылдың қаңтар айында Элдредж 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауынан кейін бірнеше ай өткен соң АҚШ-та құрылған «Фашизмге қарсылық» қозғалысының «бастамашысы» атанды. Бұл қозғалыстың мақсаты Барак Обаманың орнына келген Дональд Трамптың инаугурация күні (2017 жылдың 20 қаңтары) қызметке кіруіне бөгет қою болды. Топтың мақсаты – «Трамп-Пенс үкіметін басталуына дейін тоқтату» еді.