Кіріспе
Ағылшын биологы және генетигі (1920–2004)
Джон Мейнард Смит (6 қаңтар 1920 – 19 сәуір 2004) – британдық теориялық және математикалық эволюциялық биолог және генетик. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде авиациялық инженер болған ол, танымал биолог Дж. Б. С. Холдейннің басшылығымен генетика саласында екінші диплом алды. Мейнард Смит Джордж Р. Прайспен бірлесе эволюцияға ойын теориясын қолдануда маңызды үлес қосты, сондай-ақ жыныстың және сигнал беру теориясының эволюциясы сияқты мәселелер бойынша теориялар жасады.
Алғашқы жылдар
Джон Мейнард Смит Лондон қаласында хирург Сидни Мейнард Смиттің ұлы болып дүниеге келді, бірақ 1928 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін отбасы Эксмурға көшіп барды, онда ол табиғаттануға қызығушылық таныта бастады. Итон колледжіндегі формальды ғылым білімінің жетіспеушілігіне өте көңілсіз болған Мейнард Смит, ескі этондық Дж. Б. С. Холдейннің еңбектерін оқығаннан кейін дарвиндік эволюциялық теория мен математикаға қызығушылық танытуға белсенді түрде кірісті, оның кітаптары Холдейннің Итон колледжіндегі коммунистік көзқарастарына қарамастан мектеп кітапханасында болды. Ол 14 жасында атеист болды. Мектепті бітіргеннен кейін Мейнард Смит Ұлыбритания Коммунистік партиясына қосылды және Кембридждегі Тринити колледжінде инженерлік мамандықты оқуға түсті. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол партиясының ұстанымына қарсы шығып, өз еркімен әскери қызметке жазылды. Бірақ нашар көру қабілетіне байланысты оны қабылдамады және инженерлік білімін аяқтауын талап етті, ол мұны 1941 жылы бітірді. Кейін ол "осы жағдайларда, нашар көруім таңдаулы артықшылыққа айналды – ол менің оққа ұшуыма кедері келтірді" деп әзілдеді. Бітіру жылында ол Шила Мэтьюге үйленді, және кейіннен олардың екі ұлы мен бір қызы болды (Энтони, Кэрол және Джулиан). 1942-1947 жылдар аралығында ол әскери ұшақтарды жобалауға білімін қолданды.
Екінші дәрежелі
Мейнард Смит ұшақтардың "шулы және көне" екеніне көз жеткізген соң, мансабын өзгертіп, Хальдейннің жетекшілігімен Лондон университетінің колледжіне жеміс шыбыңайларының генетикасын оқуға түсті. Көптеген зиялылар сияқты, ол да Кеңес Одағының Венгрия төңкерісін қатыгездікпен басып тастауынан кейін (Халдане 1950 жылы осыған ұқсас көңіл көшіп, партиядан шыққан) наразылық білдірді. Сондай-ақ, марксизммен тығыз байланысты эволюциялық биология саласындағы зерттеулердің нәтижесі шамалы екенін мойындады.
Сассекс университеті
1962 жылы ол Сассекс университетінің негізін қалаушылардың бірі болды және 1965-1985 жылдар аралығында декан қызметін атқарды. Кейін ол құрметті профессор атанды. Ол қайтыс болғанға дейін Сассекстегі тіршілік ғылымдарының көп бөлігі орналасқан ғимарат оның құрметіне Джон Мейнард Смит ғимараты деп аталып, қайта аталды.
Эволюция және ойындар теориясы
1973 жылы Мейнард Смит Джордж Р. Прайстың сөздік аргументіне негізделген эволюциялық ойын теориясының маңызды түсінігі – эволюциялық тұрақты стратегияны қалыптастырды. Осы зерттеулердің нәтижесі 1982 жылы жарық көрген "Эволюция және ойын теориясы" кітабында толыққанды жазылды. "Қарлығаш-Көгершін" ойыны оның ең әсерлі ойын теориялық моделі саналады. 1977 жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 1986 жылы Дарвин медалімен марапатталды.
Жыныстың эволюциясы және эволюциядағы басқа да маңызды ауысулар
Мейнард Смит "Секстің эволюциясы" атты кітап жариялады, онда математикалық тұрғыдан "секстің екі есе шығындылығы" деген ұғымды зерттеді. 1980 жылдардың соңында ол жеке тұлғаның эволюциялық өзгерулеріне (ETI) қызығушылық танытып, эволюциялық биолог Эорс Сатмаримен бірге жұмыс істеді. 1999 жылы "Тіршіліктің пайда болуы: өмірдің тууынан тілдің пайда болуына дейін" атты ғылыми-танымдық кітап жарық көрді. 1991 жылы ол генетика және эволюция саласындағы Балзан сыйлығымен марапатталды, "эволюциялық теорияны және жыныстық көбеюдің эволюциядағы және түрлердің сақталуындағы маңызды рөлін терең талдағаны үшін; эволюциялық мәселелерді шешу үшін ойын теориясын қолданған математикалық модельдері үшін" (Балзан сыйлық комитетінің түсіндіруі). 1995 жылы ол Линней қоғамының Линней медалін алды, ал 1999 жылы Эрнст Майр және Джордж С. Уильямспен бірге Крафорд сыйлығымен марапатталды. 2001 жылы ол Киото сыйлығын иеленді. Оның құрметіне Еуропалық эволюциялық биология қоғамы жас эволюциялық биологтарға арналған "Джон Мейнард Смит сыйлығы" аталатын сыйлық тағайындады.
Жануарлардың белгілері
Оның соңғы кітабы, Дэвид Харпермен бірге жазылған «Жануарлар сигналдары», сигнализация теориясы бойынша 2003 жылы жарық көрді. Мейнард Смит басқа екі рецензент түсіне алмағаннан кейін, мақаланы рецензиялаушы ретінде тартып, Гамильтоннан оның түсінікті болуына қатысты алаңдаушылықтар туындағандықтан оны екі бөлікке бөліп қайта жұмыстауды сұрады, кейін оны «өте түсініксіз» деп сипаттады. 1964 жылдың наурыз айында Мейнард Смит «Nature» журналында «Топтық таңдау және туыстық таңдау» деген мақаласын жариялады, онда Гамильтонның мақаласындағы негізгі идеялар қамтылған. Мейнард Смит Гамильтонның «Американдық натуралист» журналында жарияланған бұрынғы мақаласына сілтеме жасағанмен, Гамильтон Мейнард Смит оған жеткілікті құрмет көрсетпегенін ойлады.